ارائه الگوی واحد و مطلوب نظام آموزشی تمدن نوین اسلامی

ارائه الگوی واحد و مطلوب نظام آموزشی تمدن نوین اسلامی
در این یادداشت به بررسی سیستم آموزشی این دو نهاد حوزه و دانشگاه می پردازیم و از دانشگاهی شدن حوزه و فراموشی محاسن دیرین آن سخن می گوئیم.
ارائه الگوی واحد و مطلوب نظام آموزشی تمدن نوین اسلامی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در مشهد، نظام آموزش عالی و آموزش و پرورش کشور به طوری طراحی شده است که به بهترین نحو از فوران استعدادهای سرشار جوانان و نوجوانان ایرانی جلوگیری کند، متأسفانه این الگوها پس از انقلاب وارد حوزه های علمیه نیز گشته و این تنها بازمانده و یادگار نهاد آموزش در تمدن کهن اسلامی رو به «دانشگاهی شدن» گذاشته و در حال به فراموشی سپردن محاسن دیرین خود است. آرمان وحدت حوزه و دانشگاه که هر ساله در چنین روزی – سالروز شهادت حجت الاسلام دکتر محمد مفتح – آن را گرامی می داریم، نمی تواند در یک چنین خاک غیرحاصلخیزی فرصت جوانه زدن و بالندگی بیابد. در این یادداشت به دنبال ریشه یابی اجمالی این عیب هاییم.

واقعیت این است که هر یک از سه نهاد حوزه های علمیه، آموزش و پرورش و آموزش عالی بخشی از نظام آموزشی کشورند که اگرچه «محتوا»ی آموزشی متفاوتی را ارائه می نمایند، اما از حیث «قالب، صورت» و یا فرم، با مسائل مشترکی درگیرند. متأسفانه تحقیقات ناظر به صورت یا فرم نظام آموزشی در کشورمان بسیار کمیاب است؛ به نحوی که در تحقیقات فراوان راجع به تحول حوزه های علمیه، وحدت حوزه و دانشگاه و نیز در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ردپایی از طرح این مسائل سرنوشت ساز و حیاتی در کارایی و اثربخشی (و به اعتقاد نویسنده، مشروعیتِ) سیستم آموزشی دیده نمی شود. برخی از این مسائل من باب یادآوری عبارتند از دولتی یا خصوصی بودن نهاد آموزشی، متمرکز یا غیرمتمرکز بودن طراحی برنامه های آموزشی و متون درسی و ... . اگرچه عمده افتراق «حوزه با دانشگاه» و «حوزه با آموزش و پرورش» در بعد محتوا و دانش هاست، به طوری که پای بحث علم دینی به میان کشیده می شود، اما نمی توان نقش بسیار تأثیرگذار الگوهای نهادی و طراحی های سیستمی در نظام آموزشی را که عامل اصلی در پیشرفت و موفقیت سه نهاد مزبور و نهایتاً رساندن آنها به وحدت شکلی و محتوایی است صرفنظر کرد.

در اقتصاد اسلامی، «اصل» بر اداره معایش عباد و کسب وکار مردم توسط خود ایشان است و شریعت مقدس تنها در مواردی ضوابطی وضع کرده و محدودیت هایی (همچون کسب های حرام) قرار داده است. یکی از ضوابطی که می توان از مجموع آموزه های فقهی و اسلامی برداشت کرد و بیش از اینکه جنبه ایجابی داشته باشد، مفهومی سلبی دارد، قاعده «آزادی ورود و خروج از بازار» است (به این معنا که هر چه ناقض این قاعده باشد بدعت است مگر اینکه دلیل شرعی برای آن اقامه شود). این قاعده اقتصادی با فراهم کردن بستر رقابت، آثار گسترده ای در طراحی نه تنها نظام اقتصادی، بلکه نظام آموزشی و دیگر زیرسیستم های اجتماعی بر جای می گذارد. تأثیر این قاعده اقتصادی در مورد نظام آموزشی از آن روست که هر یک از نظام های مختلف آموزشی (حوزه علمیه، آموزش و پرورش و ...) را می توان به مثابه بازاری تلقی کرد که در آن «خدمت آموزش» مورد مبادله قرار می گیرد و در سمت عرضه معلمان و اساتید و در سمت تقاضا دانش آموزان، طلاب و دانشجویان قرار دارند.

