مخبر - 1399/09/02 - شام آخر دولت های نفتی

شام آخر دولت های نفتی
در زمانی که احتمالا قیمت های نفت دیگر به اوج های افسانه ای خود در گذشته باز نخواهند گشت، پادشاهان و روسای جمهور و وزرای کشور های منطقه خواهند فهمید که نیاز به بازسازی اساسی اقتصاد خود و کاهش وابستگی و اتکا به نفت دارند، هر چند آن زمان دیگر شاید کمی دیر باشد.
شام آخر دولت های نفتی

دولت های نفتی حاشیه خلیج فارس، دهه ها با اتکا به پترودلار های بی پایان و سهل الوصول، حساب های ذخایر ارزی خود را فربه می ساختند. اما همه گیری کووید-19 و تخریب گسترده بازار انرژی، نشان می دهد ورق برگشته و عصر طلایی اسطوره دولت های نفتی رو به زوال است.

نشریه اکونومیست در گزارشی به بی اعتنایی دولت های نفتی خاورمیانه به انجام اصلاحات اقتصادی پرداخته که اکنون در میانه بحران به پاشنه آشیل خودشان مبدل شده است. بسیاری از این کشور ها اکنون به انتشار اوراق قرضه روی آورده اند، اما در دورانی که قیمت نفت دیگر به اوج های افسانه ای خود نخواهد رسید، این نوشدارو خود زخمی دیگر بر تن اقتصاد و جوامع منطقه است.

برای دولت هایی که تنها در زمان کاهش قیمت نفت و ناتوانی خود دم از اصلاحات اقتصادی می زدند و هنگام افزایش بهای نفت، فقط روانه شدن پول سیاه به خزانه های دولتی برایشان مهم است، حال با افت محسوس تقاضای نفت، نیاز به بازسازی اساسی اقتصاد و کاهش وابستگی به دلار نفتی در این کشور ها بیش از گذشته احساس می شود.

شام آخر دولت های نفتی

دهه هاست که تولید کنندگان نفت در کشور های عربی و خاورمیانه دچار سرگیجه اقتصادی بزرگی هستند. هرگاه قیمت های نفت کاهش می یابد، آن ها تعهد می کنند که وابستگی اقتصاد خود به پترو دلار ها را کم کنند. اما در حقیقت اتکای شدید اقتصادی این کشور ها به نفت باعث می شود قیمت های پایین نفتی امکان انجام اصلاحات جدی و پرهزینه را از آنان سلب کند. البته این همه داستان نیست، این چرخه معیوب پس از آنکه تولید کاهش می یابد، تقاضا بالا می رود و قیمت ها به ناگزیر مسیر بازگشت خود را آغاز می کنند به اوج خود می رسد؛ بار دیگر خزانه ها پر می شوند و فشار ها برای انجام اصلاحات از بین می رود.

برخی از مقامات در این منطقه اکنون در خلوت خود به آن فکر می کنند که ممکن است این چرخه دیگر به پایان راه خود نزدیک شده باشد و اجرای اصلاحات اقتصادی را اجتناب ناپذیر می نماید. کاهش تقاضای نفت ناشی از شیوع بیماری همه گیر کووید-19 باعث شد تا نفت برنت در سال 2020 به 21 دلار در هر بشکه برسد.

با توجه به پیشرفت هایی در زمینه تطبیق پذیری کسب و کار ها با بیماری کرونا و همچنین بالاتر رفتن امید ها به واکسن به نظر می رسد قیمت ها در سال 2021 کمی بهبود یابند و شاید از مرز 50 دلار نیز عبور کند، هر چند مشخص است که قیمت ها خیلی بالاتر نخواهند رفت. در چنین وضعیتی بیشتر کشور های نفتی خلیج فارس قادر به حفظ تعادل و تراز بودجه خود نخواهند بود.

