آیا پروژه «ابر ایران» در مسیر قطع اینترنت قدم برمی دارد؟

آیا پروژه «ابر ایران» در مسیر قطع اینترنت قدم برمی دارد؟
رونمایی پروژه ی ملی «ابر ایران» با مشارکت دولت و بخش خصوصی باعث ایجاد نگرانی هایی ازجمله قطع اینترنت بین الملل در فضای مجازی شده است.
آیا پروژه «ابر ایران» در مسیر قطع اینترنت قدم برمی دارد؟

چند روز پیش سازمان فناوری اطلاعات پروژه ی ملی «ابر ایران» را با همکاری بخش خصوصی رونمایی کرد؛ ولی این موضوع باعث ایجاد نگرانی های بسیاری در فضای مجازی شده است. کاربران در فضای مجازی نگرانی هایی بابت «ملی شدن» اینترنت و دریافت رانت از شرکت های خصوصی در همکاری با حاکمیت مطرح کردند. انگشت اتهام بیش از همه به سمت شرکت ابر آروان بود که پیش از این هم اعلام کرده قطع دسترسی مردم ایران به اینترنت بین الملل خط قرمزش است. همین امر باعث شد ابر آروان امروز صبح متنی منتشر کند که درادامه، آن را خواهیم خواند.رئیس سازمان فناوری اطلاعات نیز پس از دیدن واکنش های بسیار کاربران ایرانی، مطلبی نوشت. حال آنکه توضیحات امیر ناظمی کافی نبود و او در متن دیگری، به ابهامات درباره ی پروژه ی ابر ایران و ترس از قطعی اینترنت پرداخت.مقاله ی مرتبط:
  • پروژه ملی «ابر ایران» با سرمایه گذاری 2400 میلیارد تومانی رونمایی شدنگرانی ها از آنجا دامن گرفت که یکی از اهداف پروژه، کاهش وابستگی به اینترنت بین الملل عنوان شد. کاربران ایرانی باتوجه به قطعی اینترنت در آبان 1398، حال از این موضوع می ترسند که توسعه ی شبکه ملی اطلاعات و زیرساخت های مدنظر آن، به قطع دسترسی به اینترنت بین الملل منجر شود.دیگر نگرانی کاربران بابت همکاری شرکت های بخش خصوصی با دولت است. امیر ناظمی سرمایه ی پروژه ی ابر ایران را 2،400 میلیارد تومان بیان کرد که تنها 500 میلیارد آن را دولت و باقی مانده را بخش خصوصی تأمین می کند. دو کنسرسیوم نیز در پروژه حضور دارند: یکی متشکل از شرکت های آسیاتک و ژرف نگر و ابر زَس XaaS و دیگری متشکل از فناپ و ابر آروان. پروژه ی ملی ابر ایران قصد دارد زیرساخت های مراکز داده استانی در هشت استان را که در دست سازمان فناوری اطلاعات بودند، دراختیار دو کنسرسیوم برنده بگذارد تا خدمات ابری در این مناطق را توسعه دهند.توضیحات ابر آروانابرآروان در ابتدای اطلاعیه اش آورده است: «ابر آروان یک ابر یکپارچه ی جهانی است و با هدف ایجاد زیرساخت برای سریع تر و امن تر و دردسترس تر کردن اطلاعات در سطح جهان فعالیت می کند، نه برای ایجاد هر نوع محدودیت.» ابر آروان اضافه می کند مخالف هرگونه رانت و نبود شفافیت یا انتفاع ناعادلانه از منابع ملی است و در هیچ اتفاقی مشارکت نخواهد کرد که نتیجه اش از بین رفتن شفافیت و ارزش ها و تعهداتش باشد. ابر آروان تأکید می کند پروژه ی ابر ایران برای این شرکت، تنها پنج دیتاسنتر در شهرهای تبریز، کرج، شیراز، اصفهان و اهواز به ارمغان آورده است. آروان در بخش های مجزا ابهامات و اتهامات را شرح داده است.