مخبر - 1398/02/21 - آینده پساطبیعی زمین؛ ترسناک یا زیبا؟

آینده پساطبیعی زمین؛ ترسناک یا زیبا؟
با اینکه مدت ها است بشر طبیعت را به صورت بنیادین هدف قرار داده؛ این فقط آغاز راه است. در این نوشتار قصد داریم به سناریوهای شگفت انگیز و بعضا هولناکی از آینده ی پساطبیعی زمین اشاره کنیم.
آینده پساطبیعی زمین؛ ترسناک یا زیبا؟

در خیابان 4913 پن در پیتسبورگ پنسیلوانیا مؤسسه ای غیرعادی دایر شده است. مرکز تاریخ پساطبیعی موزه ای کوچک شامل مجموعه ای از نمونه های متفاوت و عجیب است. آنچه در این مجموعه می بینید، به غایت شگفت انگیز است: جنینی از موش که قفسه ی سینه اش هیچ دنده ای ندارد، انگل های عقیم شده از جنس نر، باکتری ای. کولی x1776 (نمونه ی طراحی شده و بی ضرر که در خارج از محیط آزمایشگاه نمی تواند زنده بماند) و نمونه ای تاکسیدرمی شده از بُز با نام تجاری بایواستیل (گونه ی اصلاح شده ی ژنتیکی که از شیر آن پروتئین های ابریشم عنکبوت استخراج می شود).موضوع این موزه پساطبیعت گرایی است؛ علمی که منشأ و زیستگاه و تکامل ارگانیسم هایی را مطالعه می کند که به صورت عمدی و موروثی ازطریق مهندسی ژنتیک دست کاری شده اند. همچنین، تأثیر فرهنگ انسانی و بیوتکنولوژی را روی تکامل بررسی می کند. شعار موزه مرکز تاریخ پساطبیعی این است: «این، امروز است و آن، فردا». درکنار این شعار، نمادی از درخت فرگشت دیده می شود با پیکانی که گویی دو شاخه از آن را به هم پیوند داده است. بازدیدکنندگان از این موزه تشویق می شوند که درکنار توجه به تاریخچه ی پساطبیعی مربوط به هر نمونه، اندکی در تاریخچه ی طبیعی و فرگشتی آن هم تأمل کنند.

post natural future

بُز بایواستیل در مرکز تاریخ پساطبیعی. گونه ی اصلاح شده ی ژنتیکی که از شیر آن، پروتئین های ابریشم عنکبوت استخراج می شود.پساطبیعت گرایی منشأ و زیستگاه و تکامل ارگانیسم هایی را مطالعه می کند که به صورت عمدی و موروثی ازطریق مهندسی ژنتیک دست کاری شده انداز زمانی که انسان ها پا به عرصه ی گیتی نهاده اند تا به امروز، همواره روی گیاهان و جانوران سیاره خاکی تاثیر گذاشته است. بنابراین، اگر بشر همچنان قرار باشد به پیشرفت خود در آینده ادامه دهد، سرنوشت طبیعت چگونه تغییر خواهد کرد؟ این تغییر ژنتیکی چگونه بر بیولوژی و مسیر تکاملی خودِ ما تأثیر خواهد گذاشت؟ شاید پاسخ کوتاه به این پرسش چنین باشد: «نتایج عجیب خواهد بود و به طور بالقوه زیبا؛ اما نه شبیه چیزهایی که پیش تر دیده بودیم».خوشبختانه می توان گفت هنوز هم شاهد نمونه ای از تولیدات گزینشی و صنعتی سازی شده یا موجودات به عمد دست کاری شده نیستیم. بااین حال، چیزی هم در طبیعت باقی نمانده که از گزند آسیب های بشر در امان مانده باشد. می توان گفت از همان زمانی که اجداد ما در 50 تا 70 هزار سال پیش، مهاجرت خود را از آفریقا آغاز کردند و هر حیوان عظیم الجثه ای که در مسیرشان بود، سلاخی کردند و خوردند، این تغییر در چشم انداز طبیعت آغاز شد. گونه ی ما به شکلی فعالانه طبیعت را برای خود بازآرایی کرد.حدود 10 هزار سال پیش، ما به شکلی گزینشی موجوداتی را پرورش دادیم که برایمان مطلوب بودند و از همان زمان ترکیب ژنتیکی این گونه ها نیز دستخوش تغییر شد. آنچه امروزه شاهد آن هستیم، این است که ظهور فناوری فقط این روند را سرعت بخشیده است. اسپرم گاو نر با نژاد برتر را می توان استخراج کرد و با آن، هزاران گاو ماده را بارور کرد؛ شاهکاری که هرگز پیش ازاین در طبیعت به چشم دیده نشده است. از گاوها گرفته تا سگ های خانگی، ما با جدیت پرورش موجودات خاص را در سراسر دنیا ترویج داده ایم و زیست توده ی عظیمی ایجاد کرده ایم که هرگز بدون ما ممکن نبود وجود خارجی داشته باشد. ما گونه های تازه ای به طبیعت معرفی کرده ایم که به بهای تأمین منافع زیبایی شناسی یا زراعتی ما، حتی محدودیت های فیزیولوژی این جانوران را نیز به چالش کشیده است.

