آخوندی: وقتی کشوری 5 دولت داشته باشد، کارآمدی در آن بی معنی است

آخوندی: وقتی کشوری 5 دولت داشته باشد، کارآمدی در آن بی معنی است
عضو سابق کابینه حسن روحانی معتقد است: در ایران تقریبا پنج دولت داریم و وقتی کشوری پنج دولت داشته باشد کارآمدی و کارآیی در آن بی معنی است. آیا مجلس الان به وظیفه ی قانون گذاری اش عمل می کند؟ یا کاملا به عنوان دولت رقیب عمل می کند؟
آخوندی: وقتی کشوری 5 دولت داشته باشد، کارآمدی در آن بی معنی است

پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : ایسنا: عضو سابق کابینه حسن روحانی معتقد است: در ایران تقریبا پنج دولت داریم و وقتی کشوری پنج دولت داشته باشد کارآمدی و کارآیی در آن بی معنی است. آیا مجلس الان به وظیفه ی قانون گذاری اش عمل می کند؟ یا کاملا به عنوان دولت رقیب عمل می کند؟ عباس آخوندی با بیان اینکه مجموعه اقدامات یک سیستم حکمروایی کارآمد باید با هم یک کل سازگار را تشکیل بدهد، گفت: دولت ها باید ابتدا منفعت ملی کشور را درست تشخیص دهند و بعد بتوانند این فرصت را خلق و این منفعت را عملیاتی کنند. بنابراین اگر می خواهید دولت کارآمد را پیگیری کنید باید ببینید هر دولتی چه دولت موسوی، چه هاشمی، چه خاتمی و دولت های بعدی آیا توانسته اند یک نظریه منسجم را ارائه کنند؟ این استاد دانشگاه ادامه داد: در دولت یازدهم و دوازدهم مسئله را تا حدی؛ به ویژه در حوزه ی امنیت بین الملل درست متوجه شدند، ولی وقتی می خواهند مسئله را حل کنند آن را اجتماعی نمی کنند و فکر می کنند باید آن را به صورت امنیتی حل و فصل کنند. بزرگترین مشکل آقای روحانی نیز این است که نمی تواند مسئله را با جامعه در میان بگذارد، لذا ممکن است برجام را درست تشخیص دهد ولی نمی تواند مسئله را حل و فصل کند، زیرا توان همراه کردن جامعه با خود را ندارد. ممکن است FATF را درست تشخیص دهد، ولی نمی تواند این مسئله را با جامعه در میان بگذارد بلکه فکر می کند مسئله را باید جای دیگری حل و فصل کند. آخوندی با اشاره به غیررسمی شدن اقتصاد ایران در پی تحریم ها، گفت: در نتیجه این فرایند یک شبکه فساد فراملی تشکیل شده که منافع آن ها ادامه این وضع ایران است. برآوردهای من نشان می دهد بازار غیررسمی که حول تجارت خارجی ایران وجود دارد سالانه 20 تا 25 میلیارد دلار است که بیش از 15 سال به طول انجامیده و هیچ نشانی هم وجود ندارد که دارد تمام می شود. این کار فقط در یک صورت قابل حل است آن هم اینکه آگاهی اجتماعی نسبت به شبکه فسادی که 10، 15 سال است ایجاد شده وجود داشته باشد. مشروح گفت وگو با عباس آخوندی را در زیر می خوانید: - آیا شما معتقدید که دولت های بعد از انقلاب دولت های ناکارآمدی بودند؟ بحث کارآمدی یک بحث نسبی است و نمی شود گفت همه دولت های ما کارآمد و یا ناکارآمد بوده اند. بلکه باید با معیارهایی این کارآمدی را بسنجیم. دولت کارآمد دولتی است که بتواند واقعیت را خوب بفهمد و با درک و فهم از واقعیت، سیاست های درست، سازگار و منسجم را اتخاذ و پیگیری کند و در عمل سیاست هایش را اجرا کند و به نتیجه برساند. حکمروایی کارآمد مبتنی بر خلق منافع ملی و ایجاد فرصت های سرمایه گذاری ملی در همه ی حوزه هاست. بنابراین، وقتی دولت تشخیص داد موضوعی مبتنی بر منفعت ملی ایران است، مثلا اگر گفت حل مسئله ایران در شورای امنیت، پیوستن به FATF و مسئله برجام منفعت ملی ایران است باید بتواند این فرصت را خلق و این منفعت را عملیاتی کند. پس اولا باید منفعت را درست تشخیص دهد، دوم اینکه منفعت را مبتنی بر یک تئوری و فرضیه علمی طراحی کند و سوم ان که بتواند آن را عملیاتی کند. به هر روی، مجموعه اقدامات یک سیستم حکمروایی کارآمد باید با هم یک کل سازگار را تشکیل بدهد؛ اینکه یک روز بگوید من طرفدار بخش خصوصی هستم و روز دیگر بگوید می خواهم تعزیرات حکومتی راه بیندازم و افراد را نقره داغ کنم این دو با هم سازگار نیست. علاوه بر این موارد اینکه دولت یک تئوری و نظریه سازگاری را تعقیب کند، بسیار مهم است، بنابراین اگر می خواهید دولت کارآمد را پیگیری کنید باید ببینید هر دولتی چه دولتبرای بررسی کارآمدی دولت ها باید دید آیا دولت ها توانسته اند یک نظریه منسجم را ارائه کنند؟ موسوی، چه هاشمی، چه خاتمی و دولت های بعدی آیا توانسته اند یک نظریه منسجم را ارائه کنند؟ آیا نظریه ای که داشته اند که با واقعیت خارجی ایران چه در داخل و چه خارج سازگار بوده باشد؟ تا چه حد توانسته اند این نظریه را در عمل اجرا کنند؟ با این سه پارامتر می شود دولت ها را ارزیابی کرد. - شما به هم پیوستگی و انسجام سیاست ها در دولت را از عوامل کارآمدی دولت می دانید، این موضوع چقدر به انتخاب افراد در کابینه مرتبط است و این مسئله چطور می تواند انسجام دولت را حفظ کند؟ دولت همیشه آینه برگردان و بردار منتجه ساختار قدرت است. دولت را به شخص رئیس جمهور تنزل ندهید، دولت ساختار قدرتی را منعکس می کند که آن را نمایندگی می کند و مهم این است که بخشی از قدرت که دولت آن را نمایندگی می کند، چقدر دارای نظریه منسجم است و توسعه ایران مسئله اش است. باید دید چقدر آن قدرت در جامعه مدنی ما پایگاه دارد. نخست باید ببینیم دولت چه کسی را نمایندگی می کند؟ آیا جامعه مدنی را نمایندگی می کند یا جماعتی که به صورت زیرپوستی در برخی نهادهای قدرت نفوذ کرده اند را نمایندگی می نماید. اگر دولت جامعه مدنی را نمایندگی کند در آن صورت موظف است خیلی شفاف باشد و اصول رقابت و حق دسترسی برابر برای همگان را رعایت کند، ولی اگر دولت بخواهد نهادهای درون قدرت را بدون شفافیت و مستقل از جامعه مدنی نمایندگی کند، آن وقت می بینید تصمیم های دولتاگر دولت بخواهد نهادهای درون قدرت را بدون شفافیت و مستقل از جامعه مدنی نمایندگی کند، تصمیماتش مبتنی بر تعارض خواهد شد اغلب مبتنی بر تعارض، گاهی متضاد و یا زیگزاگی می شود، زیرا اساسا مبنایش این نیست که پاسخی به مردم بدهد و نوعی توده گرایی خاصی را راه می اندازد. اگر توده گرایی که در آمریکا رخ داده را مثال بزنیم مبنایش عبور از قانون است. به محض آنکه دولت از قانون عبور کرد دیگر نمی توانید در آن انسجام برخوردی را شاهد باشید. نمونه برجسته اش دولت نهم بود که رئیس دولت می گفت من قانونم، من ملتم. اگر قرار شد دولت خودش بشود قانون یا بشود، ملت نمی توانید در آن یک انسجام رفتاری پیدا کنید. این دولت هر روز یک قاعده ای را وضع می کند. به همین خاطر در یک سال شش قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران صادر می شود و او در عین حال، وانمود می کند که در جهت استقلال ملت انجام داده است. حال آن که او با این اقدام خود ملت را در معرض خطر جنگ قرار داد و به سمت فقر پیش راند. او ملت را در وضعی قرار داد که کشور ذیل فصل هفت منشور سازمان ملل قرار بگیرد و کشور را در معرض یک مخاطره وحشتناک قرار داد. به ظاهر از مردم، توده ها و محرومین صحبت می کند، ولی در باطن تمام منافع ملی ایران را در معرض مخاطرات جدی قرار می دهد. در دوره ای که بیشترین درآمدهای ارزی کشور وجود دارد، با سیاست های اتخاذی برای مبادلات ارزی کشور این قدر مانع ایجاد می کند و کشور را آن قدر ناامن می کند که بیشترین فرار سرمایه را می بینید و الان فسادهای آن دوره کم کم رو می شود. - دولت های ما چقدر جامعه مدنی را نمایندگی می کردند؟ انقلاب مبنایش این بود که ما می خواهیم دولت ایران نماینده حاکمیت ملی و اراده عمومی باشد. در واقع طبق قانون اساسی، حکومت در ایران بر اساس اراده عمومی است و مبنای قانون اساسی این است که حاکمیت باید آئینه برگردان افکار عمومی و اراده عمومی باشد، ولی اینکه در عمل صحنه سیاسی ایران چطور پیش می رود جای بحث جدی دارد. در ایران به دلیل اینکه دولت بسیار پر قدرت است و درآمدهای نفتی دارد، نه تنها تا حد زیادی خود را از جامعه مدنی مستقل می داند، بلکه جامعه مدنی را به خود وابسته کردهدولت در ایران به دلیل داشتن درآمدهای نفتی خود را مستقل از جامعه مدنی می داند است. در بقیه کشورها حکومت و دولت تابعی از جامعه مدنی هستند و دولت می بیند که مردم و گروه های اجتماعی چه می خواهند، ولی در ایران این ملت و مردم هستند که وابسته به دولت هستند و منطق این است که دولت بگوید این مقدار پول توزیع می کنم. در واقع منطق معکوس است. در سایر کشورهای جهان می بینیم که می گویند این جامعه چقدر ثروت خلق می کند و به دولت چقدر مالیات می دهد اما در ایران معکوس است، دولت می گوید من چقدر پول توزیع می کنم، حساسیت قابل توجهی به نرخ کاهنده سرمایه گذاری ملی و توسعه فقر ندارد و فقر را با توزیع پول بیشتر تعمیق می کند. در این فرایند می بینید که چطور دولت این ملت رامعکوس بودن رابطه دولت و ملت و اینکه ملت حقوق بگیر دولت شده مانع توسعه در ایران است به خود وابسته می کند و ملت حقوق بگیر دولت می شود. این رابطه بحث مهمی است و همین ها مانع توسعه در ایران است. اینکه جامعه مدنی در ایران بخش زیادی از اجزایش ضعیف و وابسته به قدرت هستند در عمل و در واقعیت سیاسی درست است.، ولی با همه این حرف ها جریانات سیاسی در داخل جامعه زنده اند و با توجه به میزان آگاهی که در ملت ایجاد شده، انتخابات مجرایی است برای اینکه جامعه مدنی حرفش را بزند، تمرین کند و خود را تقویت نماید. مشکلی که وجود دارد این است که به تدریج در این 40 سال فرآیندهای انتخابات به گونه ای پیش رفته که موانع ورود آزاد چه برای انتخاب شونده و چه برای انتخاب کننده بیشتر می شود و این مستقیما روی کارآیی و کارآمدی دولت در جهت اثر خلق سرمایه سیاسی و خلق سرمایه اجتماعی برای توسعه ایران اثر می گذارد. انتخابات سال 84 و بعد از آن را تقریبا با توجه به محدودیت های ایجاد شده برای انتخاب شوندگان و نحوه گفت وگوی ملی می بینیم که به تدریج نهادهای مدنی تضعیف و برخی نهادهای درون قدرت با عنوان های ثانویه تقویت می شوند. از این منظر نمی شود گفت که دولت به طور شایسته بازتاب آرای عمومی است. این خیلی نکته مهمی است. - شما دولت را به عنوان مجموعه ساختار و اعم از رئیس جمهور در نظر می گیرید، به نظر شما شخص رئیس جمهور چقدر می تواند در کارآمدی دولت موثر باشد؟ خیلی موثر است. این که رئیس جمهور چقدر بتواند مسئله ایران را به خوبی صورت بندی کند، حرکت اجتماعی ایجاد کند و چقدر بتواند مسائل ایران را اجتماعی کرده و وارد جامعه کند نقش مؤثری در کارآمدی دولت دارد. سه مثال از سه رئیس جمهور می زنم. در دولت هفتم و هشتم تلاش رئیس دولت این بود که جامعه مدنی را محور قرار دهد و تا جایی که ممکن است با جامعه مدنی صحبت کند. این یک نمونه بود. آقای خاتمی تمام تلاشش این بود که مسائل ایران را به مسئله جامعه تبدیل کند و با جامعه گفت وگو کند. اگر او می خواست در رابطه با غرب تشنج زدایی کند، این مسئله را اجتماعی می کرد. اگر می خواست مصرف برق یا آب را کم کند آن را تبدیل به یک مسئله اجتماعی می کرد و تلاش می کرد با جامعه گفت وگو کند. این خیلی نکته مهمی است. معیار ارزیابی موفقیت او، سازماندهی اجرایی همین سیاست درست است. در دولت نهم و دهم یک استراتژی 100 درصد ضد این را شاهد بودیم. رئیس دولت با برخی جریان ها در درون نهادهای قدرت توافق می کرد، تمام نهادهای مدنی را حذف می کرد و می گفت من مستقیم با توده ها صحبت می کنم. او اساسا گفتگوی اجتماعی را با بن بست روبه رو می کرد. نهایتا با عبور او از قانون، شاهد بی انضباطی مطلق سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و مالی بودیم و نتیجه آن نیز آن انفعال مطلق تمام نهادهای مدنی بود. در دولت های نهم و دهم، نهادهای مدنی در حالت استیصال بودند، نه فقط نهادهای مدنی سیاسی بلکه نهادهای حرفه ای هم چون کانون وکلا، جامعهرییس دولت نهم و دهم با حذف نهادهای مدنی می گفت مستقیم با توده ها صحبت می کنم و نهادهای مدنی در حالت استیصال قرار گرفتند و تقریبا متلاشی شدند مهندسان مشاور و سندیکای شرکت های ساختمانی، اتاق بازرگانی، تشکل های صنعتی و نهادهایی از این دست هم مستاصل و گرفتار بودند، زیرا کار مختل بود. در صنعت، صنعتگر مولد ما آخر کار باید خودش را رقیب نهادهای نظامی می دید. هیچ صنعتگری نمی تواند با نهاد نظامی رقابت کند. در آن دوره حدود معادل 100 میلیارد دلار سهام بخش های دولتی واگذار شد که عمده ی آن بین همین نوع نهادها توزیع شد و گروهی از بازیگران اقتصادی در ایران تشکیل شدند که نمی توان آنها را بخش خصوصی دانست که یک صنعتگر، تاجر، پیمانکار یا مهندس از آنها مراقبت کند یا حتی نمی توان آنها را نهاد دولتی دانست که باید به مجلس یا جای دیگر پاسخ دهند. به ظاهر توده گرایی، ولی در واقع انهدام کل نهادهای مدنی بود. نهادهای مدنی در دولت های نهم و دهم تقریبا متلاشی شدند و در وضع بسیار ضعیفی قرار گرفتند. در دولت یازدهم و دوازدهم مسئله را تا حدی؛ به ویژه در حوزه ی امنیت بین الملل درست متوجه شدند، ولی وقتی می خواهند مسئله را حل کنند آن را اجتماعی نمی کنند و فکر می کنند باید آن را به صورت امنیتی حل و فصل کنند. بزرگترین مشکل آقای روحانی نیز این است که نمی تواند مسئله را با جامعه در میان بگذارد، لذا ممکن است برجام را درستبزرگترین مشکل روحانی این است که توان همراه کردن جامعه با خود را ندارد و فکر می کند باید مساله را جای دیگری حل و فصل کند تشخیص دهد ولی نمی تواند مسئله را حل و فصل کند، زیرا توان همراه کردن جامعه با خود را ندارد. ممکن است FATF را درست تشخیص دهد، ولی نمی تواند این مسئله را با جامعه در میان بگذارد و فکر نمی کند که در آخر کار عهدی با مردم بسته که باید به پیمان خود وفادار باشد بلکه فکر می کند مسئله را باید جای دیگری حل و فصل کند. زمانی که مسئله اجتماعی نشد و نهاد مدنی تضعیف شد از دولت نمی توان انتظار کارآیی داشت. نتیجه رفتار دولت یازدهم و دوازدهم این شد که در ایران تقریبا پنج دولت داریم و وقتی کشوری پنج دولت داشته باشد کارآمدی و کارآیی در آن بی معنی است. آیا مجلس الان به وظیفه ی قانون گذاری اش عمل می کند؟ یا کاملا به عنوان دولت رقیب عمل می کند؟ هر روز مقرره ای می گذارد و می گوید اگر این کار را نکنی نقره داغت می کنم و امکان اینکه دولت بتواند در صحنه اجرا عمل کند را از او می گیرد. اساسا قانون را از درون بی معنی ساخته است. همین قانون ضدتحریم به این معناست که دولت هیچ کاری نمی تواند بکند و آن را در انفعال کامل در برابر آمریکا قرار می دهد و می گوید باید منتظر باشی و ببینی آمریکا چه کار می کند که در برابرش موضع گیری کنی. در واقع دولت را برای هرگونه ابتکار بین المللی خلع سلاح کرده اند. در این سیستم مفهوم کارآمدی معنایی ندارد. یا مجمع تشخیص مصلحت نظام که به صورت دولت مستقل عمل می کند. دولت کارآمد دولتی است که وقتی مسئله را تشخیص داد بتواند منفعت عمومی را از مجاری قانونی ایجاد کند. فرض کنید دولت تشخیص داده باید مسئله FATF را حل کند. این را به لایحه تبدیل می کند. مجلس آن را تصویب می کند و شورای نگهبان هم می گوید مغایرت قانون اساسی ندارد، اما کسی از جایی دیگر وارد می شود و کل عملیات دولت را متوقف می کند، پُر واضح است که کارآمدی محقق نمی شود. اگر دولت توانسته بود مسئله را اجتماعی کند، هیچ وقت مجمع تشخیص مصلحت نظام این کار را نمی کرد. بنابراین اولا دولت خودش باید ذهن منسجم داشته باشد و دوم اینکه کار دولت خلق منفعت عمومی است. منفعت عمومی منفعت ملتدولت باید توانایی گفت وگو با ملت و خلق سرمایه اجتماعی برای پیشبرد اهداف ملی را داشته باشد است. دولت باید ظرفیت و توانایی گفت وگو با ملت و خلق سرمایه اجتماعی برای پیشبرد اهداف ملی را داشته باشد. بدون سرمایه اجتماعی امکان هیچ کارآمدی وجود ندارد. دولت به دنبال خلق منفعت خصوصی نیست، این را بخش خصوصی ایجاد می کند. کار دولت این نیست که کفش و کلاه و مرغ و تخم مرغ و مسکن تولید کند. این کار را باید بنگاه ها انجام دهند. وظیفه دولت این است که ثبات اقتصادی ایجاد کند تا کسانی که می توانند تولید کنند، در این فضا فعال باشند. وظیفه دولت این است که کاری کند مبادله تجاری در ایران و جهان به شکل پایدار انجام شود. کاری کند همه کسانی که می توانند تولید رقابتی کنند، رقابت منصفانه داشته باشند. نه اینکه رقابت غیرمنصفانه باشد و یکی در زمین، دیگری را خفه کند، در این صورت دیگر رقابت نیست. و کارآمدی هم معنی ندارد. -یعنی شما معتقدید ایراد ساختاری یا قانونی وجود ندارد؟ در ساختار خیلی مشکل هست من ساختار را تبرئه نمی کنم ،اما اساسا در عمل، واقعیت خارجی این است که دولت ها برآیند نهادهای قدرت هستند و هیچ وقت دولت مستقل نیست. انتخابات آمریکا هم نشان داد دولت برآیند نهادهای قدرت است. همچنان که در آخر کار، نتوانستند از ترامپ سلب صلاحیت کنند و کاری که انجام دادند این بود که در جامعه قدرت ایجاد کردند و آنقدر صحبت کردند که برآیند کار به نفع رقیب ترامپ شد و به این نحو توانستند او را کنار بگذارند. بسیار مهم است که ما بفهمیم قدرت برآیند نیروهای اجتماعی است. وضع موجود تصادفی ایجاد نمی شود، وضع موجود برآیند نیروهای قدرت در جامعه است، بنابراین اگر کسی بخواهد مسئله را اصلاح کند، باید به کمک نهادهای مدنی مستقل از قدرت، یک بردار اجتماعی اصلاح گر خلق کند. این طور نیست که ما بگوییم ساختار هیچ اشکالی ندارد. ساختار صدتا اشکال دارد، ولی مهم این است که چقدر بتوانیم برآیند نیروهای قدرت در جامعه را تغییر دهیم. اگر توانستیم این کار را بکنیم ممکن است اتفاقاتی رخ دهد، وگرنه کار زیادی انجام نمی شود. -در انتخابات پیش رو مردم به چه شکل می توانند رئیس جمهور را انتخاب کنند که امید به کارآمدی دولت داشته باشند؟ در این مقطع مردم به این نگاه می کنند که هر کسی می خواهد نامزد شود و هر گروهی می خواهد از نامزد انتخاباتی پشتیبانی کند چقدر مسئله ایران را می فهمند. شما به عنوان شهروند صبح که از خواب بیدار می شوید چقدر فکر می کنید شرایط تا آخر شب آرام است و چقدر فکر می کنید ممکن است تا آخر شب صد اتفاق پیش بینی نشده بیفتد؟ کشور پر از عدم قطعیت است. ایرانیان صبح که بیرون می آیند، تا به هم می رسند می گویند چه خبر؟ یعنی هر لحظه منتظرند که اتفاقی بیفتد یا قیمت کالایی افزایش یافته یا یکی در گوش دیگری زده و چالشی ایجاد شده و یا دادگاهی اظهارنظری کرده و عدم مشروعیتی در جایی ایجاد شده و مسائلی از این دست. نهاد جامعه در حوزه های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به شدت ناآرام است. خیلی مهم است کسی که می آید چگونه بخواهد این ناآرامی را آرام کند و وضعیت ثبات وخیلی مهم است کسی که می خواهد رییس جمهور شود چطور ناآرامی ها را آرام می کند و ثبات و امنیت در کشور ایجاد می کند یا اینکه بر تنش ها می افزاید؟ امنیت در کشور ایجاد کند و یا این که بر تنش ها بیفزاید و مشکلات را چندچندان کند. آرام کردن مفهومش این نیست که بگوییم همه چیز آرام است، هیچ مشکلی نیست و بروید در خانه هایتان بنشینید، بلکه مفهومش این است که چقدر این فرد ریشه مسئله را فهمیده است. وقتی در کشوری امکان تجارت نیست و نتوان تجارت سالم و متعارف داشت، یعنی اقتصاد در حال توقف و درگیر فساد تودرتو و عمیق است. اقتصاد هم که متوقف شود، نتیجه اش بیکاری و فقر و به راه افتادن چرخه ی فساد است. مردم می فهمند کسی که می گوید اوضاع را آرام کنیم آیا او می خواهد که این کار را از طریق روان کردن تجارت و حل مسئله ایران با جهان و حل مسئله مبادله مالی انجام دهد و یا با سرپوش گذاشتن بر واقعیت و حرکت های نمایشی. وقتی نتیجه صحبت کسی توقف مبادله است، آرامش حاصل از آن توسعه فساد است. مردم می فهمند که این یک شعار بیش نیست. مردم کاملا حواسشان هست. بخش عمده ای از اقتصاد در ایران زیرزمینی شده است. وقتی اقتصاد زیرزمینی می شود مفهومش این است که افراد خاصی به منابع پول و قدرت دسترسی دارند و بقیه ندارند. مابقی داستان شفافیت، عدالت و رقابت در چنین شرایطی به مسائل غیرواقعی تبدیل می شود. زمانیکه مبادله مالی در ایران متوقف می شود و شما از طریق عادی نمی توانید مبادله کنید، کل تجارت ایران باید 60 دور بچرخد و هزار و یک گرفتاری داشته باشد. مفهوم شفافیت و رقابت در چنین شرایطی چیست؟ وقتی شفافیت نباشد فساد رخ می دهد. در جامعه ای که پر از فساد است مردم چطور می توانند آرامش داشته باشند و مفهوم کارآمدی چیست؟ در بحث های انتخابات مهم است که در شرایط پیش رو آن کسی که حرف می زند ریشه مسائل را چقدر توانسته درست بفهمد و مسئله را با مردم درست در میان بگذارد. ممکن است یکی بگوید همین است که هست، قرار است اقتصاد غیررقابتی و صددرصد زیرزمینی و غیرشفاف داشته باشیم، ولی در عین حال به جای یارانه 45 هزار تومانی، 100 هزارتومان و یا بیشتر یارانه می دهیم. این عمق عوام فریبی است و مسئله ای نیست که مردم متوجه نشوند. مردم به خوبی این را می فهمند که افزایش یارانه 45 هزار تومانی به 100 یا 120 هزار تومان با حفظ زیرزمینی بودن همه اقتصاد و غیرشفاف بودن آن به چه معناست. آن طرف کارخانه تولید فساد با سرعت فساد تولید می کند و شما این طرف به مردم می گویید که به جای 45 هزار تومان به شما 100 هزار تومان یارانه می دهیم. از این هیچ کارآمدی درنمی آید و مفهومش یک نوع دولت پوپولیستی فرسایشی است که مردم را به سمت فقر مطلق پیش می برد. -شما اشاره کردید که فساد ناشی از غیرشفاف بودن ساختارهای اقتصادی است. چقدر این موضوع در دولت های مختلف به عنوان عوامل ناکارآمدی شناخته می شود؟ فساد دو تعریف دارد. یک بخش آن مربوط به همه کسانی است که به قدرت دسترسی دارند و در معرض فساد هستند. این همه جا هست و هیچ جایی در دنیا نیست که فساد صفر شود. به همین خاطر مرتبا بحث پرسشگری، نظارت مجلس، شفافیت و مباحثی از این دست مطرح می شود، اما ممکن است شما فضایی را فراهم کنید که اقتصاد را غیررسمی و زیرزمینی می کند. در اینجا برای فساد بستر زایش ایجاد کرده اید. این با دادن رشوه توسط یک مدیر در بخش خصوصی یا سوءاستفاده از موقعیت در بخش دولتی متفاوت است. شما سیستمی درست کرده اید که فساد تولید می کند. مشکل ما در ایران این است که زمانی که اقتصاد زیرزمینی شد دوستان متوجه نشدند چکار دارند می کنند. در ایران سیاست انقلاب و حاکمیت همواره این بود که ما مشمول تحریم های سازمان ملل نشویم، لذا اگر دقت کنید می بینید در طول هشت سال جنگ و زمان مرحوم امام، ایران هیچ وقت مشمول هیچ قطعنامه ای که علیه ایران باشد در سازمان ملل نشد و تا سال 1385 یعنی کل دولت آقای هاشمی رفسنجانی و آقای خاتمی هم سیاست این بود که ضمن مقاومت در برابر آمریکا، مبارزه با آن و تسلیم نشدن مقابل آمریکا و روسیه و حفظ استقلال مشمول هیچ قطعنامه ای نشویم که سازمان ملل ایران را تحریم کند. البته انواع تحریم های آمریکا علیه ایران را داشتیم ولی تحریم های سازمان ملل خیلی متفاوت است. مشکل ما از دولت نهم و دهم شروع می شود. در آن دولت تحت عنوان انقلابی گری و ظرفدر دولت نهم و دهم تحت عنوان انقلابی گری شش قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل به کشور تحمیل شد کمتر از دو سال شش قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران را داریم. این معلول سیاست دولت وقت بود وگرنه شورای امنیت که سرجای خودش بود. یک سیاستی منجر به این شده بود، این سیاست در ایران تحت عنوان انقلابی گری توجیه شد و بعد هم گفتند حالا که کشور مشمول تحریم سازمان ملل شده نمی توانیم خود را تسلیم کنیم و باید مقاومت کنیم. الان 14 سال از آن روز می گذرد و وقت آن است که ببینیم هزینه و فایده اش چه بوده است. بحث های سیاسی را هم کنار بگذاریم. من فقط از جنبه فساد بحث می کنم. برای اینکه این تحریم ها دور زده شود چاره ای نبود که بخش عمده ای از اقتصاد زیرزمینی شود. ما در اقتصاد واژه ای به نام بازار زیرزمینی و بازار سیاه داریم که در آمریکا هم هست. بخشی از آن برای مواد مخدر و بخشی برای فرار مالیاتی است. بنابراین همواره بخشی از بازار، غیرشفاف و غیررسمی است اما اندازه آن نسبت به کل اقتصاد خیلی کوچک است و تعیین کننده نیست. وقتی ما به تدریج جلو رفتیم و تحریم ها جدی تر شدند باید تحریم ها را دور می زدیم، زیرا خرید و فروش عادی از فولاد و پتروشیمی گرفته تا پستهوقتی تحریم ها جدی تر شدند اندازه اقتصاد غیررسمی در برابر اقتصاد رسمی هم بزرگ تر شد باید غیررسمی می شد، لذا همه چیز به سمت غیررسمی شدن می رفت و مرتب اندازه اقتصاد غیررسمی در برابر اقتصاد رسمی بزرگتر شد. زمانیکه اقتصاد غیررسمی شود بازیگران هم عوض می شوند، تاجری که در بازار می توانست فرش صادر کند یا نخ وارد کند یا هر کالای دیگری را مبادله کند دیگر بازیگر این بازار نیست، بلکه اینجا بازیگران عوض می شوند، حمل ونقل چی عوض می شود، زیرا دیگر نمی توانند با بیمه بین المللی کار کنند و مبادله پول و همه چیز عوض می شود. کم کم بازیگران و قاعده قرارداد عوض می شود و نمی توانند قرارداد شفاف ببندند و ال سی باز کنند، همه چیز نقدی می شود و به تدریج شبکه هایی از عوامل مختلف از مبدا تا مقصد ایجاد می شوند. نتیجه این می شود که شما یک اقتصاد غیررسمی دارید که به تدریج بر کل اقتصاد شما حاکم می شود و این دو طرف پیدا می کند و یک طرف ذی نفع می شوند. الان شما هزینه مبادله کالا در ایران را با افغانستان مقایسه کنید. در ایران به دلیل اینکه نمی توانند قرارداد رسمی ببندند نحوه انتقال کالا به این صورت است که باید کالا را از ایران به کشور دیگری ببرند و آن را تغییرمبدا(Origin) بدهند، به نام شخص دیگری کنند، پول به نام شخص دیگری دریافت شود و نهایتا پول به شکل دیگری وارد ایران شود. همه چیز در این روند غیررسمی است و هر مرحله هزینه ای دارد. در یک محاسبه ای که انجام دادم دیدم که از سال 1385 تا 1398 میزان تجارت خارجی ایران 2081 میلیارد دلار بوده است. اگر بازار غیررسمی که حول این میزان تجارت را تنها 20درصد این رقم برآورد کنیم -که احیانا بیشتر است- مفهوم این شکل گیری یک ظرفیت بیش از 400میلیارد دلاری است. شبکه های بین المللی حول و حوش این بازار در این مدت تحکیم یافته و در هم تنیده شده اند و همه جا در پی منافع خوشان هستند. از این رو هیچ نشانی هم برای گذاشتن یک نقطه پایانی بر این بازار نمی بینید و اگر برجام ایجاد می شود، بلا فاصله با آن مخالفت می شود و مسیر الحاق به FATF هم کور می شود. -و این هزینه جدای از ریسکی است که این کار دارد؟ اساسا به خاطر ریسک است که این هزینه می شود. اگر ریسک نداشت که این هزینه را هم نداشت. اگر به راحتی می توانستند ال سی باز کنند که مجبور به دور زدن تحریم، تغییر Origin و فروش به نام فرد دیگر و دریافت پول به نام فرد دیگر نبودیم. کل این داستان در هر مرحله هزینه دارد. کسی که می گوید پول به نام من دریافت شود و من پول را به حساب شما می ریزم درصد می گیرد، کسی که تغییر Origin می دهد بسته به نوع کالا و مقدار پول درصد می گیرد و از طرفی کالا به جای اینکه مستقیم به مقصد برود به بندری ارسال می شود و از آنجا به جای دیگری می رود و این تخلیه و بارگیری مجدد هزینه دارد. چند بار این کالا بیمه می شود و به این سادگی نیست. ضمنا آن کسی که جنس را می خرد به دلیل اینکه می داند در این فرایند دارد جنس می خرد دست برتر را دارد و با شما چانه می زند و می گوید که باید ارزان تر بفروشی. همه این ها هزینه است و این رقم کمی نیست. سالانه 20 تا 25 میلیارد دلار است که محدود به یک سال هم نیست. تا حالا بیش از 15 سال به طول انجامیده و هیچ نشانی هم وجود ندارد که دارد تمام می شود. این بازار بسیار بزرگی است که ادامه دارد. به تدریج در این بازار عده ای ذی نفع شده اند. در دستگاه خریدار، در حمل و نقل، بانک مقصد، بانک واسطه میانی و همه مراحل یک عده ذی نفع می شوند.