یکی از اقتضائات «قاعده آزادی ورود و خروج به بازار» در سمت عرضه آموزش این است که باب تعلیم (و نیز تأسیس مدرسه و دانشگاه و حوزه) به روی هیچکس بسته نباشد و به سبک آنچه سابقاً در تمدن اسلامی داشتیم و بقایایی از آن در حوزه های علمیه باقی مانده است، هر که توان تدریس و آموزش در خود می بیند وارد این بازار شده و خود را در معرض قضاوت و انتخاب آزاد متعلمان قرار دهد. این دانشجویان/طلاب/دانش آموزان (یا هر یک از دانشکده ها و مدرسه ها) خواهند بود که با سازوکار رأی دهی خود استاد توانمندتر را برگزیده و جذب می نمایند. در چنین سیستمی، معلم حاذق ارج و منزلت بایسته خود را خواهد یافت و فرد فاقد توان و مهارت کافی برای تدریس، خود به خود از گردونه بازار آموزش خارج شده و کسب دیگری برمی گزیند.

الگوی مذکور که در طول قرون متمادی در سرزمین های اسلامی رواج داشته است، بر خلاف الگوهای مبتنی بر برنامه ریزی متمرکز کنونی است که در نظام های کمونیستی-سوسیالیستی غرب مدرن به وجود آمده و در کشور ما نیز توسط مستشاران غربی در دوره سلطنت پهلوی تأسیس و نهادینه شده و متأسفانه پس از انقلاب به تمرکزگرایی آن دامن زده شده است. ممکن است گفته شود برای ایجاد یک تحول سریع در ساحت های مختلف علم، فرهنگ، صنعت و تکنولوژی و ... (آنچه در روند مدرنیزاسیون ایران شاهنشاهی مد نظر بود) چاره ای جز مداخله دولتی و تمسک به الگوهای دستوری و مبتنی بر برنامه ریزی متمرکز نیست، اما مبرهن است که در بلندمدت این الگوها از کارایی لازم برخوردار نیستند. چه بسیار دانشجویانی که به اجبار با استادی ضعیف به اجبار درس گذرانده و دانشکده نیز به علت استخدام رسمی قطعی وزارت علوم بودن عضو هیئت علمی باید تا زمان بازنشستگی وی را تحمل کند. همین نکته در مورد فرهنگیان نیز به عینه صادق است و به معنای عدم آزادی خروج از گردونه بازار است؛ در حالی که در منطق بازار – که سابقاً در حوزه های علمیه وجود داشت اگر استادی مورد استقبال طلاب قرار نمی گرفت می فهمید باید بساط تدریسش را جمع کرده و به کار دیگری –تبلیغ یا تحقیق یا ... – بپردازد.

به عبارت دیگر در الگوهای کمونیستی موجود نه آزادی در ورود به بازار آموزش است و نه آزادی در خروج و هر کدام مفاسد خود را دارند. عدم آزادی در ورود به تدریس از این روست که استخدام فرهنگیان و نیز جذب وزارت علوم هر ساله (و یا با تناوب کمتر) با فرایندهای طولانی خاص خود و با سهمیه بندی هایی که وزارتخانه های مربوطه انجام می دهند صورت گرفته و توفیق در آنها مستلزم گذر از موانع عدیده است و دانشجویی که تازه فارغ التحصیل شود و توان تدریس بسیار بیشتری از معلمان و مدرسان موجود دارد نمی تواند وارد این بازار شود. این در حالی است که در حوزه های سنتی، طلبه ای که کتاب و درسی را تنها چند روز پیش تمام کرده می توانست بدون هیچ محدودیتی به طلاب جوان تر از خود آن را بیاموزد و استاد آن درس شود! برای تشکیل یک کلاس درس در حوزه های سنتی که به تدریج در حال ناپدید شدن است کافی است معلم در گوشه ای از مسجد یا مَدرَس های آزاد نشسته (روی صندلی یا فرش) و چند طلبه علاقه مند که بسا برخی از آنان از کسبه بازار بودند گرد او جمع شوند. وقتی رقبای جدید نتوانند به سهولت وارد بازار شوند، باید منتظر پایین آمدن کیفیت محصول عرضه کنندگانی بود که از پیش بازار را در قبضه خود دارند.