صادرکنندگان نفت خاورمیانه در اوایل سال جاری برای افزایش مالیات و کاهش هزینه ها سیاست های تهاجمی را در پیش گرفتند، اما این اقدامات برای مهار خسارات وارده کافی نبود. اکنون انتشار اوراق قرضه در منطقه به 100 میلیارد دلار رسیده است که بیش از رکورد قبلی اوراق قرضه منتشر شده در سال 2019 است.

به لطف نرخ های پایین بهره و اشتیاق بالای سرمایه گذاران، دولت های نفتی تلاش می کنند شکاف های گسترده ترازنامه های خود را با افزایش بدهی جبران کنند. نشریه اکونومیست در گزارشی به بررسی روز های رو به افول اقتصاد های نفتی خاورمیانه پرداخته است و انجام اصلاحات و گذار از اقتصاد نفتی را غیر قابل انکار می داند. از سوی دیگر اویل پرایس نیز انتشار اوراق قرضه توسط دولت های نفتی را بررسی کرده است.

عربستان در جست وجوی راه فرار غیر نفتی

عربستان سعودی، به عنوان بزرگ ترین تولید کننده نفت در منطقه کماکان به جست وجوی کسب درآمد های غیرنفتی خود ادامه خواهد داد. این کشور از ابتدای ماه جولای مالیات ارزش افزوده را 3 برابر کرد و از 5 درصد به 15 درصد رساند. بسیاری از سعودی ها امیدوار بودند این افزایش موقت باشد، اما به نظر می رسد دیر یا زود از بازگشت مالیات به سطوح قبلی ناامید خواهند شد.

به گزارش اکونومیست، با شیوع کووید-19 و فشار شدیدی که به بخش نفت و انرژی آمد، اقتصاد این کشور عربی به شدت آسیب دید و دولت پادشاهی از ابتدای ماه ژوئن کمک هزینه زندگی را نیز که به کارمندان خود پرداخت می کرد متوقف و حذف کرد. با وجود این کماکان کسری بودجه روزافزون این اقتصاد قوی منطقه هر روز بیشتر خواهد شد و ذخایر ارزی آن نیز با سرعتی بی سابقه در 20 سال اخیر، طی بحران اقتصادی کاهش یافت.

بخش دولتی تعهدات مالی خود در برابر پیمانکاران را با تاخیر پرداخت می کند. اما با وجود این پادشاهی عربستان طی اصلاحات گسترده ای که به رهبری شاهزاده محمد بن سلمان در حال وقوع است در بخش اقتصادی وضعیت بهتری دارد و به شکلی پیگیرانه به دنبال تحقق پروژه های بزرگ و بلندپروازانه خود مانند نئوم است. نئوم قرار است یک ابرشهر 500 میلیارد دلاری با فناوری پیشرفته در صحرای شمال غربی عربستان باشد که وسعتی 33 برابر نیویورک سیتی خواهد داشت.

اتکای ترسناک بودجه عربستان به آرامکو

به گزارش اویل پرایس، بزرگ ترین انتشار اوراق قرضه در منطقه با اختلاف فاحشی متعلق به هیولای نفتی دولت عربستان یعنی شرکت آرامکو است. آرامکو در سال گذشته نیز با انتشار اوراق قرضه که یکی از پرتقاضاترین انتشار های اوراق در تاریخ بود توانست 12 میلیارد دلار تهیه کند، اما تفاوت این بار در آن است که سود آرامکو در سه ماه سوم 45 درصد کاهش یافته است و این شرکت برای پرداخت 75 میلیارد دلار سود سهامی که به سهامداران خود وعده داده بود با همکاری بزرگ ترین بانک های سرمایه گذاری جهان مانند بانک گلدمن ساکس، سیتی گروپ، اچ اس بی سی هولدینگز، جی پی مورگان اند چیس، مورگان استنلی و ان سی بی کپیتال دست به انتشار اوراق زد و طی هفته گذشته توانست از این طریق 8 میلیارد دلار جمع آوری کند.

