تاملی بر مصالحه تاکتیکی میان عربستان و متحدانش با قطر

تاملی بر مصالحه تاکتیکی میان عربستان و متحدانش با قطر
شاید این آشتی در کوتاه مدت اندک آثاری برجای گذارد؛ اما در بلندمدت بار دیگر اختلافات سر باز خواهند کرد و ماجرا های چهل ساله شورای همکاری خلیج فارس تکرار خواهد شد.
تاملی بر مصالحه تاکتیکی میان عربستان و متحدانش با قطر

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما: پس از گذشت سه سال و نیم قطع روابط همه جانبه میان عربستان و سه متحد دیگرش یعنی بحرین، امارات و مصر با قطر و تحریم اقتصادی و محاصره زمینی، دریایی، هوایی این کشور از سوی چهار کشور یاد شده، سرانجام هفته گذشته (سه شنبه 16 دی 1399)، حاکم قطر برای شرکت در چهل و یکمین اجلاس سران کشور های عضو شورای همکاری خلیج فارس، وارد عربستان شد و «محمد بن سلمان» ولیعهد سعودی نیز برای استقبال از او به فرودگاه رفت و دو طرف در مراسمی، بیانیه ای را امضا کردند که در یک کلام، از «آشتی عربی» حکایت داشت. در روند مذاکرات و نهایتاً تحقق آشتی میان عربستان و متحدانش با قطر، نقش و تلاش های میانجی گرانه شخص «جارد کوشنر» داماد و مشاور ارشد «دونالد ترامپ»، بسیار چشمگیر و پررنگ بود. تحلیلگران مسائل منطقه ای و بین المللی، این مصالحه را از زوایای مختلفی مورد بررسی قرار داده اند.
الف- تاکتیکی و مقطعی بودن این مصالحه
به دلایل متعددی پایداری این مصالحه محل تردید است؛ چراکه:
1- مؤلفه های موجد بحران در روابط کشور های مورد بحث، همچنان به قوت خود باقی هستند و حداقل تا امروز تغییری در وضعیت آن ها ایجاد نشده است. در خرداد سال 1396، عربستان و متحدانش با دستاویز قرار دادن روابط قطر با جمهوری اسلامی ایران، حمایت قطر از گروه های اسلام گرا (جریان اخوان المسلمین) یا فعالیت های رسانه ای و تبلیغاتی شبکه الجزیره روابط خود را با قطر قطع کردند و برای رفع محاصره قطر و برقراری مجدد روابط، شروط 13 گانه ای قائل شدند؛ از جمله اینکه قطر یا به طور کامل روابط خود را با جمهوری اسلامی ایران قطع کند یا این روابط را به حداقل برساند؛ شبکه الجزیره را تعطیل کند؛ به حمایت از اخوان المسلمین و معارضین عرب و حماس پایان دهد؛ پایگاه نظامی ترکیه در قطر برچیده شود و ... این در حالی است که تا امروز قطر حتی یکی از این شروط را نپذیرفته و عملی نکرده است. در مقابل نیز، تنها چند روز پس از اجلاس العلا «انور قرقاش» وزیر مشاور در امور خارجه امارات، در مصاحبه مجازی با «سی. بی. اس» گفت: "بازیابی کامل روابط دیپلماتیک با قطر زمان بر است و این موضوع به تعامل آتی قطر با ایران، ترکیه و گروه های اسلامی افراطی وابسته است. "
2- امیر قطر در جلسه ای که روز سه شنبه در منطقه العلا عربستان برگزار شد، حضور یافت، اما سران چهار کشور طرف اختلاف با قطر حضور نداشتند؛ از عربستان «محمد بن سلمان» ولیعهد این کشور، از امارات «محمد بن راشد آل مکتوم» حاکم دبی، از بحرین «سلمان بن حمد آل خلیفه»، ولیعهد و از مصر «سامح شکری» وزیر خارجه این کشور حضور داشتند. گفته می شود امارات، بحرین و مصر با آشتی با قطر مخالف هستند و کارشناسان، حضور نیافتن سران این چهار کشور در جلسه روز سه شنبه را، دلیل جدی نبودن حل و فصل اختلافات می دانند.
3- تجربه 41 سال گذشته شورای همکاری خلیج فارس از بدو تأسیس در سال 1358 تا کنون نشان می دهد کشور های عضو هیچ گاه بر یک موضوع ثبات قدم نداشته و موضع یکسان اتخاذ نکرده اند. آن ها هنوز در خصوص مسائلی همچون نظام مالی واحد، ایجاد بازار مشترک، رژیم گمرکی هماهنگ یا حذف کامل روادید به توافقی نرسیده اند. تفاوت های بارز در نظام های سیاسی، دیدگاه های ایدئولوژیک کاملاً متباین، اختلافات دیرپای سرزمینی، مرزی، تاریخی، قومی و ... میان این کشور ها قابل چشم پوشی نیست و این کشور ها بار ها با یکدیگر قهر و آشتی داشته اند.