آزادی در خروج از بازار نیز موهبتی است که شاید در بادی امر کسی تصور فقدان آن را نکند. آزادی در خروج از بازار به معنای آن است که بازار بتواند عرضه کننده ضعیف را به سهولت از میدان خارج کند. این در حالی است که استخدام رسمی سی ساله و تا زمان بازنشستگی جای چنین اختیاری را حتی برای خود دولت که مستخدم است باقی نگذاشته و چنان اطمینان خاطری برای معلم و استاد دانشگاه ما فراهم می کند که تلاش های علمی پیش از استخدام برای ارتقای توانمندی و رزومه علمی خود را به بوته فراموشی می سپارد.

شبهه ای که در این میان در مقابل آزادی ورود و خروج از بازار مطرح می شود این است که در صورت آزادی مطلق افراد برای ورود به بازارها، چگونه می توان منافع خریداران و متقاضیان – و در اینجا متعلمان – را حفظ نمود و چگونه می توان تضمین نمود که هر کس با هر ادعا و محصولی نتواند وقت و امکانات مردم و مشتریان را تضییع نکند؟ چگونه هر کس با هر سواد ناداشته ای نتواند وقت متعلمان را نگیرد؟ و به دنبال این دغدغه، دیوانسالاری های متنوع اعطای «مجوز»، «پروانه»، «موافقت اصولی»، سیستم های جذب و گزینش دولتی و امثال آن را به وجود می آورند. این اشتباه ناشی از عدم فهم صحیح نسبت به قواعد بازار اسلامی است که در صورت توفیق در فرصتی دیگر باید بدان پرداخته شود. اما اجمال آن اینکه «اصل» بر عدم نیاز به اعطای مجوز از سوی حاکمیت و آزادی در موارد خارج از دایره مکاسب محرمه است و آنچه برطرف کننده دغدغه مزبور نسبت به حقوق مصرف کنندگان و متعلمان است، ایجاد «شفافیت» و «اطلاعات کامل» در بازار و فراهم کردن بستر انتخاب صحیح و آگاهانه متعلمان است که مسئولیت آن با حاکمیت اسلامی است. در بازار اسلامی – خارج از قیودی که در فقه بدان تصریح شده - اصل بر انتخاب آزاد است الا ما خرج بالدلیل.

الگوی دولتی کنونی آموزش عالی و نیز آموزش و پرورش کشور را باید بدعتی غربی دانست که با روح تمدن اسلامی بیگانه است و بر متولیان تحول حوزه های علمیه است که پیش از الگوبرداری خام از آنها – که بعضاً در این سالها روی داده است – مبانی فقهی و فقه الاقتصادی آنها را مورد واکاوی قرار دهند. باشد که حوزه های علمیه پیشگام ارائه الگوی واحد و مطلوب نظام آموزشی تمدن نوین اسلامی در این مرز و بوم باشند./933

حجت الاسلام دکتر علی نعمتی، دبیر هیئت اندیشه ورز اقتصاد و الگوی پیشرفت اسلامی حوزه علمیه خراسان


کلیدواژه های این خبر
آموزش و پرورش   نظام اقتصادی   مشهد مقدس   دانشگاهیان   حرام   کارایی   کسب وکار   متون درسی   شریعت   وحدت حوزه و دانشگاه   سیستم آموزشی   معلمین   مفتح   بازار   سالگرد شهادت   دانشگاه   دانش آموزان   حوزه های علمیه   جوانان و نوجوانان   تمدن نوین اسلامی   اقتصاد اسلامی   سند تحول بنیادین آموزش و پرورش  
محتوای این خبر به صورت خودکار از «رسانیوز» دریافت شده و «مخبرنیوز» بدون هیچ دخل و تصرفی آنرا باز نشر داده است. اگر به هر دلیلی احساس می کنید محتوای منتشر شده مطلوب نیست، خواهشمند است با استفاده از این لینک ما را مطلع نمایید تا بدون درنگ آنرا حذف نماییم.
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه مخبرنیوز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