اما در حقیقت این پرداخت سود سهام در شرایطی که وضعیت بازار نفت و مشتقات آن در شرایط نابسامانی به سر می برد، برای نجات اقتصادی عربستان است. در واقع آرامکو ترجیح می دهد بدهی های خود را برای مقابله با تاثیرات سقوط قیمت نفت به میزان قابل توجهی افزایش دهد تا از طریق پرداخت سود سهام به یاری اقتصاد کشور بیاید. این پرداخت 75 میلیارد دلاری آرامکو معنایی مشخص دارد و برای مهار کسری بودجه دولت عربستان از آن استفاده خواهد شد، چرا که دولت عربستان مالک 5/ 98 درصد از سهام شرکت است و به همین نسبت از پرداخت سود سهام را به جیب خود می ریزد تا بتواند با مشکلات خود مقابله کند.

البته تحلیلگران شرکت مودیز هشدار می دهند سود سهام آرامکو برای جبران کسری بودجه عربستان کافی نیست و در صورتی که قیمت های نفت کماکان در سطوح کنونی خود باقی بمانند یا رشد چشمگیری نداشته باشند، نمی تواند هیچ کمکی به جبران شکاف بودجه این کشور کند و تنها بر بدهی های آن خواهد افزود. بودجه دولت عربستان تا حدود زیادی به بهره مالکانه، مالیات و سود سهام آرامکو وابسته است. مساله ای که بزرگ ترین نقطه اتکای اقتصاد سعودی بود حالا در میانه بحران نفتی به جدی ترین نقطه ضعف اقتصاد این کشور بدل شده است.

اعتیاد کشور های نفتی خلیج فارس به بدهی

دبی که شب های زیبا و پرنورش مشهور بود، حالا گردشی در شب تصویری بسیار ترسناک از آن را ارائه خواهد داد. بلوک های آپارتمانی برجسته و ویلا های مجلل تاریک و خالی چشم را خواهند زد و امارات متحده عربی حدود یک میلیون مهاجر، معادل یک دهم جمعیت خود را از دست خواهد داد.

ساخت و ساز های جدید باعث افت بیشتر قیمت املاک می شود که در سال جاری تاکنون 10 درصد کاهش یافته است و احتمالا شاهد بحران ویرانگر اقتصادی در حوزه مستغلات باشیم. شیخ نشین دبی حالا پس از سال 2014 دست به انتشار 2 میلیارد دلار اوراق قرضه زده است. کاهش قیمت نفت اثرات ویرانگری را در کنار سقوط بخش گردشگری و مستغلات برای امارات داشته و این کشور نیز سیاستی مشابه عربستان را در پیش گرفته است.

شیخ نشین ابوظبی که تقریبا تمام ذخایر نفتی این کشور را در خود دارد، طی ماه سپتامبر اوراق قرضه 5 میلیارد دلاری را منتشر کرد که سومین انتشار اوراق بدهی در سال جاری کشور بود. در بهار 2020 ابوظبی 10میلیارد دلار دیگر اوراق قرضه منتشر کرده بود. اعتیاد کشور های خلیج فارس به اوراق قرضه در سال 2020، از ابتدا در قطر آغاز شد زمانی که در ماه آوریل دولت این کشور اوراق 5، 10 و 30 ساله ای را به ارزش 10 میلیارد دلار منتشر کرد. کویت نیز از بازار اوراق قرضه استفاده خواهد کرد تا بتواند کسری بودجه اش را که می تواند تا 15 درصد از تولید ناخالص داخلی برسد را جبران کند و بدهی سنگینی برای آینده به جا بگذارد. بحرین و عمان که از پیش همواره به عنوان کشور هایی که وضعیت مالی بهتری نسبت به تولیدکنندگان بزرگ تر نفت داشتند هم به اوراق قرضه پناه برده اند.

