اخلاق بدون نیت قرب الهی ابتر می ماند

اخلاق بدون نیت قرب الهی ابتر می ماند
استاد سطوح عالی حوزه علمیه ضمن تقریر نظریه اخلاقی آیت الله مصباح یزدی بیان کرد: ایشان می گوید اگر در حقوق، غایت تأمین نیازهای اجتماعی است، نیت مهم نیست، اما اگر در اخلاق، انسان نیت نداشته باشد که نیت عبارت از خودسازی، تهذیب و قرب به خدا است، این مقامات حاصل نمی شود، لذا با انگیزه درست که حسن فاعلی ...
اخلاق بدون نیت قرب الهی ابتر می ماند

به گزارش ایکنا، آئین نکوداشت علمی حکیم مجاهد، آیت الله محمدتقی مصباح یزدی، شامگاه چهارشنبه، 24 دی ماه، با سخنرانی جمعی از اندیشمندان، به همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و به صورت مجازی برگزار شد. در ادامه متن صحبت های حجت الاسلام والمسلمین عباس نیکزاد، استاد سطوح عالی حوزه علمیه را می خوانید؛

یکی از بهترین کارها در مورد آیت الله مصباح بررسی نظریات و آرای شان مخصوصا آرای بدیع ایشان در عرصه های مختلف مانند فلسفه اخلاق، معرفت شناسی، معارف قرآنی و ... است. آنچه که فعلاً مورد بحث بنده است، دیدگاه های مهم ایشان در باب فلسفه اخلاق است. چند نکته را در این زمینه مطرح می کنم که در باب فلسفه اخلاق است؛ اولین اصل که مورد توجه جدی ایشان است اینکه علم اخلاق و حقوق به یک معنا علوم حقیقی هستند و نه اعتباری یا انشائیات که در آن برهان و صدق و کذب و تعلیل و تحلیل راه دارد. نقطه مقابل این دیدگاه، دیدگاه رایجی است که می گویند در اخلاق و حقوق، برهان، صدق و کذب راه ندارد یا می گویند انشائیاتی بیش نیستند و بر اساس میل اشخاص است و لذا گفته اند جنبه نسبی دارد.

یک دیدگاه دیگری که به همین دیدگاه برمی گردد اینکه اینها ادراکات اعتباری هستند و نه حقیقی و در اعتباریات، برهان و تحلیل و تعلیل و ... راه ندارد. ایشان می گویند میان افعال ما و نتایج رابطه علی و معلولی وجود دارد و مطلوباتی داریم که اگر مطلوب ها بایستنی هستند، افعال نیز بایستنی می شوند. اگر رفع عطش برای ما بایستنی است، آب خوردن نیز بایستنی است و این فعل اختیاری علت است. یکسری الزامات افعال اختیاری نیز بایستنی است و اگر در باب اخلاق، انسانیت و اتصاف به فضائل اخلاقی بایستنی است، یکسری افعال بایستنی می شود، چون مطلوب اصلی ما افعال است و رابطه حقیقی و تکوینی و علی و معلولی وجود دارد.

آیت الله مصباح و اطلاق گزاره های اخلاقی و حقوقی نکته دیگری که ایشان دارند اینکه، در نگاه تحقیقی گزاره های اخلاقی و حقوقی، مطلق هستند و نه نسبی. گاهی می گویند نسبی، چون تابع امیال است و ایشان می گویند اگر تحلیل ما اینطور است که برهانی دارد، نمی توان نسبی دانست. یا می گویند گزاره هایی داریم که تخصیص می پذیرند، مانند راست گویی که در برخی موارد راست گویی خوب نیست و ایشان می گویند براساس قاعده ای که در این زمینه وجود دارد، در حقیقت علتی دارد و اگر راست گویی خوب است، به دلیل منافع آن است و قید، موضوع می شود.

نکته سوم، تفاوت اخلاق و حقوق است و می گویند دیدگاه بنده این است که تفاوت بین اینها در غایات است و غایات در حقوق، تأمین مسائل اجتماعی، مانند نظم، رفاه، سلامت و ... است، اما در اخلاق، غایت، ارتقای نفسانی و بهره مندی از فضائل اخلاقی است. بنابر این، تفاوت در ناحیه غایات، نکته بسیار مهمی است. نکته چهارمی که دارند اینکه، اگر تفاوت اینها در غایات است، یک تفاوت دیگری که بسیار مهم و جدی و سرنوشت ساز است، رخ نمایی می کند که عبارت از نیت و انگیزه است. ایشان می گوید اگر در حقوق، غایت تأمین نیازهای اجتماعی است، نیت مهم نیست، اما اگر در اخلاق، انسان نیت نداشته باشد که نیت، خودسازی، تهذیب و قرب به خدا است، این مقامات حاصل نمی شود، مگر با انگیزه درست که حسن فاعلی لازم است. چون روح ما است که با این انگیزه پیوند می خورد، لذا در روایات داریم که اعمال به نیات است و این تاکید برای این است که بدون این نیت، آن غایت به دست نمی آید.