اخبار مرتبط
استاندار کرمان: سیستم آموزشی امروز ما پر از ایرادهایی است که باید اصلاح شود
تسنیم
استاندار کرمان: ایجاد تمدن نوین اسلامی نیازمند تغییر در رویه ها است
ایرنا
باید در عمل قدردان نعمت ولایت باشیم
خبرگزاری دفاع مقدس
حمایت آیت الله اعرافی از فعالیت های جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران
صدای ایران
معلم شهیدی که علی وار زندگی می کرد
شهدای ایران
اینترنت رایگان سیم کارت شاتل موبایل برای سامانه های آموزشی
خبرگزاری ایلنا
ضرورت تبیین تفاوت «تالیف کتب درسی» و «طراحی و تدوین کتاب درسی» در حوزه های علمیه
خبرگزاری حوزه
52 هزارملک آموزش و پرورش کشور فاقد سند هستند
مهر نیوز
وزیر علوم: دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی از ماموریت اصلی خود فاصله گرفته است
فرتاک نیوز
رونمایی از پوستر بازی تعاملی معمای بیست و یک در مشهد
خبرگزاری ایلنا
آموزش مجازی کاربردی نیست
شفا آنلاین
تحصیل 70 هزار دانشجو معلم در دانشگاه فرهنگیان کشور
برنا نیوز
ترویج فرهنگ پژوهشگری در مدارس زمان بر است
رادیو گفتگو
60هکتار زمین برای ساخت دانشگاه فرهنگیان کرمان در نظر گرفته شد
ایرنا
راه اندازی دفتر وحدت حوزه و دانشگاه در دانشگاه آزاد آمل
صدا و سیما
صنعت و مدرسه باید در تعامل همیشگی باشند
رادیو گفتگو
چه رشته هایی در ایران بیشترین بازار کار را دارند؟
مشرق نیوز
وزیر آموزش و پرورش: تمام آزمون ها به صورت غیرحضوری برگزار می شود
آرا نیوز
تمام آزمون ها به صورت غیرحضوری برگزار می شود
خبر خودرو
برگزاری تمام آزمون ها به صورت غیرحضوری
رکنا نت
ورود سند 2030 به لایحه بودجه 1400 به موقع تشخیص داده شد
فارس
وزیر آموزش و پرورش تکلیف تمام آزمون ها را مشخص کرد
مشرق نیوز
نظام تربیت معلم، پژوهش محور است
ایرنا
خسارت سنگینی که نفوذ لیبرال ها به سیستم تعلیم و تربیت وارد کرد
رسانیوز
افزایش 10 برابری ظرفیت جذب طلاب در مرکز تربیت مبلغ معلم
رسانیوز
علوم انسانی باید از مدار تقلید خارج شود/ برگزاری 30 نشست علمی در هفته گذشته به همت مجمع
آریا
وحدت حوزه و دانشگاه و  همگرایی این دو قشر برای تحقق تمدن نوین اسلامی یک ضرورت است
خبرگزاری خانه ملت
پیام هیات رییسه دانشگاه مازندران به مناسبت روز وحدت حوزه و دانشگاه
آریا
پیام وزیر علوم به مناسبت 27 آذرماه؛ روز وحدت حوزه و دانشگاه
خبرگزاری ایلنا
رسم غبارروبی از سند دانشگاه اسلامی
خبرگزاری دانشجو
برگزاری نشست بررسی جایگاه علم و پژوهش در بیانیه گام دوم انقلاب
صدا و سیما
دشمن به دنبال جدایی و فتنه بین حوزه و دانشگاه است/ ارتباط و همگرایی حوزه و دانشگاه نیاز کشور برای تحقق تمدن اسلامی
بلاغ مازندران
مقالات فصلنامه فناوری آموزش، دوره 14، شماره 1 منتشر شد
سیویلیکا
شفافیت راه حل عمده مشکلات اقتصادی کشور است/ حمایت از برخورد قوه قضائیه با مفسدان
فارس
مدارس تیزهوشان چه طور مدارسی هستند؟
آریا
رئیس سازمان پژوهش: گروه های آموزشی به دانش آموزان مجال نقد کتاب درسی بدهند
پانا
آموزش و پرورش: 30 درصد مدارس کشور نیاز به بازسازی دارد
سلامت نیوز
کمبود معلم در مدارس کشور / جذب فارغ التحصیلان دانشگاه ها در آموزش و پرورش
تسنیم
پیام استاندار فارس به مناسبت بازگشایی مدارس و دانشگاه ها
برنا نیوز
14میلیون و 700 هزار دانش آموز سال تحصیلی خود را آغاز کردند
ایرنا
اخبار مرتبط
bltتسنیم : استاندار کرمان: سیستم آموزشی امروز ما پر از ایرادهایی است که باید اصلاح شود
bltایرنا : استاندار کرمان: ایجاد تمدن نوین اسلامی نیازمند تغییر در رویه ها است