شبکه ی ملی اطلاعاتابر آروان: کاهش وابستگی به اینترنت بین الملل به معنی افزایش نسبت ترافیک داخل ایران به ترافیکی است که از کشورهای همسایه ترانزیت می شود در اطلاعیه ی ابر آروان می خوانیم «شبکه ملی اطلاعات» ازنظر دولت به تمام دیتاسنترهای کشور، شبکه ی IXP، تمام محتوای داخلی شامل محتوای سرگرمی، اپلیکیشن ها، بازی ها، فیلم و سریال و… ترافیک قریب به اتفاق تمام استارتاپ ها گفته می شود؛ درنتیجه، پروژه ابر ایران نیز مانند هر محتوای دیگری که در داخل کشور تولید و نگه داری یا توزیع می شود، جزئی از شبکه ملی اطلاعات است.ابر آروان خاطرنشان می کند از نظر این شرکت، کلمه ی «اینترنت» بدون هیچ پسوند و پیشوندی شبکه ی ارتباطی جهانی است و نباید اجازه داد بازتعریف شود. بااین حال آروان توضیح می دهد ازلحاظ فنی، عبارت «کاهش وابستگی به اینترنت بین الملل» به افزایش نسبت ترافیک داخل ایران به ترافیکی اشاره می کند که از کشورهای همسایه ترانزیت می شود. درواقع، آروان می گوید هر یک بایت محتوایی که داخل کشور تولید یا میزبانی شود، به معنای افزایش نسبت ترافیک داخل به ترافیک خارجی است. پس هر کشور، استان، شهر و حتی تأمین کننده ی اینترنت محلی تلاش می کند با میزبانی و توزیع محتوای بیشتر در داخل شبکه اش، از توازن ترافیکی به نفع کاربران نهایی و افزایش سرعت دسترسی آن ها به محتوا استفاده کند. بر این اساس، کاهش وابستگی به اینترنت بین المللی سبب بهبود این موازنه خواهد بود.رانت چندهزارمیلیاردیابر آروان در توضیح اتهام رانت به این شرکت به صراحت می گوید: «دولتی که حتی نمی تواند بدهی های خودش به ابر آروان و سایر استارتاپ ها را به موقع پرداخت کند، آیا توان سرمایه گذاری چندهزارمیلیاردی در مناقصه ای ابری با حضور بخش خصوصی را دارد؟» درادامه ی اطلاعیه گفته شده است مجموع سرمایه گذاری ابر آروان و فناپ در دیتاسنترهای مدنظر، در مرحله ی اول 1،500 میلیارد ریال است که درمجموع و تا پایان پروژه، احتمالا به 3،600 میلیارد ریال افزایش پیدا خواهد کرد. نکته آنجا است که این اعداد سرمایه گذاری کنسرسیوم ابر آروان و فناپ در پروژه است، نه سرمایه گذاری یا هدیه ی دولت!کنسرسیوم ابر آروان و فناپ تضمین کرده اند با سرمایه گذاری و مشارکت در این پروژه در مدت هفت سال، حداقل 328 میلیارد ریال سود به سازمان فناوری اطلاعات پرداخت خواهند کرد و در پایان هفت سال، دیتاسنترهای اورهال و تجهیزشده را به سازمان فناوری اطلاعات تحویل دهند. همچنین، امکان تمدید برای هفت سال دیگر پیش بینی شده است.ابر آروان: دولت نه تنها در این پروژه ها سرمایه گذاری نخواهد کرد؛ بلکه سود مشارکت را هم از برنده مناقصه دریافت می کندابر آروان تأیید می کند این مشارکت موجب گسترده ترشدن زیرساخت های شرکت و درنتیجه، افزایش درآمد و سود اقتصادی برایش می شود؛ اما هر شرکت دیگر با ارزش بیشتر می توانست براساس اسناد مناقصه ی سرمایه گذاری دولت (شامل ساختمان های دیتاسنترها و سخت افزارهایی از رده خارج، معرفی به صندوق نوآوری برای اخذ تسهیلات و تخفیف در ارتباطات از شرکت ارتباطات زیرساخت) برنده ی مناقصه شود.