در اخلاق نیازمند حسن فعلی و فاعلی هستیم نکته دیگر اینکه، در اخلاق، حسن فعلی و فاعلی را می خواهیم. لذا به افعال ما خط می دهد و هر دو لازم است و اگر این دو در اخلاق لازم است، تبیین برهانی پیدا می کند. نکته دیگر، بهره گیری استاد از قاعده فلسفی «النفس فی وحدتها کل القوی» است که ملاصدرا اثبات می کند که نفس، کل قوا است و نفس و قوا جدا نیستند. بر این اساس، اگر کسی کاری کند که تامین کننده نیاز یکی از قوا باشد، تأمین کننده خود نفس است. وقتی نفس می خواهد این نیاز را برطرف کند، بستگی دارد انگیزه اصلی اش چه باشد و اگر انگیزه اش غریزه شهوانی باشد و هدف نهایی همین باشد، نفس در این مرتبه قرار می گیرد و یا اگر با نیت قربی است، نفس در این مرتبه قرار می گیرد. لذا انگیزه و نیت ما در هر فعلی از افعال ما مهم است و نفس بر این اساس جایگاه خود را پیدا می کند.

حقیقت قرب برای ما کمال است، اما چرا برای ما کمال است که در دعای خمسه عشر نیز این را داریم که در جوار رب العالمین بودن، برای ما کمال محسوب می شود، چون انسان در همه ابعاد و همه عرصه ها و نیازهای خود مطلق طلب است و دنبال کمال مطلق می گردد. خاصیت انسان است که به محدود و چیز نسبی راضی نیست و در عرصه های مختلف، مانند قدرت و ... مطلق را می خواهد و مطلق نیز خدا است. بنابر این مال انسان در رسیدن به آن خواسته فطری است که جز او نیست و با او است که انسان به علم و قدرت و لذت مطلق می رسد. سعادت نیز عبارت از خوشی و لذت است و از خداوند مطلوب تر چه چیزی است و اینکه خواسته ما را تامین می کند، ملائم است و غیر از خدا نیز خواسته ای نداریم و اگر او را شهود کنیم و حکمت مطلق او را ببینیم، بالاترین لذت را می بریم. فلسفه عبادت نیز به یاد خدا بودن و حجاب ها را کنار زدن است.

ویژگی های نظام اخلاقی دینی آیت الله مصباح ویژگی های نظام اخلاقی دینی که بر اساس مبانی استاد مصباح شکل می گیرد نیز چند مورد است که یکی از آنها تبیین عقلانی تمام اجزاء و ارکان اخلاق و حقوق است. دیگر، مطلق بودن و استثنا ناپذیر بودن گزاره های اخلاقی است. سوم، فراگیری اخلاق در زندگی بشر و چهارم انسجام درونی این اجزاء نظام اخلاقی است. مورد دیگر، توجه به حسن فعلی و فاعلی است و باید سعادت و کمال انسان سازگار شوند. نکته دیگر، اهمیت و نقش فاعل مختار بودن انسان است و آخرین نکته که بسیار مهم است، اعتقاد به روح متعالی و ملکوتی است که اخلاق، جز با اعتقاد به روح متعالی محقق نمی شود.

انتهای پیام

کلیدواژه های این خبر
نکوداشت   فلسفه اخلاق   حسن فعلی   مجازی   مسائل اجتماعی   معارف قرآنی   برهان   خودسازی   مطلق   فضائل اخلاقی   آیت الله مصباح یزدی   مجاهد   نیازهای اجتماعی   انسانیت   محمدتقی مصباح   حوزه های علمیه   پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی  
محتوای این خبر به صورت خودکار از «ایکنا» دریافت شده و «مخبرنیوز» بدون هیچ دخل و تصرفی آنرا باز نشر داده است. اگر به هر دلیلی احساس می کنید محتوای منتشر شده مطلوب نیست، خواهشمند است با استفاده از این لینک ما را مطلع نمایید تا بدون درنگ آنرا حذف نماییم.
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه مخبرنیوز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