سناریو های متفاوت ایران، عراق و الجزایر

وضعیت در سایر کشور های نفتی منطقه مانند ایران، عراق و الجزایر، اما متفاوت است. عراق که با بحران اقتصادی شدیدی روبه رو است ترجیح داده تا به جای انتشار اوراق قرضه هزینه های خود را برای تامین دستمزد کارمندانش کاهش دهد. ذخایر ارزی الجزایر نیز که در سال 2014 برابر 200 میلیارد دلار بود با افتی فاحش به زیر 40 میلیارد دلار رسیده است. درباره ایران وضعیت متفاوت تر از بقیه است. شیوع بیماری کووید-19 در ایران وضعیت جدی تر از سایر کشور های منطقه دارد و این امر به تقاضای داخلی نفت تا حدودی آسیب زده است، اما همزمان با روش های متفاوتی پس از بازگشت تحریم ها شرکت نفت ایران موفق شده تا نفت خام و فرآورده های نفتی خود را به فروش برساند. امری که باعث شده نوسان خاصی در حوزه نفتی برای کشور پیش نیاید.

کاهش تقاضای جهانی ضربه چندانی به صادرات نفت ایران نزده است چرا که اساسا صادرات رسمی طی سال های اخیر به دلیل تحریم ها وجود نداشته است. شاید یکی از مهم ترین دلایل بحران و مشکلات اقتصادی سال های اخیر در کشور همین تحریم های نفتی باشد و کماکان اقتصاد ایران نیز به نفت وابستگی شدیدی دارد.

اصلاحات اقتصادی ناگزیر است؟

آن چه از وضعیت کنونی می توان نتیجه گرفت آن است که هیچ آسودگی در چشم انداز دولت های خلیج فارس وجود نخواهد داشت و تقاضا برای نفت در سطوح بسیار پایینی خواهد ماند. در بخش عرضه، اعضای اوپک پلاس که به محدودیت های سختگیرانه تولید در سال 2020 پایبند هستند، مجبورند در آینده برای کسب سهم بیشتری از بازار نفت بیشتری بفروشند که این امر خود به قیمت ها باز هم آسیب خواهد زد.

در صورتی که جو بایدن نیز به توافق با ایران بازگردد و سیاست های جدید را در قبال ایران اعمال کند ورود نفت خام کشور فشار بیشتری به بازار وارد می کند. هر چند انتشار اوراق قرضه راه مفیدی برای فرار بحران نفتی حال حاضر به نظر می رسد و فشار کمتری را به جامعه وارد می کند، اما از سوی دیگر باعث سهل انگاری و عقب انداختن مجدد بازنگری در اقتصاد های متکی به نفت خواهد شد.

در زمانی که احتمالا قیمت های نفت دیگر به اوج های افسانه ای خود در گذشته باز نخواهند گشت، پادشاهان و روسای جمهور و وزرای کشور های منطقه خواهند فهمید که نیاز به بازسازی اساسی اقتصاد خود و کاهش وابستگی و اتکا به نفت دارند، هر چند آن زمان دیگر شاید کمی دیر باشد.