به تدریج عده ای در بازار غیررسمی اقتصاد ذی نفع شده اند و شبکه ای خلق می شود که نانشان در ادامه وضعیت است من وقتی این ها را از منظر اقتصاد سیاسی نگاه می کنم می بینم یک دفعه شبکه ای خلق می شود که نان شان در ادامه وضعیت است. این شبکه کارش تولید کالا یا هیچ چیز دیگری نیست فقط کارش این است که کالا را به صورت غیررسمی عبور دهد. آیا اگر کل این داستان را به هم نزنید می توانید بگویید با حفظ این شرایط یعنی در صورتی که سهم اقتصاد غیررسمی به اقتصاد رسمی فزاینده باشد و این هزینه ها وجود داشته باشد شفافیت ایجاد شود و فساد نباشد؟ به نظر من تعلیق به محالش می کنیم. کسانی که شعارهای انقلابی می دهند باید ببینند در این 15 سال که این شعارها را داده اند و ایران را درگیر تحریم های سازمان ملل کرده اند فارغ از تحریم های سیاسی ببینند هزینه های اقتصادی چقدر بوده و چقدر پول در این وسط توزیع شده است. از آن مهمتر چه شبکه فساد فراملی تشکیل شده که منافع آن ها ادامه وضع ایران است. آیا می صرفد؟ هزینه و فایده این کار را ببینیم. هزینه اقدامات حضرات این شده که اقتصاد ایران غیررسمی شود و من به صراحت می گویم در اقتصاد غیررسمی زمینه برای توسعه فساد فراهم است و شما نمی توانید با فساد مبارزه کنید. -کاندیدای بعدی ریاست جمهوری در چه شرایطی می تواند این اقتصاد غیررسمی را از بین ببرد و این فضا را بشکند؟ این همان سه روشی است که من گفتم. اگر آقای روحانی به جای رویکرد امنیتی رویکرد اجتماعی را انتخاب می کرد و این مسئله را با مردم در میان می گذاشت، مساله تا اندازه ای با توجه به سرمایه اجتماعی که از مجرای برجام حاصل شده بود قابل حل بود. این مسئله در اتاق دربسته قابل حل و فصل نیست. باید با مردم در میان گذاشته شود. مردم باید بدانند هزینه این سیاست هم از نظر اقتصادی و مالی چقدر است و هم چه شبکه هایی در آن تشکیل می شود و آن ها چه منافعی دارند. این شبکه ها نمی گویند به خاطر اینکه ما نان می خوریم دوست داریم این کار ادامه پیدا کند. آن ها خدا و پیغمبر و هر چه معیار ارزشی در عالم است را صرف شعارهای خود می کنند. این کار فقط در یک صورت قابل حل استباید آگاهی اجتماعی نسبت به شبکه فسادی که 10، 15 سال است ایجاد شده وجود داشته باشد تا بتوان این فضا را شکست آن هم اینکه آگاهی اجتماعی نسبت به شبکه فسادی که 10، 15 سال است ایجاد شده وجود داشته باشد. -اما به نظر می رسد در حال حاضر این آگاهی وجود دارد... مردم این حس عمومی را دارند ولی فرایندش را شاید نمی شناسند و نمی دانند چه کسی درست می گوید و چه کسی اشتباه می گوید. بزرگترین مشکل این است که کسانی که درگیر این شبکه ها هستند بیشترین بلندگوها را دارند و علامت اشتباه می دهند. مثل مثلی که در قدیم می گفتند «آی دزد». نشانی واقعی این است که بپذیریم نتیجه این سیاست، غیررسمی شدن اقتصاد است. بنابراین حالا کسی که در موضع سیاست گذاری قرار می گیرد، چه رئیس جمهور، چه دولت و چه شورای امنیت، مجلس و قوه قضاییه باید بداند که اگر سیاست جاری را تعقیب می کند سیاستی را پی می گیرد که نتیجه اش غیررسمی شدن اقتصاد ایران است. و نتیجه آن هم سلطه فساد،باید بپذیریم نتیجه غیررسمی شدن اقتصاد، سلطه فساد و توسعه فقر است توسعه فقر، بیکاری مطلق و انواع گرفتاری ها در این کشور است. باید این فهم در حوزه سیاست گذاری ایجاد شود و جامعه نسبت به این موضوع شفاف شود. الان مردم حسش را دارند ولی نمی توانند تجزیه و تحلیل دقیقی داشته باشند که چرا ما به این سرنوشت دچار شدیم. تصور بر این است که آقای الف ب ج اشتباه می کند و آن ها ممکن است سوءاستفاده کنند. من منکر حرف هایی که در دادگاه ها زده می شود نیستم. ممکن است بخش اعظم آن ها درست باشد. اما می خواهم بگویم که آن ها در چه بستری موفق شده اند این کار را بکنند؟ در بستر اقتصاد غیررسمی. چرا اقتصاد غیررسمی شده است؟ در نهایت کسی باید به این سوال پاسخ دهد. آیا سیاست هایی که در حال اتخاذ شدن است اقتصاد ایران را رسمی می کند یا همه این سیاست ها در جهت غیررسمی تر کردن اقتصاد ایران است؟ اوج این اتفاق از دولت هفتم به بعد رخ داده است. این پدیده جای ارزیابی دارد. این همان نکته کلیدی است. مساله فساد بدون اینکه اقتصاد ایران رسمی شود حل نخواهد شد. کانون توجه باید این باشد. مابقی کار باید بعد از رسمی شدن اقتصاد انجام شود اما برای اینکه اقتصاد رسمی شود باید مسئله تعامل بین المللی ما در تمام حوزه های سامان یابد. بدون آن غیرممکن است که اقتصاد رسمی شود. این مسئله بنیادی است. ممکن است در سطح مردم این تحلیل وجود نداشته باشد و مردم فکر کنند این بازی دو سیاستمدار با هم است. این طور نیست. بحث من تنها FATF هم نیست، بحث این است که استراتژی حاکمیت باید برای افزایش کارآمدی دولت به سمت رسمی شدن اقتصاد برود و رسمی شدن اقتصاد خیلی الزامات دارد. یکی از آن ها برجام، دیگری FATF و دیگری پیوستن به WTO است. راه حل موضوع، رسمی شدن اقتصاد است و اگر اقتصاد رسمی نشود همین آش و همین کاسه است.