4- صرف نظر از فشار های هدفمند آمریکا، تعجیل عربستان برای آشتی با قطر، برای کاستن از دشواری های احتمالی بوده است که با روی کار آمدن دولت جدید در آمریکا گریبان گیر عربستان خواهد شد. عربستان کوشید تا قبل از آغاز به کار دولت بایدن، به طور شتابزده، اما به ظاهر آبرومندانه ای بحران را فیصله دهد و حداقل یک جبهه از انتقادات بایدن را ببندد. شاید اگر این آشتی بعد از آغاز به کار بایدن صورت می گرفت، موقعیت قطر در واشنگتن تقویت و عربستان ناچار می شد در شرایط سخت تری تن به مصالحه و امتیازات بیشتری به قطر دهد.
ب- تشکیل جبهه واحد علیه جمهوری اسلامی ایران
1- هرچند یکی از اهداف آمریکا از تشدید تلاش ها برای آشتی دادن عربستان و سه متحد دیگرش با قطر، افزایش فشار ها و تشکیل جبهه عربی متحد علیه جمهوری اسلامی ایران بوده است؛ اما باید در نظر داشت که از گذشته تا امروز، همواره راهبرد تشکیل جبهه عربی واحد – چه در برابر ایران و چه با اهداف دیگر همواره به شکست انجامیده است. حتی در دولت دونالد ترامپ نیز چنین شکستی یک بار دیگر تجربه شده؛ به یاد داریم که چگونه در سال 2018، ایده آمریکا مبنی بر ایجاد یک تشکل نظامی برای رویارویی با ایران، تحت عنوان پیمان راهبردی خاورمیانه یا به اختصار «مِسا» در نطفه خفه شد. عربستان نیز در این چارچوب تاکنون چندین تلاش ناموفق داشته: تلاش برای تبدیل شورای همکاری خلیج فارس به یک اتحادیه و ملحق کردن کشور هایی مثل مغرب و اردن به آن، تشکیل ائتلاف عربی برای تهاجم به یمن؛ که در ابتدا اعلام شد حدود ده کشور عضو این ائتلاف هستند، اما هر چه گذشت، دیدیم عملاً دو کشور بیشتر در این ائتلاف وجود ندارد (هرچند که بعد ها امارات نیز عربستان را در جنگ یمن تنها گذاشت)؛ و یا تشکیل ائتلاف نظامی اسلامی مبارزه با تروریسم در سال 2015 که با 34 کشور تشکیل شد و بعد ها به 41 کشور هم رسید و مقر آن در ریاض بود؛ اما در نهایت به صدور بیانیه ای اکتفا شد و اقدامات آن ها نمودی نداشت.
2- بین کشور های عضو شورای همکاری خلیج فارس نگاه یکسانی به جمهوری اسلامی ایران به عنوان دشمن مشترک وجود ندارد. در میان این کشورها، قطر روابط گرمی با ایران دارد. راهبرد سیاست خارجی قطر، برقراری روابط مطلوب با بازیگران منطقه ای برای به حداکثر رساندن منافع و به حداقل رساندن آسیب ها و تهدیدات است. بر این اساس رویکرد قطر به ایران و ترکیه به عنوان قدرت های منطقه ای، راهبردی است. ضمن اینکه در حوزه سیاسی، قطر همواره علی رغم وجود اختلاف دیدگاه ها با جمهوری اسلامی ایران در زمینه هایی، از بحث مذاکرات منطقه ای با ایران حمایت کرده است. جمهوری اسلامی ایران نیز در زمان شروع تحریم قطر از سوی چهار کشور، بر اساس ملاحظات سیاسی و مسائل انسان دوستانه، هواپیما هایی حامل کمک ها و مواد غذایی به قطر فرستاد و کریدور های هوایی خود را به روی قطر گشود. امیر قطر در سفر سال گذشته خود به تهران، این کمک ها را فراموش نشدنی توصیف کرد. وزیر امور خارجه قطر این نکته را که بهبود روابط این کشور با عربستان و متحدانش، تأثیری بر روابط دوحه با تهران و سایر کشور ها نخواهد داشت مورد تأکید قرار داده است. با این تفاصیل، بعید به نظر می-رسد که قطر روابط خود را با ایران، که یک میدان گازی را نیز با قطر شریک است تحت الشعاع یک آشتی صوری قرار دهد.