ابر آروان تأکید می کند دولت نه تنها در این پروژه ها سرمایه گذاری نقدی نخواهد کرد؛ بلکه سود مشارکت آن را نیز برنده ی مناقصه ضمانت کرده است. تخفیف های شرکت ارتباطات زیرساخت را هم بدون نیاز به هیچ مناقصه ای شرکت ارتباطات زیرساخت به عنوان مشوق هایی برای تمرکززدایی از تهران اعلام کرده است. ابر آروان اضافه می کند این تخفیف ها به هیچ وجه شامل هزینه ی اینترنت نیست و فقط هزینه ی انتقال VPLS بین دیتاسنترها، اتصال به شبکه ی IXP و... را شامل می شود.چرا این پروژه به ابر آروان و فناپ داده شد؟ابر آروان در بخش بعدی توضیح می دهد رئیس وقت سازمان فناوری اطلاعات از سال 1396 برای واگذاری دیتاسنترهای نیمه فعال و ورشکسته ی استانی دولت تلاش می کرد. حال در این پروژه با نام جدید «ابر ایران» همان دیتاسنتر ها در دو منطقه تجمیع و با اقبال بیشتر شرکت ها مواجه شدند. ابر آروان تأکید می کند تمام شرکت های فعال در حوزه ی ابری در پروژه مشارکت کردند و می توانستند برنده ی آن باشند.توضیحات رئیس سازمان فناوری اطلاعاتامیر ناظمی در رشته توییتی، پاسخ هایی به دل نگرانی ها درباره ی پروژه ی ابر ایران داد. به گفته ی ناظمی، نمی توان با ترس از سوءاستفاده ی گروه های تمامیت طلب حرکت کرد؛ چراکه در این صورت، امکان هیچ توسعه ای وجود ندارد. ناظمی می گوید این مراکز داده جدید نیستند و در دوره ی قبلی دولت ساخته شده بودند. حال با پروژه ی ابر ایران مراکز داده برای بهره برداری بهتر، تنها دراختیار بخش خصوصی قرار گرفته اند.ناظمی: کسانی که در اندیشه ی قطع اینترنت در ایران هستند، سرویس بهتر یا بدتر برایشان فرقی نداردبه گفته ی ناظمی، نهادهای دولتی انتقادها زیادی از واگذاری دیتاسنترها به بخش خصوصی کردند و بابت این موضوع نیز بسیار نگران بودند. پس اگر هدف قطع اینترنت بود، این مراکز دراختیار بخش خصوصی نباید قرار می گرفت. ناظمی در پاسخ به این نگرانی که «ایران با سایر دنیا فرق دارد»، می گوید نمی توان کار درست را به دلیل فرق داشتن ایران انجام نداد. ناظمی اضافه می کند: واقعیت آن است کسی که دنبال قطع اینترنت است، اصلا به فکر این چیزها نیست! او برایش سرویس بهتر یا بدتر فرقی ندارد. اگر کسی می خواهد اینترنت را قطع کند، اصلا از این استدلال ها گذشته است که حالا بخواهد برای رفاه سرویس ابری ایجاد کند تا مبادا شهروندان ناراحت نشوند!رئیس سازمان فناوری اطلاعات درباره ی ضرورت انجام پروژه ملی ابر ایران می گوید در حال حاضر، میزبانی مراکز داده در تهران متمرکز است؛ به همین دلیل، خدمات ابری کیفیت مطلوبی ندارند. حتی سرویس های ذخیره سازی ابری مانند گوگل درایو یا دراپ باکس در کشور با کیفیت مناسب وجود ندارند و خرید تجاری این سرویس ها هزینه بر و تقریبا بی کیفیت است. ناظمی اشاره می کند ایجاد لایه ی Front Cloud در میان لایه های Metro و Backbone Network بخش ضروری زیرساخت شبکه به این دلیل بود که پیش تر وجود نداشت و با افزایش کاربران اینترنت ضرورت پیدا کرد. ناظمی در انتها دوباره تأکید می کند:کسانی که چشم اندازشان قطع اینترنت است، به ابزارهایی مانند ابر ایران نیازی ندارند. شاید باید درکنار بدبینی به ابر ایران عامل خوش بینی به مخالفان اینترنت را هم بیفزایم. کسانی که فکر می کنند این طرح را با هدف قطع اینترنت می بینند، به مخالفان اینترنت خوش بین هستند.