کلیدواژه های این خبر
عباس آخوندی   منافع ملی   بخش خصوصی   آخوندی   نقره داغ   ناکارآمدی   گروه اقدام مالی   کارآمدی   منفعت   قانون گذاری   فرضیه   بازار   حسن روحانی   برجام   بین الملل   استاد دانشگاه   دولت تدبیر و امید   سازمان تعزیرات حکومتی  
محتوای این خبر به صورت خودکار از «انتخاب» دریافت شده و «مخبرنیوز» بدون هیچ دخل و تصرفی آنرا باز نشر داده است. اگر به هر دلیلی احساس می کنید محتوای منتشر شده مطلوب نیست، خواهشمند است با استفاده از این لینک ما را مطلع نمایید تا بدون درنگ آنرا حذف نماییم.
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه مخبرنیوز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

اخبار مرتبط
مصوبه هسته ای مجلس، ریل گذاری برای حرکت دولت/کار کمیسیون مشترک مجمع درباره پالرمو و CFT پایان یافت
شبستان
قیمت دلار چه زمانی کاهش می یابد؟
رویداد 24
نامه آخوندی به نمایندگان مجلس درباره برجام؛ زمان به نفع ما نیست /رویارویی با آمریکای بایدن سخت تر از آمریکای ترامپ است
افق تازه
از قطع برق تا افزایش بیکاری در آمریکا
صدا و سیما
اصرار و شعار حسن روحانی از ابتدای دولتش/کار اقتصادی باید به بخش خصوصی واگذار شود
ساعت 24
دولت نتوانست سرمایه انتخابات 96 را حفظ کند
روزنامه شرق
استاندارد دوگانه غرب در مواجهه با ایران در موضوع برجام
ایران آنلاین
راه نجات اقتصاد ایران تعامل و همکاری با جهان است / توسعه اقتصاد کشور پشت درهای بسته به جایی نمی رسد
انتخاب
سفیدشویی دولت توسط متهم ردیف اول اغتشاش در بازار مسکن
598
تجارت سالانه 25 میلیارد دلاری در «شبکه? فساد فراملی»!
شعار سال
روحانی نمی تواند جامعه را با خود همراه کند/ معکوس بودن رابطه دولت و ملت مانع توسعه در ایران است
رویداد 24
همزمان پنج دولت در ایران داریم
عصر مالی
عباس آخوندی: در ایران تقریبا پنج دولت داریم
نصف جهان
وقتی کشوری پنج دولت داشته باشد، کارآمدی در آن بی معنی است
آفتاب
کشوری که 5 دولت داشته باشد، کارآمدی بی معنی است
تابناک
آخوندی: وقتی کشوری 5 دولت داشته باشد، کارآمدی در آن بی معنی است
عصر ایران
آخوندی: مشکل روحانی این است که توان همراه کردن جامعه با خود را ندارد/ در ایران تقریبا پنج دولت داریم
الف
در کشوری با پنج دولت، کارآمدی بی معنی است
اعتدال
در کشوری با 5 دولت کارآمدی بی معنی است
مردم سالاری
وقتی کشوری پنج دولت داشته باشد کارآمدی در آن بی معنی است
رکنا نت
عباس آخوندی:در ایران تقریبا پنج دولت داریم/کارخانه تولید فساد باسرعت فساد تولید می کند و شما می گویید بجای 45 هزارتومان،یارانه 100 هزار تومانی می دهیم
خبرآنلاین
غیررسمی شدن اقتصاد در پی تحریم ها / همزمان پنج دولت در ایران داریم
اقتصاد آنلاین
آخوندی: وقتی کشوری پنج دولت داشته باشد، کارآمدی در آن بی معنی است
ایسنا
براتی: برجام تصمیم نظام نبود/ مطهرنیا: امریکا به فکر ما نیست
مشرق نیوز
مصباحی مقدم: دولت دوازدهم ناکارآمدترین دولت های بعد از انقلاب است
رویداد 24
سوال زیباکلام از مخالفان FATF : اساسا چرا تحریم ها به وجود آمده اند که ما مجبور شویم آنها را دور بزنیم و بعد به FATF نپیوندیم؟
ایران آنلاین
آخوندی: وقتی دلار از کانال 3000 تومان عبور می کرد، بدن روحانی به ارتعاش درمی آمد/ روحانی تضعیف برجام را کلید زد
الف
آخوندی: وقتی دلار از کانال 3000 تومان عبور می کرد، بدن روحانی به ارتعاش درمی آمد
فارس
آخوندی: با عبور دلار از کانال 3000 تومانی بدن روحانی به ارتعاش درمی آمد/ رئیس جمهور به تعهداتش با مردم وفادار نبود
فارس
کابینه سلیمان در دولت مقاومت و پیشرفت
خبرگزاری موج
بازگشت به برجام کار ساده ای نیست/ ریل گذاری کشور برای دستیابی به توسعه مطلوب نیست/ عدم پیوستن به FATF هزینه های سنگینی برای ایران دارد
خبرگزاری ایلنا
منافع ملی در گرو پیوستن یا نپیوستن به FATF
ایران آنلاین
مبارزه با فساد مهم تر از دستگیری مفسدان
روزنامه شرق
تحمیل هزینه 20میلیارد دلاری؛ نتیجه عدم الحاق به FATF
اقتصاد آنلاین
تقابل دو نگاه به FATF
دنیای اقتصاد
هاشمی: ایران 10 سال آینده را امروز بسازیم
دیپلماسی ایرانی
وقتی محسن هاشمی می خواهد به سبک فائزه سخن بگوید
دنیای اقتصاد
مصباحی مقدم: معاملات مخفی ایران با پیوستن به FATF لو می رود/ آخوندی: اعتراف به 160 میلیارد دلار معامله پوششی خطرناک است که
دیده بان ایران
حاشیه نگاری| وقتی محسن هاشمی می خواهد به سبک فائزه سخن بگوید/ کنایه خرازی به« پسته فروشی» هاشمی