منبع خبر : فرارو

محتوای این خبر به صورت خودکار از «فرارو» دریافت شده و «مخبرنیوز» بدون هیچ دخل و تصرفی آنرا باز نشر داده است. اگر به هر دلیلی احساس می کنید محتوای منتشر شده مطلوب نیست، خواهشمند است با استفاده از این لینک ما را مطلع نمایید تا بدون درنگ آنرا حذف نماییم.
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه مخبرنیوز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.
کلیدواژه های این خبر
شام آخر   قیمت های نفت   روسای جمهور   اقتصاد  
اخبار مرتبط
کاهش بی سابقه درآمد سرانه عربستان
اقتصاد آنلاین
ترامپ: غول ملانیا: موش؛ اسم رمز و القاب جالب روسای جمهور و بانوان اول ایالات متحده+ تصاویر
اقتصاد نیوز
بورس پس از بایدن به کدام سو می رود؟
اقتصاد آنلاین
در گفت و گوی پوتین و اردوغان درباره قره باغ چه گذشت؟
اقتصاد نیوز
واکنش تازه روسای جمهور روسیه و فرانسه به درگیری در قره باغ
اقتصاد نیوز
کدام روسای جمهور بیشترین و کمترین شغل را ایجاد کردند +فیلم
اقتصاد نیوز
معرفی بهترین و بدترین رهبران دنیا در مواجهه باکرونا
اقتصاد نیوز
جنایت هولناک خواستگار جوان در شام آخر
اقتصاد آنلاین
در نشست شورای عالی همکاری راهبردی ‎ایران و ‎ترکیه چه گذشت؟
اقتصاد نیوز
لاوروف: حضور ایران در سوریه تنها به دولت دمشق مربوط است
اقتصاد آنلاین
خبر مهم درباره تولید مشترک واکسن کرونا توسط ایران و روسیه
اقتصاد نیوز
جزئیات مهم از گفت و گوی ترامپ و مکرون درباره لبنان
اقتصاد نیوز
گفت وگوی تلفنی پوتین و اردوغان
اقتصاد نیوز
اعلام میزان کاهش تولید نفت آمریکا تا آخر 2020
اقتصاد نیوز
گزینه نظامی آمریکا علیه ایران کپک زده است
اقتصاد نیوز
در آستانه نشست اوپک پلاس قیمت نفت صعود کرد
اقتصاد نیوز
ترامپ و پوتین گفت و گو می کنند
اقتصاد نیوز
نفت ارزان تر شد
اقتصاد نیوز
واشنگتن پست مدعی شد؛ تصمیم ترامپ برای انجام اقدامی که هیچ کدام از روسای جمهور آمریکا از 1992 تن به آن ندادند!
اقتصاد نیوز
صفحه نخست روزنامه های چهارشنبه 17 اردیبهشت
بلاغ مازندران
قیمت نفت 10 درصد دیگر جهش کرد
اقتصاد نیوز
روسیه با کاهش تولید نفت موافقت کرد
اقتصاد نیوز
چین به کمک بازار نفت آمد
ایسنا
تقلای بن زاید برای نجات اقتصاد کرونا زده امارات
تسنیم
نفت، رابطه مسکو و ریاض را شکراب کرد / آیا تصمیم عربستان برای افزایش تولید، علیه روسیه بود؟ / پاسخ مسکو: تا 10 سال می توانیم اقتصاد خود را با قیمت 25 تا 30 دلاری نفت سازگار کنیم
خبر داغ
احمدی نژاد خواهان مذاکره هسته ای در سطح روسای جمهور بود
اقتصاد نیوز
قیمت نفت بزرگترین سقوط ماهانه سی سال اخیر را تجربه کرد
اقتصاد نیوز
قیمت نفت تا پنج سال دیگر همین است
اقتصاد نیوز
نشنال اینترست افشا کرد: درخواست آمریکا از کردهای سوریه علیه ایران
اقتصاد نیوز
نفت 60 دلاری شد
ایران آنلاین
قیمت نفت برنت به بالای 60 دلار بازگشت
ایران خبر
نفت در سال آینده چه قیمتی خواهد داشت؟
اقتصاد نیوز
چرا عربستان درباره وضعیت آرامکو دروغ می گوید؟
اقتصاد نیوز
گردهمایی مجمع عمومی سازمان ملل
ایران آنلاین