کلام آخر اینکه صرف نظر از توان و اقتدار جمهوری اسلامی ایران و موقعیت بلامنازعی که در حاشیه شمالی خلیج فارس دارد، آشتی کشور های عرب حاشیه خلیج فارس کم ترین نگرانی برای ایران ایجاد نخواهد کرد. به هر روی رقابت های درون گروهی یا تضاد منافع میان کشور های عضو شورای همکاری خلیج فارس، آنقدر هست که ایجاد یک جبهه متحد علیه ایران را غیرممکن سازد. شاید این آشتی در کوتاه مدت اندک آثاری برجای گذارد؛ اما در بلندمدت بار دیگر اختلافات سر باز خواهند کرد و ماجرا های چهل ساله شورای همکاری خلیج فارس تکرار خواهد شد.
مرجان شریف زاده؛ پژوهشگر اداره پژوهش خبری

کلیدواژه های این خبر
گمرکی   خرداد   آمریکا   حماس   نظام جمهوری اسلامی ایران   بحرین   اخوان المسلمین   نظام مالی   اجلاس سران   قطع روابط   محاصره قطر   امیر قطر   قهر و آشتی   پایگاه نظامی   روادید   ولیعهد   شبکه الجزیره   وزیر مشاور   نظام های سیاسی   ولیعهد سعودی   بازار مشترک   مصالحه   بازیابی   مسائل منطقه   عربستان سعودی   مصر   بحران   امارات متحده عربی   تحریم اقتصادی   وبا   شورای همکاری خلیج فارس   روابط دیپلماتیک   حاکم دبی  
محتوای این خبر به صورت خودکار از «صدا و سیما» دریافت شده و «مخبرنیوز» بدون هیچ دخل و تصرفی آنرا باز نشر داده است. اگر به هر دلیلی احساس می کنید محتوای منتشر شده مطلوب نیست، خواهشمند است با استفاده از این لینک ما را مطلع نمایید تا بدون درنگ آنرا حذف نماییم.
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه مخبرنیوز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

اخبار مرتبط
آیا اردوغان می تواند از دروازه ای که برای قطر باز شده استفاده کند؟
انتخاب
آشتی عربی و زنده نگه داشتن تهدیدها علیه ایران
خبرآنلاین
نزدیکی عربستان و قطر یک توافق تاکتیکی است نه آشتی
بولتن نیوز
عربستان و قطر چگونه آشتی کردند؟ تسلیم دوحه یا شکست ریاض؟
آفتاب
رویای صهیونیست ها برای عادی سازی روابط با قطر 
ایرنا
یک هفته بعد از نشست «العلا» عربستان؛ آشتی بن سلمان با قطر صوری است؟
خبرگزاری دانشجو
حریم هوایی مصر نیز به روی قطر گشوده شد
خبرگزاری دانشجو
ممنوعیت ورود هواپیماهای قطری به مصر برداشته شد
تقریب نیوز
مصر هم با قطر آشتی کرد
خبرآنلاین
گشایش رسمی حریم هوایی مصر به روی قطر
دنیای اقتصاد
دیدار هنیه با امیر قطر و دهن کجی به سران عربستان
خبرگزاری دانشجو
مصر نیز حریم هوایی خود را به روی قطر گشود
فارس
هراس اعراب از بازگشت ایران
پانا
دیدار هنیه با امیر قطر، شکست سیاست های ولیعهد سعودی
ایرنا
پیام بحرین به قطر
افکار نیوز
پیام بحرین به قطر برای اعزام هیاتی رسمی به منامه
فارس
عربستان و امارات بازنده تحریم قطر شدند
بولتن نیوز
بحرین حریم هوایی خود را به روی قطر باز می کند
بولتن نیوز
چالش های پیش روی شورای همکاری خلیج فارس
ایرنا
بحرین هم حریم هوایی خود را به روی قطر باز می کند
فارس
انگیزه های بن سلمان برای آشتی با قطر منجر به هرج و مرج در جهان عرب می شود!؟
تابناک
پیام مکتوب «هنیه» به شاه و ولیعهد سعودی
خبرگزاری دفاع مقدس
تجلیل هنیه از عربستان برای اجلاس شورای همکاری خلیج فارس
ایکنا
نشست العُلا، شعله های اختلاف بحرین با قطر را خاموش نکرد
ایرنا
واکنش عربی به تغییرات در کاخ سفید
ایرنا
شیخ نشینان و مسیر دشوار/توافقی که همانند جوهری بر روی کاغذ است
مهر نیوز
هنیه به شاه سعودی پیام داد
شبکه الکوثر
پالس های مهم از قطر برای گفت وگوی کشور های عربی با ایران
نامه نیوز
پیام مکتوب هنیه به شاه و ولی عهد سعودی
فارس
آشتی بن سلمان با امیر قطر؛ انگیزه های پنهانی؟
رویداد 24