اخبار مرتبط
غلامی: علامه مصباح، دیده بان تیزبین ساحت فکر و عمل بود
فارس
تقریری بر خدمات آیت الله مصباح یزدی در عرصه دانش کلام
ایکنا
از آراء و نوآوری های علامه مصباح در فلسفه اخلاق و فلسفه حقوق تا فتح همه میادین معرفتی
شبستان
آراء و نوآوری های مرحوم علامه مصباح در فلسفه اخلاق و فلسفه حقوق بسیار باارزش است
شبستان
آیت الله مصباح مرزبان عقاید شیعه بودند
شبستان
نکوداشت مقام آیت الله مصباح یزدی در قم برگزار شد
ایرنا
رویکرد هدایتی، تمدنی و طرح نظریات سرنوشت ساز؛ ویژگی های تفسیر آیت الله مصباح
ایکنا
از نظر آیت الله مصباح، کمال انسان در رسیدن به مطلق طلبی است
خبرگزاری حوزه
آیت الله مصباح یزدی بزرگترین متفکر علوم انسانی اسلامی عصر ما بود
خبرگزاری حوزه
آیت الله مصباح بزرگترین فیلسوف علوم انسانی اسلامی در عصر حاضر بود
مهر نیوز
روایت آیت الله رجبی از شراکت علامه مصباح با علامه طباطبایی در «المیزان»
رسانیوز
آیت الله مصباح یزدی بزرگترین متفکر علوم انسانی اسلامی عصر ما است
رسانیوز
آینده میدان تاثیر شاگردان آیت الله مصباح است
ایکنا
مجموعه معارف قرآنی مرحوم علامه مصباح یزدی در طرح ولایت عرضه شده است
شبستان
آیت الله مصباح یزدی بزرگترین فیلسوف علوم انسانی اسلامی عصر ما بود
شبستان
غایت گرایی شاخصه ی فلسفه ی اخلاق آیت الله مصباح یزدی(ره)
شبستان
علوم انسانی برپایه اسلام بخشی از نیازهای نظام است
ایرنا
آیت الله مصباح یزدی دنبال قدرت و عنوان نبود
تابناک
به همت بسیج دانشجویی؛ مراسم گرامیداشت آیت الله مصباح یزدی برگزار می شود
میزان
عضو مجلس خبرگان: آیت الله مصباح یزدی فقط برای احیای اسلام حرکت می کرد
میزان
مراسم نکوداشت علمی آیت الله مصباح یزدی به صورت مجازی برگزار می شود
خبرگزاری دفاع مقدس
بررسی ابعاد فعالیتی و جایگاه علمی علامه مصباح یزدی با حضور اساتید برترکشور
شبستان
آیت الله مصباح هم مفسر قرآن بود و هم به معارف زمانه تسلط داشت
خبرگزاری دفاع مقدس
آیت الله مصباح یزدی برای تقویت حوزه های علمیه بسیار تلاش کرد
ایرنا
نکوداشت علمی علامه مصباح یزدی برگزار می شود
شبستان
نکوداشت آیت الله مصباح یزدی برگزار می شود
ایکنا
نکوداشت علمی آیت الله مصباح یزدی برگزار می شود
مهر نیوز
تلاش آیت الله مصباح در رفع نیازهای روز جامعه ستودنی است 
ایرنا
مهریزی ها قیام تاریخی نوزدهم دی ماه مردم قم را گرامی داشتند
ایرنا
فعالیت های فرهنگی موسسه امام خمینی (ره) قم در یزد گسترش یابد
ایرنا
مراسم بزرگداشت آیت الله مصباح یزدی در مهریز برگزار شد
ایرنا
بر مدار علم / از درگذشت حکم مجاهد تا افتتاح سرای فرهنگ و قرآن آیت الله هاشمی
ایکنا
یادواره شهدای جبهه مقاومت در یزد برگزار شد
ایرنا
آیت الله مصباح یزدی با افکار انحرافی مقابله کرد
ایرنا
نماینده یزد در مجلس: آیت الله مصباح یزدی مطهری زمان بود
ایرنا
آیت الله مصباح یزدی همواره از ولایت فقیه دفاع می کرد
ایرنا
اصلاحات ریشه ها و تیشه ها
رسانیوز
آیت الله مصباح عصاره ای از سه گوهر بی بدیل جهان اسلام یعنی امام خمینی ، علامه طباطبایی و آیت الله بهجت است
آوای رود کوف
نشریه مخفی آیت الله مصباح
عقیق
مجلس یادبود آیت الله مصباح یزدی در نجف اشرف برگزار شد +عکس
مشرق نیوز
اخبار مرتبط
bltفارس : غلامی: علامه مصباح، دیده بان تیزبین ساحت فکر و عمل بود
bltایکنا : تقریری بر خدمات آیت الله مصباح یزدی در عرصه دانش کلام