post natural future

نکامل طبیعی روندی کُند برای خلق گونه های جدید محسوب می شود.طی هزاران سال، تاثیر ما بر گونه های طبقه بندی شده بسیار عمیق بوده است. نیازهای غذایی ما این واقعیت را ایجاد کرده که هم اکنون 70 درصد از همه ی پرندگانی که در حال حاضر زنده هستند، شامل مرغ و دیگر ماکیان شده اند؛ تا آنجاکه فسیل استخوان های این جانوران خود به تنهایی برای ایجاد یک عصر تازه ی زمین شناسی کفایت خواهد کرد. در همین حال، بنابر اظهارت فلیسا اسمیت، زیست شناس دانشگاه نیو مکزیکو، فعالیت های انسانی نظیر شکار، رقابت و تخریب زیستگاه ها باعث کشته شدن بسیاری از حیوانات بزرگ شده؛ به گونه ای که حتی میانگین اندازه ی پستانداران نیز در حال کاهش است. هم اکنون نیز خسارات جبران ناپذیری در تنوع زیستی و گونه های جانوری به بار آمده است.بااین حال، نکته ی تأمل انگیز این است که روند اثرگذاری ما بر طبیعت، تازه در آغاز راه قرار دارد. ابزارهای ژنتیکی جدید، تحولات عظیمی را در توانایی ما برای دستکاری موجودات زنده وعده می دهند. ما در حال حرکت به آینده ای هستیم که در آن دیگر نیازی نیست صبر کنیم تا فرایندهای کند انتخاب طبیعی برای گزینش صفات برتر در محصولات و جانوران تکمیل شوند. با استفاده از تکنیک های اصلاح ژنتیکی دقیقی مانند Crispr-Cas9، می توانیم مجموعه هایی از ژن را میان گونه های مختلف تغییر دهیم، ژن های خاصی را به صورتی گزینشی در میان جمعیت های طبیعی تحریک کرده و حتی ارگانیسم های تماما مصنوعی ایجاد کنیم. به این ترتیب، می توان گفت مهندسی زیست نماینده ی شکل جدیدی از انتقال اطلاعات ژنتیکی، خلقت و وراثت است.مقاله های مرتبط:

  • بحران های محیطی و انسانی چگونه می توانند مسیر بشر را تغییر دهند؟
  • تفکر کوتاه مدت؛ بزرگ ترین تهدید پیش روی بشرهمچنین اصلاح موجودات زنده منجر به انقراض کامل برخی از گونه های خاص خواهد شد. اگرچه انسان ها برای صدها سال ازطریق مواد شیمیایی، مکانیکی و دیگر روش ها جنگی تمام عیار را علیه پشه های آنوفل به راه انداخته اند، اما آن ها همچنان نیز یکی از بزرگ ترین دشمنان طبیعی بشریت باقی مانده اند. علم بیوتکنولوژی به ما کمک کرده است تا دسته هایی از حشرات عقیم از جنس نر را تولید و در طبیعت رها کنیم تا با جفت گیری این موجودات با پشه های ماده ی وحشی، جمعیت کل این گونه ها را تحت کنترل درآوریم. هم اکنون نیز پشه هایی تازه توسعه یافته اند که حامل محرک های ژنتیکی خاصی هستند که به روند انتقال ویژگی های عقیم کننده به نسل بعد شتاب می بخشند.با جدی شدن بحث تغییرات اقلیمی، دانشمندان و سیاست گذاران، اولویت بندی «خدمات اکوسیستم» موردنیاز برای انسان ها را مانند گرده افشانی و تأمین مجدد ذخایر ماهی در دستور کار قرار داده اند. آن ها در حال بررسی این موضوع هستند که چگونه موجودات مهندسی شده یا عوامل مکانیکی را می توان در طبیعت اعمال کرد.

    post natural futureبه عنوان مثال، از آنجایی که مرجان های ساکن در دیواره ی بزرگ مرجانی در آستانه ی نابودی هستند، تحقیقاتی در حال انجام است تا گونه هایی از زواکسانتالای را (که دربرابر گرما مقاوم هستند) در اقیانوس ها رها کنند. این موجودات گونه هایی همزیست با صخره های مرجانی به شمار می آیند که توانایی فتوسنتز دارند. شرکت والمارت هم اکنون هواپیماهای بدون سرنشینی را برای گرده افشانی به شیوه ی مکانیکی به ثبت رسانده که گویا قرار است به زودی کارایی خود را در آینده به اثبات برسانند. آژانس پروژه های تحقیقاتی پیشرفته ی دفاعی آمریکا (دارپا) نیز به تازگی در خلق حشراتی که از نظر ژنتیکی مهندسی شده اند، همکاری کرده است. این موجودات قادر به حمل ویروس های تغییردهنده ی ژنتیک گیاهان هستند که ظاهرا با هدف دستکاری محصولات کشاورزی طراحی شده اند. اما استفاده از چنین فناوری هایی ممکن است به راحتی به اکوسیستم ها نیز بسط داده شوند.نکته ی تأمل انگیز این است که روند اثرگذاری ما بر طبیعت تازه در آغاز راه قرار داردحال اگر ما نگاه خود را متوجه آینده های دور کنیم، دستاورد این فناوری ها برای رابطه ی ما با مابقی گونه های حیات روی زمین چگونه به نظر خواهد رسید؟ در پاسخ باید بگوییم مسیرهای مختلفی برای این آینده قابل تصور است که برخی از آن ها می توانند بسیار عجیب جلوه کنند.در سناریوی اول، این امکان وجود دارد که ما تصمیماتی درجهت محدود کردن دستکاری های خود در طبیعت و حیات وحش اتخاذ کنیم. همواره نگرانی هایی در مورد برخی عواقب احتمالی ناخوشایند وجود داشته است: برای مثال، آسیب های ژنتیکی برنامه ریزی نشده ای که به واسطه ی آن ها مولکول های برش دهنده ی DNA تغییراتی ناخواسته را در موجودات ایجاد کنند یا اینکه اکوسیستم ها به روش های دیگری دچار ناپایداری شوند.در این سناریوی احتمالی، انسان ها ممکن است به طور جمعی تصمیم بگیرند که شکل وحشی طبیعت را بدان بازگردانند و فضا را برای زندگی عادی گونه های غیربشری روی سیاره مساعد کنند.این احتمالا موثرترین راه برای محافظت از اکوسیستم ها و تضمین بلندمدت بقای انسان روی کره ی زمین خواهد بود. ما می توانیم حیات وحش را در بخش قابل توجهی از سیاره دوباره احیا کنیم و تولید مواد غذایی را تنها به مکان های شهری چندطبقه محدود کنیم. این راهکاری خواهد بود که در آن همه ی اشکال حیات شامل گوزن ها، گرگ ها، گل های استکانی، زرافه ها و حتی خود انسان ها مورد تکریم واقع خواهند شد؛ سناریویی مبنی بر این واقعیت که همه چیز به آرامی سیر تکامل خود را بدون هیچ گونه دخالتی طی خواهد کرد.بااین حال، علی رغم تمامی خوش بینی های ما، این احتمالا همان سناریویی نیست که بشر در پیش خواهد گرفت. احتمال می رود که رقابت های جهانی برای توسعه و پیاده سازی فناوری های مداخله جویانه در طبیعت همچنان تداوم یابد. مسلما چنین رقابتی در جهت حفظ میراث اکوسیستم طبیعی در عصر سلطه ی بشریت کارکرد مثبتی نخواهد داشت؛ بلکه بیشتر در خدمت حس کنجکاوی و قدرت طلبی بشر برای دستکاری بنیان های زندگی خواهد بود. در چنین شرایطی که فاصله ی ما از دیگر موجودات و سایر اکوسیستم ها همچنان بیشتر و بیشتر می شود؛ اعمال تغییرات شدیدتر و رادیکال تر در ماهیت طبیعت از سوی انسان بسیار محتمل به نظر می رسد.هنرمندانی نظیر وینست فورنیر در مورد این سناریوی دوم گمانه زنی هایی داشته اند. او بر این باور بود که بشر ممکن است دست به شبیه سازی موجوداتی بزند که برخی از آن ها با هدف افزایش بارندگی ها و برخی دیگر نیز باهدف کنترل آلودگی طراحی شده اند.