    امیر ناظمیامیر ناظمی با انتشار متن دیگری در ویرگول، اظهارنظرها درباره ی رونمایی پروژه ی ابر ایران را نشانه ی دیگری از شکاف بزرگ اعتماد میان مردم و فعالیت های دولتی دانست که سیاست گذاری دولتی را سخت و شرکت های خصوصی را تکه تکه می کند. ناظمی نوشت:تندروی در یک سو، تندروی در سوی دیگر می آفریند. نگاه بدبینانه به دولت یا فعالیت های دولتی که ریشه های متعددی دارد، می تواند به سادگی باور کند که فرایند بدون شفافیت بوده و رانتی داده شده است.ناظمی درادامه توضیح داد افزایش ترافیک داخلی به معنای قطعی اینترنت نیست و در ادبیات فنی نیز چنین معنایی نمی دهد. او نوشت:کاهش نسبت ترافیک بین الملل به ترافیک داخلی می تواند نشانه ای برای میزبانی سرویس های جهانی در یک کشور هم باشد. کافی است به آمار کشورهای مختلف و کشور پیشرویی مانند کره جنوبی در این زمینه نگاه کنید تا مشخص شود چگونه این کشور باتوجه به همین سیاست توانسته است کیفیت و قیمت اینترنت را در کشور خود بهبود ببخشد. درحقیقت، این کشور میزبانی سرورهای بسیاری از شرکت ها و خدمات جهانی را نیز در مراکز داده خود فراهم کرده است.ناظمی: پروژه ی زیرساخت ابری به مسئله فیلترینگ ارتباطی نداردناظمی اعتقاد دارد ارتباط میان پروژه ی زیرساخت ابری با مسئله ی فیلترینگ بسیار بعید است؛ اما اینکه چرا اکنون افراد آشنا به موضوعات فنی این پروژه را به فیلترینگ تفسیر می کنند، پرسشی است که سیاست گذاران حوزه های مختلف باید این روزها از خود مطرح کنند.ناظمی اضافه می کند اکنون مشکل اصلی نه در حوزه ی فنی، بلکه در حوزه ی اجتماعی و سرمایه اجتماعی است. او نوشت:جامعه ایران در سطحی پایین از اعتماد به حکمرانان خود به سر می برند؛ همان مفهومی که به نام «سرمایه اجتماعی» پایین از آن تعبیر می شود. درحقیقت، شهروندان دو تکه شده و در میان دوگانه هایی که ساخته می شوند، ناخودآگاه و به واسطه ی دلایل مختلف تاریخی، در یکی از سویه های تندروی می ایستند. تعدادی از شهروندان در سویه ی تندروی قطع اینترنت و فیلترینگ می ایستند و بخشی دیگر در سویه ی بدبینی تا هر توسعه ی زیرساختی را با عینک فیلترینگ ببینند.ناظمی ادامه یافتن تدریجی این شکاف اجتماعی را بسیار مضر می داند که امکان مدیریت و امکان توسعه در کشور را با مشکلات بزرگی روبه رو خواهد کرد. او درپایان می گوید:نگاه های تند نه تنها سیاست گذاری دولتی را سخت می کند؛ بلکه شرکت های خصوصی را نیز با همین بی رحمی تکه تکه می کند؛ شرکت هایی که به واسطه ی همین تفسیرها می توانند به راحتی به عنوان رانت خوار یا کارگزاران قطع اینترنت برچسب زده شوند و همین برچسب ها درادامه مسیر آنان را از رشد بازخواهد داشت.


  • کلیدواژه های این خبر
    اصفهان   اینترنت   اهواز   استارت آپ   بخش خصوصی   تبریز   ترافیک   کنسرسیوم   قطع اینترنت   اپلکیشن   فناپ   منابع ملی   دیتا سنتر   آسیاتک   مقاله   کشور همسایه   مراکز داده   خدمات ابری   بین الملل   فضای مجازی   سرمایه گذاری   شبکه ملی اطلاعات   امیر ناظمی   سازمان فناوری اطلاعات ایران   کاربران   قطعی اینترنت  
    محتوای این خبر به صورت خودکار از «زومیت» دریافت شده و «مخبرنیوز» بدون هیچ دخل و تصرفی آنرا باز نشر داده است. اگر به هر دلیلی احساس می کنید محتوای منتشر شده مطلوب نیست، خواهشمند است با استفاده از این لینک ما را مطلع نمایید تا بدون درنگ آنرا حذف نماییم.
    با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه مخبرنیوز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

    اخبار مرتبط
    معرفی بهترین اپلیکیشن های ایرانی
    زومیت
    از خدمات بیمه آپ چه می دانید؟
    مردم سالاری
    مزایای مشارکت بخش خصوصی در پروژه شبکه ملی اطلاعات
    سیتنا
    با تبلیغ در گوگل میلیونر شوید!