bltشبستان : از آراء و نوآوری های علامه مصباح در فلسفه اخلاق و فلسفه حقوق تا فتح همه میادین معرفتی
bltشبستان : آراء و نوآوری های مرحوم علامه مصباح در فلسفه اخلاق و فلسفه حقوق بسیار باارزش است
bltشبستان : آیت الله مصباح مرزبان عقاید شیعه بودند
bltایرنا : نکوداشت مقام آیت الله مصباح یزدی در قم برگزار شد
bltایکنا : رویکرد هدایتی، تمدنی و طرح نظریات سرنوشت ساز؛ ویژگی های تفسیر آیت الله مصباح
bltخبرگزاری حوزه : از نظر آیت الله مصباح، کمال انسان در رسیدن به مطلق طلبی است
bltخبرگزاری حوزه : آیت الله مصباح یزدی بزرگترین متفکر علوم انسانی اسلامی عصر ما بود
bltمهر نیوز : آیت الله مصباح بزرگترین فیلسوف علوم انسانی اسلامی در عصر حاضر بود
bltرسانیوز : روایت آیت الله رجبی از شراکت علامه مصباح با علامه طباطبایی در «المیزان»
bltرسانیوز : آیت الله مصباح یزدی بزرگترین متفکر علوم انسانی اسلامی عصر ما است
bltایکنا : آینده میدان تاثیر شاگردان آیت الله مصباح است
bltشبستان : مجموعه معارف قرآنی مرحوم علامه مصباح یزدی در طرح ولایت عرضه شده است
bltشبستان : آیت الله مصباح یزدی بزرگترین فیلسوف علوم انسانی اسلامی عصر ما بود
bltشبستان : غایت گرایی شاخصه ی فلسفه ی اخلاق آیت الله مصباح یزدی(ره)
bltایرنا : علوم انسانی برپایه اسلام بخشی از نیازهای نظام است
bltتابناک : آیت الله مصباح یزدی دنبال قدرت و عنوان نبود
bltمیزان : به همت بسیج دانشجویی؛ مراسم گرامیداشت آیت الله مصباح یزدی برگزار می شود
bltمیزان : عضو مجلس خبرگان: آیت الله مصباح یزدی فقط برای احیای اسلام حرکت می کرد
bltخبرگزاری دفاع مقدس : مراسم نکوداشت علمی آیت الله مصباح یزدی به صورت مجازی برگزار می شود
bltشبستان : بررسی ابعاد فعالیتی و جایگاه علمی علامه مصباح یزدی با حضور اساتید برترکشور
bltخبرگزاری دفاع مقدس : آیت الله مصباح هم مفسر قرآن بود و هم به معارف زمانه تسلط داشت
bltایرنا : آیت الله مصباح یزدی برای تقویت حوزه های علمیه بسیار تلاش کرد
bltشبستان : نکوداشت علمی علامه مصباح یزدی برگزار می شود
bltایکنا : نکوداشت آیت الله مصباح یزدی برگزار می شود
bltمهر نیوز : نکوداشت علمی آیت الله مصباح یزدی برگزار می شود
bltایرنا : تلاش آیت الله مصباح در رفع نیازهای روز جامعه ستودنی است 
bltایرنا : مهریزی ها قیام تاریخی نوزدهم دی ماه مردم قم را گرامی داشتند
bltایرنا : فعالیت های فرهنگی موسسه امام خمینی (ره) قم در یزد گسترش یابد
bltایرنا : مراسم بزرگداشت آیت الله مصباح یزدی در مهریز برگزار شد
bltایکنا : بر مدار علم / از درگذشت حکم مجاهد تا افتتاح سرای فرهنگ و قرآن آیت الله هاشمی
bltایرنا : یادواره شهدای جبهه مقاومت در یزد برگزار شد
bltایرنا : آیت الله مصباح یزدی با افکار انحرافی مقابله کرد
bltایرنا : نماینده یزد در مجلس: آیت الله مصباح یزدی مطهری زمان بود
bltایرنا : آیت الله مصباح یزدی همواره از ولایت فقیه دفاع می کرد
bltرسانیوز : اصلاحات ریشه ها و تیشه ها
bltآوای رود کوف : آیت الله مصباح عصاره ای از سه گوهر بی بدیل جهان اسلام یعنی امام خمینی ، علامه طباطبایی و آیت الله بهجت است
bltعقیق : نشریه مخفی آیت الله مصباح
bltمشرق نیوز : مجلس یادبود آیت الله مصباح یزدی در نجف اشرف برگزار شد +عکس
پستهای شبکه های اجتماعی مرتبط




 |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.