    post natural future

    فیلم Blade Runner نمونه ای از جریانات پیش بینی پذیر در سناریوی دوم را به تصویر می کشد.در فیلم بلید رانر (Blade Runner) سناریونویسان جهانی را به تصویر کشیده اند که در آن گونه هایی انسان نما و نیز مخلوقات حیوانی تحت مالکیت شرکت ها در حال زندگی هستند. این آینده ی تاریک ممکن است حقایقی را نیز در دل خود پنهان داشته باشد؛ چراکه حتی در زمان حاضر نیز ارگانیسم هایی مانند بز بایواستیل درموزه ی تاریخ پساطبیعی تحت مالکیت معنوی شرکت های سازنده ی خود قرار دارند. به همین ترتیب، قابل تصور است که کل خدمات اکوسیستمی (نظیر گرده افشانی) تحت مالکیت شرکت های خاصی درآیند.این عوامل زیست مهندسی شده احتمالا از نظر سازگاری برتر از پیشینیان خود هستند و طبعا با نمونه های طبیعی رقابت خواهند کرد؛ چراکه آن ها به عمد برای ارضای اهداف انسانی یا بقا در جهانی دستکاری شده طراحی شده اند (و بنابراین برای اهداف حفاظتی ما ارجحیت بیشتری خواهند داشت). به این ترتیب، ارگانیسم های اصلاح شده به احتمال زیاد جایگزین نمونه های طبیعی خواهند شد. شرکت ها نیز ممکن است به صورت آشکار یا پنهان، از کار با عوامل زیستی غیرپایدار در طبیعت خودداری کنند و عمدا به نمونه های مصنوعی روی بیاورند. این به منزله ی تصویری بسیار شکننده از آینده است که مملو از عوارض گوناگون بوده و در آن هیچ نشانه ای از ارتباط سالم انسان با طبیعت دیده نخواهد شد.با نگاه به آینده ی بسیار دورتر، سناریوی مبتنی بر زیست مهندسی طبیعت، می تواند حتی معنا و مفهوم بشریت را نیز دچار تحول کند. در چند دهه ی گذشته، بسیاری در مورد نحوه ی ادغام خود ما با فناوری سیلیکون نظریه پردازی کرده اند. این دیدگاه مبتنی بر ظهور ترابشریت فناوری محور نشان می دهد که ما ممکن است درنهایت تصمیم به ادغام با هوش مصنوعی بگیریم تا قابلیت های حسی یا عقلانی خود را افزایش دهیم، یا خود را به درون دنیای دیجیتال آپلود کنیم تا به نوعی جاودانگی دست یابیم.اما اگر سناریوی پیش روی ما به جای غلبه بر طبیعت، ادغام با آن باشد، چه؟ مقالات اکوفمینیتی مربوط به اواخر قرن بیستم در نظر بگیرید، مانند نوشته های دونا هاراوی که بنابر مفاهیمی مانند «ترابشریت سبز» استدلال های خود را ارائه می کند، در سناریوی سوم، انسان به گونه ای با گیاهان و سبزیجات ادغام می شود که ماهیت خود او نیز تغییر می یابد. شاید همان گونه که هاراوی باور دارد، کارکرد واقعی هوش مصنوعی نیز این باشد که باکمک آن بتوانیم ژن ها و ارگانیسم ها را به شکلی متقابل با انسان ها بازترکیب کنیم.دو اثر از سینمای هالیوود با نام های Annihilation و Blade Runner معرف دو سناریوی مختلف از آینده ی پساطبیعی زمین هستندچنین آیند ه ی پساطبیعی ممکن است چندان باب طبع بسیاری از افراد جامعه نباشد. این سناریو در بخشی از رمان جف وندرمیر با نام نابودی (Annihilation) بازگو شده که سال گذشته نسخه ای از آن نیز به شکل فیلمی جذاب از شرکت نت فلیکس با بازی ناتالی پورتمن اکران شد. در این داستان، پیدایش یک منطقه ی مرموز و درخشان در حوزه ی مناطق روستایی ایالات متحده باعث شکسته شدن و بازپیوند DNA ارگانیسم های درون آن می شود و این پدیده حتی شامل حال سربازان و دانشمندانی شده که برای تحقیق به آن منطقه اعزام شده بودند. اگرچه عناصر در فیلم و رمان به گونه ای قصد دارد مفاهیم تسلیم و پذیرش را دربرابر این ادغام بنیادی و ایجاد هم زیستی با دیگر اشکال زندگی القا کند، اما بروز چنین اختلالات و ادغام هایی در بافت های ژنتیکی همواره از مواردی بوده که موجب ترس و وحشت ما می شده است. حتی در جریان داستان فیلم نیز به مرور مشخص می شود که انگیزه ی داوطلبانی که وارد این منطقه می شوند، در نوعی خودویرانگری ریشه داشته است. تغییرات افراط گرایانه در ژنوم یادآور این ایده است احتمالا هویت انسان طی چنین رویدادهایی به کلی ازدست خواهد رفت، هرچند که نتایج نهایی برای موجودیت گیاهان و حیوانات بسیار جذاب و دوست داشتنی به نظر برسد.