bltخبرگزاری دفاع مقدس : باید در عمل قدردان نعمت ولایت باشیم
bltصدای ایران : حمایت آیت الله اعرافی از فعالیت های جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران
bltشهدای ایران : معلم شهیدی که علی وار زندگی می کرد
bltخبرگزاری ایلنا : اینترنت رایگان سیم کارت شاتل موبایل برای سامانه های آموزشی
bltخبرگزاری حوزه : ضرورت تبیین تفاوت «تالیف کتب درسی» و «طراحی و تدوین کتاب درسی» در حوزه های علمیه
bltمهر نیوز : 52 هزارملک آموزش و پرورش کشور فاقد سند هستند
bltفرتاک نیوز : وزیر علوم: دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی از ماموریت اصلی خود فاصله گرفته است
bltخبرگزاری ایلنا : رونمایی از پوستر بازی تعاملی معمای بیست و یک در مشهد
bltشفا آنلاین : آموزش مجازی کاربردی نیست
bltبرنا نیوز : تحصیل 70 هزار دانشجو معلم در دانشگاه فرهنگیان کشور
bltرادیو گفتگو : ترویج فرهنگ پژوهشگری در مدارس زمان بر است
bltایرنا : 60هکتار زمین برای ساخت دانشگاه فرهنگیان کرمان در نظر گرفته شد
bltصدا و سیما : راه اندازی دفتر وحدت حوزه و دانشگاه در دانشگاه آزاد آمل
bltرادیو گفتگو : صنعت و مدرسه باید در تعامل همیشگی باشند
bltمشرق نیوز : چه رشته هایی در ایران بیشترین بازار کار را دارند؟
bltآرا نیوز : وزیر آموزش و پرورش: تمام آزمون ها به صورت غیرحضوری برگزار می شود
bltخبر خودرو : تمام آزمون ها به صورت غیرحضوری برگزار می شود
bltرکنا نت : برگزاری تمام آزمون ها به صورت غیرحضوری
bltفارس : ورود سند 2030 به لایحه بودجه 1400 به موقع تشخیص داده شد
bltمشرق نیوز : وزیر آموزش و پرورش تکلیف تمام آزمون ها را مشخص کرد
bltایرنا : نظام تربیت معلم، پژوهش محور است
bltرسانیوز : خسارت سنگینی که نفوذ لیبرال ها به سیستم تعلیم و تربیت وارد کرد
bltرسانیوز : افزایش 10 برابری ظرفیت جذب طلاب در مرکز تربیت مبلغ معلم
bltآریا : علوم انسانی باید از مدار تقلید خارج شود/ برگزاری 30 نشست علمی در هفته گذشته به همت مجمع
bltخبرگزاری خانه ملت : وحدت حوزه و دانشگاه و  همگرایی این دو قشر برای تحقق تمدن نوین اسلامی یک ضرورت است
bltآریا : پیام هیات رییسه دانشگاه مازندران به مناسبت روز وحدت حوزه و دانشگاه
bltخبرگزاری ایلنا : پیام وزیر علوم به مناسبت 27 آذرماه؛ روز وحدت حوزه و دانشگاه
bltخبرگزاری دانشجو : رسم غبارروبی از سند دانشگاه اسلامی
bltصدا و سیما : برگزاری نشست بررسی جایگاه علم و پژوهش در بیانیه گام دوم انقلاب
bltبلاغ مازندران : دشمن به دنبال جدایی و فتنه بین حوزه و دانشگاه است/ ارتباط و همگرایی حوزه و دانشگاه نیاز کشور برای تحقق تمدن اسلامی
bltسیویلیکا : مقالات فصلنامه فناوری آموزش، دوره 14، شماره 1 منتشر شد
bltفارس : شفافیت راه حل عمده مشکلات اقتصادی کشور است/ حمایت از برخورد قوه قضائیه با مفسدان
bltآریا : مدارس تیزهوشان چه طور مدارسی هستند؟
bltپانا : رئیس سازمان پژوهش: گروه های آموزشی به دانش آموزان مجال نقد کتاب درسی بدهند
bltسلامت نیوز : آموزش و پرورش: 30 درصد مدارس کشور نیاز به بازسازی دارد
bltتسنیم : کمبود معلم در مدارس کشور / جذب فارغ التحصیلان دانشگاه ها در آموزش و پرورش
bltبرنا نیوز : پیام استاندار فارس به مناسبت بازگشایی مدارس و دانشگاه ها
bltایرنا : 14میلیون و 700 هزار دانش آموز سال تحصیلی خود را آغاز کردند
پستهای شبکه های اجتماعی مرتبط




 |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.