انگیزه های پنهان بن سلمان از آشتی با امیر قطر
انتخاب
پایه های لرزان شورای همکاری خلیج فارس
ایرنا
درخواست مقام پیشین قطر برای گفت وگو کشورهای عربی خلیج فارس با ایران
ایرنا
درخواست مقام پیشین قطر برای گفت وگوی کشورهای عربی خلیج فارس با ایران
ایرنا
درخواست نخست وزیر اسبق قطر برای گفت و گوی کشورهای عربی با ایران
سایت جماران
شرط جدید امارات برای قطر
دنیای اقتصاد
ضربه چهار کشور عربی به السیسی
فردا نیوز
امارات، شرط رابطه با قطر را به ایران مربوط دانست
سیمرغ
عصبانیت السیسی از امارات
فارس
اردوغان: حادثه کنگره، مبهوت کننده بود
جامعه مهندسین
اخبار مرتبط
bltانتخاب : آیا اردوغان می تواند از دروازه ای که برای قطر باز شده استفاده کند؟
bltخبرآنلاین : آشتی عربی و زنده نگه داشتن تهدیدها علیه ایران
bltبولتن نیوز : نزدیکی عربستان و قطر یک توافق تاکتیکی است نه آشتی
bltآفتاب : عربستان و قطر چگونه آشتی کردند؟ تسلیم دوحه یا شکست ریاض؟
bltایرنا : رویای صهیونیست ها برای عادی سازی روابط با قطر 
bltخبرگزاری دانشجو : یک هفته بعد از نشست «العلا» عربستان؛ آشتی بن سلمان با قطر صوری است؟
bltخبرگزاری دانشجو : حریم هوایی مصر نیز به روی قطر گشوده شد
bltتقریب نیوز : ممنوعیت ورود هواپیماهای قطری به مصر برداشته شد
bltخبرآنلاین : مصر هم با قطر آشتی کرد
bltدنیای اقتصاد : گشایش رسمی حریم هوایی مصر به روی قطر
bltخبرگزاری دانشجو : دیدار هنیه با امیر قطر و دهن کجی به سران عربستان
bltفارس : مصر نیز حریم هوایی خود را به روی قطر گشود
bltپانا : هراس اعراب از بازگشت ایران
bltایرنا : دیدار هنیه با امیر قطر، شکست سیاست های ولیعهد سعودی
bltافکار نیوز : پیام بحرین به قطر
bltفارس : پیام بحرین به قطر برای اعزام هیاتی رسمی به منامه
bltبولتن نیوز : عربستان و امارات بازنده تحریم قطر شدند
bltبولتن نیوز : بحرین حریم هوایی خود را به روی قطر باز می کند
bltایرنا : چالش های پیش روی شورای همکاری خلیج فارس
bltفارس : بحرین هم حریم هوایی خود را به روی قطر باز می کند
bltتابناک : انگیزه های بن سلمان برای آشتی با قطر منجر به هرج و مرج در جهان عرب می شود!؟
bltخبرگزاری دفاع مقدس : پیام مکتوب «هنیه» به شاه و ولیعهد سعودی
bltایکنا : تجلیل هنیه از عربستان برای اجلاس شورای همکاری خلیج فارس
bltایرنا : نشست العُلا، شعله های اختلاف بحرین با قطر را خاموش نکرد
bltایرنا : واکنش عربی به تغییرات در کاخ سفید
bltمهر نیوز : شیخ نشینان و مسیر دشوار/توافقی که همانند جوهری بر روی کاغذ است
bltشبکه الکوثر : هنیه به شاه سعودی پیام داد
bltنامه نیوز : پالس های مهم از قطر برای گفت وگوی کشور های عربی با ایران
bltفارس : پیام مکتوب هنیه به شاه و ولی عهد سعودی
bltرویداد 24 : آشتی بن سلمان با امیر قطر؛ انگیزه های پنهانی؟
bltانتخاب : انگیزه های پنهان بن سلمان از آشتی با امیر قطر
bltایرنا : پایه های لرزان شورای همکاری خلیج فارس
bltایرنا : درخواست مقام پیشین قطر برای گفت وگو کشورهای عربی خلیج فارس با ایران
bltایرنا : درخواست مقام پیشین قطر برای گفت وگوی کشورهای عربی خلیج فارس با ایران
bltسایت جماران : درخواست نخست وزیر اسبق قطر برای گفت و گوی کشورهای عربی با ایران
bltدنیای اقتصاد : شرط جدید امارات برای قطر
bltفردا نیوز : ضربه چهار کشور عربی به السیسی
bltسیمرغ : امارات، شرط رابطه با قطر را به ایران مربوط دانست
bltفارس : عصبانیت السیسی از امارات
bltجامعه مهندسین : اردوغان: حادثه کنگره، مبهوت کننده بود
پستهای شبکه های اجتماعی مرتبط




 |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.