    post natural future

    فیلم Annihilation به زیبایی توانسته نمونه هایی از روند بروز ناخواسته ی جریانات سناریوی سوم را نشان دهد.در آینده ی بسیار دور، افراد بالغ ممکن است به جای تغییرات ژنتیکی از هم زیستی های مفیدتری استقبال کنند؛ مانند کاربرد ارگانیسم های فتوسنتزکننده ای که می توانند به روشی مشابه گلسنگ در زیر پوست ما جای گذاری شوند. یا اینکه ممکن است مسیر کاملا متفاوتی را طی کنیم و به عنوان یک اقدام دوستانه و حفاظتی، اطلاعات ژنتیکی حیوانات در معرض خطر انقراض را به طور دائم در نسل خود وارد کنیم تا بتوانیم اطلاعات زیستی این موجودات را با خود به آینده حمل کنیم.باید درنظر داشت که در وضعیت فعلی، تمامی این دستکاری های ژنتیکی بالقوه ممکن است برای بسیاری از مردم غیرقابل قبول جلوه کند. بااین حال، فلاسفه دو راهکار را برای انتقال اطلاعات در این سناریوهای آینده پیشنهاد کرده اند که به نظر می رسد در دوران پساطبیعی بسیار مهم قلمداد شوند.تیموتی مورتون، فیلسوف دانشگاه رایس این ایده را مطرح می کند که ما نه تنها زیبایی طبیعت بلکه باید تاریکی و غرابت آن را نیز را ببینیم؛ این همان دیدگاهی است که او از آن به عنوان «اکولوژی تاریک» یاد می کند. او مخالف ایده ی جداکردن خودمان از طبیعت به واسطه ی مفهوم زیبایی آن است و می گوید ما نباید خودمان را موجودیتی خارجی، بیگانه و به طور فزاینده ای تخریب گر بپنداریم. از این منظر، اکوسیستم ها در حال تغییر مداوم هستند و تغییرات اقلیمی نیز به عنوان یک پدیده ی عجیب جهانی درنظر گرفته می شود که طبیعت را به هم می ریزد. اکولوژی تاریک، روشی برای کاوش و پذیرش زیبایی و وحشت توامان ناشی از دستکاری های بشری در دنیای طبیعی است، به همان شکلی که واندرمیر در رمان نابودی خود آن را به شایستگی به تصویر کشیده است.در روشی مشابه، «فلسفه ی فرایند» معتقد است که هیچ مرز واقعی بین انسان و محیط وجود ندارد، همه چیز، از جمله جریان های ژن در آینده و مسیرهای آن ها جریانی ثابت به شمار می آیند. برای مثال، سلول های بدن ما نتیجه ی هم زیستی دو اصل ونصب میکروبی جداگانه ی ما در گذشته های دور هستند (یک گذار تکاملی بزرگ که توسط زیست شناس تکاملی، لین مارگولیس کشف شد). به علاوه، ژنوم ما پر از نشانه های ژنتیکی و بقایای سلولی ویروس ها و دیگر انگل ها است. جالب تر اینکه در دوران بزرگسالی، تعداد سلول های گونه های دیگر (نظیر باکتری ها) در بدن ما از تعداد سلول های خودمان پیشی می گیرد. فلسفه ی فرایند به این واقعیت اشاره دارد که ما به طرز گریزناپذیری با محیط اطراف خود درهم تنیده شده ایم و بی وقفه در حال تبادل مواد و اطلاعات با آن هستیم.در آینده ای دور، جایی که فناوری های زیستی به بلوغ می رسند و محدودیت های انتقال ژنتیکی از سر راه برداشته شوند، ما ممکن است شاهد یک تحول افراطی در فرآیندهای تکاملی (از منظر فلسفه ی فرایند یا دیدگاه اکولوژی تاریک) باشیم. به بیان ساده، در آینده احتمالا شکل جدیدی از انتقال اطلاعات ژنتیکی ظهور خواهد کرد که بسیار شبیه به تغییرات فرگشتی بزرگ در دوران گذشته خواهد بود.راهکار احیای حیات وحش که در حال حاضر کمی بعید به نظر می رسد، امن ترین و اخلاقی ترین سناریوی پیش رو در آینده خواهد بود. اما با فرض ظهور بیوتکنولوژی در همه ی جوانب زندگی، واقعا نمی توان پیش بینی کرد که نحوه ی زندگی ما در دوران پساطبیعی چگونه رقم خواهد خورد. شاید سرنوشت ما تاحد زیادی به این وابسته باشد که چگونه از پس تهدیدی مانند تغییرات اقلیمی برآییم، اما به هر روی، اگر رویه ی پیش روی ما در دستکاری طبیعت همچنان تداوم یابد، آینده ی بسیار غریبی در انتظار زمین ما خواهد بود.تماشای جنین موش های مهندسی شده، بز بایواستیل و ماهی فلورسنت در مرکز تاریخ پساطبیعی ممکن است تنها نمایانگر آغاز این راه برای ما باشد. بااین حال، آن گونه که گیل دیویس، پژوهشگر میان رشته ای در دانشگاه اکستر اشاره می کند، راه اندازی چنین موزه ای از موجودات عجیب نه به منزله ی جشن گرفتن استیلای فناوری بشر بر طبیعت است و نه دلیلی برای رد این فناوری ها. این تنها کشفی از دنیایی تازه است می گوید اشکال حیات چگونه می تواند درکنار یکدیگر توسعه یابند.


  • محتوای این خبر به صورت خودکار از سایتهای مورد تایید ج.ا دریافت شده و بدون هیچ دخل و تصرفی نمایش داده می شود. اگر به هر دلیلی نیاز است که خبر حذف شود، لطفا از این لینک استفاده نمایید تا در اسرع وقت اقدام شود.
    اخبار مرتبط




     |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

    مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
    مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.