    خبرگزاری ایلنا
    توضیحات معاون وزیر ارتباطات درباره پروژه ابر ایران
    باشگاه خبرنگاران
    توسعه نخستین سکوهای ابری توزیع شده در کشور
    ایران آنلاین
    بیانیه ابرآروان درباره پروژه ابر ایران و واکنش های منفی کاربران به آن
    ای تی ایران
    توسعه نخستین سکوهای ابری توزیع شده در کشور آغاز شد
    مهر نیوز
    پروژه ملی «ابر ایران» با سرمایه گذاری 2400 میلیارد تومانی رونمایی شد
    زومیت
    پروژه ملی «ابر ایران» رونمایی شد
    ایرنا
    مراقب سایت های خرید و فروش ارزهای دیجیتال باشید
    مشرق نیوز
    حمایت نمی خواهیم، قانون را درست کنید
    قدس آنلاین
    تمرکززدایی از پایتخت با طرح «ابرایران»
    پانا
    طرح بدل فیلترینگ برای اینستاگرام
    خبر خودرو
    جزئیات طرح بدلِ فیلترینگ برای اینستاگرام!
    598
    تمرکززدایی از پایتخت با طرح «ابرایران» در راستای شبکه ملی اطلاعات است
    ایران آنلاین
    نماینده مجلس: پهنای باند شبکه های اجتماعی خارجی باید محدود شود
    زومیت
    معرفی 4 روش تاثیرگذار برای کاهش مصرف اینترنت گوشی
    آی تی رسان
    فیلترینگ تلگرام شکست خورد
    خرداد نیوز
    امکان برگزاری آزمون تشریحی در «شاد» فراهم می شود
    اقتصادگردان
    ضرورت ایجاد کنسرسیوم برای توسعه صنعت دارویی در کشور
    مهر نیوز
    ابرایران؛ بارش پایداری و توزیع بارترافیکی در آسمان کشور
    باشگاه خبرنگاران
    بارش پایداری و توزیع بار ترافیکی در آسمان کشور با ابرایران
    ایسنا
    واکنش یک مقام مسوول به حواشی و انتقادات یک افتتاح/ آزادراه تبریز- سهند را سیاسی کرده اند!
    فارس
    تحلیل ترافیک بین الملل اینترنت ایران در سال 98 منتشر شد
    مردم نیوز
    علت قطعی اینترنت در روزهای اخیر چه بود؟
    بازار نیوز
    جزئیات علت قطعی اینترنت در کشور از زبان معاون دادستان
    خبرگزاری دانشجو
    آیا سپر دفاعی سایبری دژفا مورد حمله قرار گرفته است
    آی تابناک
    به زعم ما بیش از 80 درصد پروژه شبکه ملی اجرایی شده است/ به ما تفویض اختیار دهند تا وارد لایه خدمات و محتوا شویم/ برخی شبکه ملی اطلاعات را جایگزین اینترنت می دانند
    باشگاه خبرنگاران
    ضرورت جلوگیری از حملات سایبری در کشورهای در حال توسعه
    خبرگزاری موج
    مسیریابی حمل و نقل عمومی با اپلیکیشن ممکن شد
    مهر نیوز
    هفت خوان توسعه گردشگری سلامت/ از نبود متولی واحد تا خلا بازاریابی
    مهر نیوز
    31 اکتبر روز رمز ارز تلگرام
    بازار نیوز
    رمزارز تلگرام تا 31 اکتبر عرضه می شود!
    سیتنا
    رمزارز تلگرام تا 31 اکتبر می آید
    عصر ایران
    رمز ارز دیجیتال تلگرام تا چندم آبان می آید؟
    نامه نیوز
    ارز دیجیتال تلگرام بزودی می آید!
    اقتصاد نیوز
    رمزارز تلگرام تا 31 اکتبر می آید!