فارس
مصباحی مقدم: FATF را تصویب می کنیم اگر تحریم ها برداشته شود /آخوندی: فکر می کنید اول و آخر عالم مجمع تشخیص است؟
خبرآنلاین
اخبار مرتبط
bltشبستان : مصوبه هسته ای مجلس، ریل گذاری برای حرکت دولت/کار کمیسیون مشترک مجمع درباره پالرمو و CFT پایان یافت
bltرویداد 24 : قیمت دلار چه زمانی کاهش می یابد؟
bltافق تازه : نامه آخوندی به نمایندگان مجلس درباره برجام؛ زمان به نفع ما نیست /رویارویی با آمریکای بایدن سخت تر از آمریکای ترامپ است
bltصدا و سیما : از قطع برق تا افزایش بیکاری در آمریکا
bltساعت 24 : اصرار و شعار حسن روحانی از ابتدای دولتش/کار اقتصادی باید به بخش خصوصی واگذار شود
bltروزنامه شرق : دولت نتوانست سرمایه انتخابات 96 را حفظ کند
bltایران آنلاین : استاندارد دوگانه غرب در مواجهه با ایران در موضوع برجام
bltانتخاب : راه نجات اقتصاد ایران تعامل و همکاری با جهان است / توسعه اقتصاد کشور پشت درهای بسته به جایی نمی رسد
blt598 : سفیدشویی دولت توسط متهم ردیف اول اغتشاش در بازار مسکن
bltشعار سال : تجارت سالانه 25 میلیارد دلاری در «شبکه? فساد فراملی»!
bltرویداد 24 : روحانی نمی تواند جامعه را با خود همراه کند/ معکوس بودن رابطه دولت و ملت مانع توسعه در ایران است
bltعصر مالی : همزمان پنج دولت در ایران داریم
bltنصف جهان : عباس آخوندی: در ایران تقریبا پنج دولت داریم
bltآفتاب : وقتی کشوری پنج دولت داشته باشد، کارآمدی در آن بی معنی است
bltتابناک : کشوری که 5 دولت داشته باشد، کارآمدی بی معنی است
bltعصر ایران : آخوندی: وقتی کشوری 5 دولت داشته باشد، کارآمدی در آن بی معنی است
bltالف : آخوندی: مشکل روحانی این است که توان همراه کردن جامعه با خود را ندارد/ در ایران تقریبا پنج دولت داریم
bltاعتدال : در کشوری با پنج دولت، کارآمدی بی معنی است
bltمردم سالاری : در کشوری با 5 دولت کارآمدی بی معنی است
bltرکنا نت : وقتی کشوری پنج دولت داشته باشد کارآمدی در آن بی معنی است
bltخبرآنلاین : عباس آخوندی:در ایران تقریبا پنج دولت داریم/کارخانه تولید فساد باسرعت فساد تولید می کند و شما می گویید بجای 45 هزارتومان،یارانه 100 هزار تومانی می دهیم
bltاقتصاد آنلاین : غیررسمی شدن اقتصاد در پی تحریم ها / همزمان پنج دولت در ایران داریم
bltایسنا : آخوندی: وقتی کشوری پنج دولت داشته باشد، کارآمدی در آن بی معنی است
bltمشرق نیوز : براتی: برجام تصمیم نظام نبود/ مطهرنیا: امریکا به فکر ما نیست
bltرویداد 24 : مصباحی مقدم: دولت دوازدهم ناکارآمدترین دولت های بعد از انقلاب است
bltایران آنلاین : سوال زیباکلام از مخالفان FATF : اساسا چرا تحریم ها به وجود آمده اند که ما مجبور شویم آنها را دور بزنیم و بعد به FATF نپیوندیم؟
bltالف : آخوندی: وقتی دلار از کانال 3000 تومان عبور می کرد، بدن روحانی به ارتعاش درمی آمد/ روحانی تضعیف برجام را کلید زد
bltفارس : آخوندی: وقتی دلار از کانال 3000 تومان عبور می کرد، بدن روحانی به ارتعاش درمی آمد
bltفارس : آخوندی: با عبور دلار از کانال 3000 تومانی بدن روحانی به ارتعاش درمی آمد/ رئیس جمهور به تعهداتش با مردم وفادار نبود
bltخبرگزاری موج : کابینه سلیمان در دولت مقاومت و پیشرفت
bltخبرگزاری ایلنا : بازگشت به برجام کار ساده ای نیست/ ریل گذاری کشور برای دستیابی به توسعه مطلوب نیست/ عدم پیوستن به FATF هزینه های سنگینی برای ایران دارد
bltایران آنلاین : منافع ملی در گرو پیوستن یا نپیوستن به FATF
bltروزنامه شرق : مبارزه با فساد مهم تر از دستگیری مفسدان
bltاقتصاد آنلاین : تحمیل هزینه 20میلیارد دلاری؛ نتیجه عدم الحاق به FATF
bltدنیای اقتصاد : تقابل دو نگاه به FATF
bltدیپلماسی ایرانی : هاشمی: ایران 10 سال آینده را امروز بسازیم
bltدنیای اقتصاد : وقتی محسن هاشمی می خواهد به سبک فائزه سخن بگوید
bltدیده بان ایران : مصباحی مقدم: معاملات مخفی ایران با پیوستن به FATF لو می رود/ آخوندی: اعتراف به 160 میلیارد دلار معامله پوششی خطرناک است که
bltفارس : حاشیه نگاری| وقتی محسن هاشمی می خواهد به سبک فائزه سخن بگوید/ کنایه خرازی به« پسته فروشی» هاشمی
bltخبرآنلاین : مصباحی مقدم: FATF را تصویب می کنیم اگر تحریم ها برداشته شود /آخوندی: فکر می کنید اول و آخر عالم مجمع تشخیص است؟
پستهای شبکه های اجتماعی مرتبط




 |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.