    ایسنا
    عمارتی که درهای آن گشوده شد
    ایرنا
    Patch Tuesday برای ویندوز 7 و 8.1 منتشر شد
    آی تابناک
    اخبار مرتبط
    bltزومیت : معرفی بهترین اپلیکیشن های ایرانی
    bltمردم سالاری : از خدمات بیمه آپ چه می دانید؟
    bltسیتنا : مزایای مشارکت بخش خصوصی در پروژه شبکه ملی اطلاعات
    bltخبرگزاری ایلنا : با تبلیغ در گوگل میلیونر شوید!
    bltباشگاه خبرنگاران : توضیحات معاون وزیر ارتباطات درباره پروژه ابر ایران
    bltایران آنلاین : توسعه نخستین سکوهای ابری توزیع شده در کشور
    bltای تی ایران : بیانیه ابرآروان درباره پروژه ابر ایران و واکنش های منفی کاربران به آن
    bltمهر نیوز : توسعه نخستین سکوهای ابری توزیع شده در کشور آغاز شد
    bltزومیت : پروژه ملی «ابر ایران» با سرمایه گذاری 2400 میلیارد تومانی رونمایی شد
    bltایرنا : پروژه ملی «ابر ایران» رونمایی شد
    bltمشرق نیوز : مراقب سایت های خرید و فروش ارزهای دیجیتال باشید
    bltقدس آنلاین : حمایت نمی خواهیم، قانون را درست کنید
    bltپانا : تمرکززدایی از پایتخت با طرح «ابرایران»
    bltخبر خودرو : طرح بدل فیلترینگ برای اینستاگرام
    blt598 : جزئیات طرح بدلِ فیلترینگ برای اینستاگرام!
    bltایران آنلاین : تمرکززدایی از پایتخت با طرح «ابرایران» در راستای شبکه ملی اطلاعات است
    bltزومیت : نماینده مجلس: پهنای باند شبکه های اجتماعی خارجی باید محدود شود
    bltآی تی رسان : معرفی 4 روش تاثیرگذار برای کاهش مصرف اینترنت گوشی
    bltخرداد نیوز : فیلترینگ تلگرام شکست خورد
    bltاقتصادگردان : امکان برگزاری آزمون تشریحی در «شاد» فراهم می شود
    bltمهر نیوز : ضرورت ایجاد کنسرسیوم برای توسعه صنعت دارویی در کشور
    bltباشگاه خبرنگاران : ابرایران؛ بارش پایداری و توزیع بارترافیکی در آسمان کشور
    bltایسنا : بارش پایداری و توزیع بار ترافیکی در آسمان کشور با ابرایران
    bltفارس : واکنش یک مقام مسوول به حواشی و انتقادات یک افتتاح/ آزادراه تبریز- سهند را سیاسی کرده اند!
    bltمردم نیوز : تحلیل ترافیک بین الملل اینترنت ایران در سال 98 منتشر شد
    bltبازار نیوز : علت قطعی اینترنت در روزهای اخیر چه بود؟
    bltخبرگزاری دانشجو : جزئیات علت قطعی اینترنت در کشور از زبان معاون دادستان
    bltآی تابناک : آیا سپر دفاعی سایبری دژفا مورد حمله قرار گرفته است
    bltباشگاه خبرنگاران : به زعم ما بیش از 80 درصد پروژه شبکه ملی اجرایی شده است/ به ما تفویض اختیار دهند تا وارد لایه خدمات و محتوا شویم/ برخی شبکه ملی اطلاعات را جایگزین اینترنت می دانند
    bltخبرگزاری موج : ضرورت جلوگیری از حملات سایبری در کشورهای در حال توسعه
    bltمهر نیوز : مسیریابی حمل و نقل عمومی با اپلیکیشن ممکن شد
    bltمهر نیوز : هفت خوان توسعه گردشگری سلامت/ از نبود متولی واحد تا خلا بازاریابی
    bltبازار نیوز : 31 اکتبر روز رمز ارز تلگرام
    bltسیتنا : رمزارز تلگرام تا 31 اکتبر عرضه می شود!
    bltعصر ایران : رمزارز تلگرام تا 31 اکتبر می آید
    bltنامه نیوز : رمز ارز دیجیتال تلگرام تا چندم آبان می آید؟
    bltاقتصاد نیوز : ارز دیجیتال تلگرام بزودی می آید!
    bltایسنا : رمزارز تلگرام تا 31 اکتبر می آید!
    bltایرنا : عمارتی که درهای آن گشوده شد
    bltآی تابناک : Patch Tuesday برای ویندوز 7 و 8.1 منتشر شد
    پستهای شبکه های اجتماعی مرتبط




     |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

    مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
    مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.