تحلیل گران اقتصادی: راه حل جبران کمبود نفت جهان بازگشت کشورهای تحریم شده است/ بازار جهانی تشنه نفت ایران و ونزوئلا است/ جهان بدون ایران قدرت تامین نفت مورد نیاز بازار را ندارد
رجانیوز
صنعت نفت عربستان تا 6 ماه مختل خواهد بود
تابناک
بازسازی صنعت نفت عربستان 3 تا 6 ماه زمان می برد
بولتن نیوز
بازسازی صنعت نفت عربستان 3 تا 6 ماه زمان می برد / تلاش آمریکا برای جلوگیری از افزایش قیمت نفت
خبرگزاری دانشجو
بازسازی صنعت نفت عربستان 3 تا 6 ماه زمان می برد/ تلاش آمریکا برای جلوگیری از افزایش قیمت نفت
فرتاک نیوز
تحلیل نوام چامسکی از اخراج بولتون
الف
اخبار مرتبط
bltاقتصاد آنلاین : کاهش بی سابقه درآمد سرانه عربستان
bltاقتصاد نیوز : ترامپ: غول ملانیا: موش؛ اسم رمز و القاب جالب روسای جمهور و بانوان اول ایالات متحده+ تصاویر
bltاقتصاد آنلاین : بورس پس از بایدن به کدام سو می رود؟
bltاقتصاد نیوز : در گفت و گوی پوتین و اردوغان درباره قره باغ چه گذشت؟
bltاقتصاد نیوز : واکنش تازه روسای جمهور روسیه و فرانسه به درگیری در قره باغ
bltاقتصاد نیوز : کدام روسای جمهور بیشترین و کمترین شغل را ایجاد کردند +فیلم
bltاقتصاد نیوز : معرفی بهترین و بدترین رهبران دنیا در مواجهه باکرونا
bltاقتصاد آنلاین : جنایت هولناک خواستگار جوان در شام آخر
bltاقتصاد نیوز : در نشست شورای عالی همکاری راهبردی ‎ایران و ‎ترکیه چه گذشت؟
bltاقتصاد آنلاین : لاوروف: حضور ایران در سوریه تنها به دولت دمشق مربوط است
bltاقتصاد نیوز : خبر مهم درباره تولید مشترک واکسن کرونا توسط ایران و روسیه
bltاقتصاد نیوز : جزئیات مهم از گفت و گوی ترامپ و مکرون درباره لبنان
bltاقتصاد نیوز : گفت وگوی تلفنی پوتین و اردوغان
bltاقتصاد نیوز : اعلام میزان کاهش تولید نفت آمریکا تا آخر 2020
bltاقتصاد نیوز : گزینه نظامی آمریکا علیه ایران کپک زده است
bltاقتصاد نیوز : در آستانه نشست اوپک پلاس قیمت نفت صعود کرد
bltاقتصاد نیوز : ترامپ و پوتین گفت و گو می کنند
bltاقتصاد نیوز : نفت ارزان تر شد
bltاقتصاد نیوز : واشنگتن پست مدعی شد؛ تصمیم ترامپ برای انجام اقدامی که هیچ کدام از روسای جمهور آمریکا از 1992 تن به آن ندادند!
bltبلاغ مازندران : صفحه نخست روزنامه های چهارشنبه 17 اردیبهشت
bltاقتصاد نیوز : قیمت نفت 10 درصد دیگر جهش کرد
bltاقتصاد نیوز : روسیه با کاهش تولید نفت موافقت کرد
bltایسنا : چین به کمک بازار نفت آمد
bltتسنیم : تقلای بن زاید برای نجات اقتصاد کرونا زده امارات
bltخبر داغ : نفت، رابطه مسکو و ریاض را شکراب کرد / آیا تصمیم عربستان برای افزایش تولید، علیه روسیه بود؟ / پاسخ مسکو: تا 10 سال می توانیم اقتصاد خود را با قیمت 25 تا 30 دلاری نفت سازگار کنیم
bltاقتصاد نیوز : احمدی نژاد خواهان مذاکره هسته ای در سطح روسای جمهور بود
bltاقتصاد نیوز : قیمت نفت بزرگترین سقوط ماهانه سی سال اخیر را تجربه کرد
bltاقتصاد نیوز : قیمت نفت تا پنج سال دیگر همین است
bltاقتصاد نیوز : نشنال اینترست افشا کرد: درخواست آمریکا از کردهای سوریه علیه ایران
bltایران آنلاین : نفت 60 دلاری شد
bltایران خبر : قیمت نفت برنت به بالای 60 دلار بازگشت
bltاقتصاد نیوز : نفت در سال آینده چه قیمتی خواهد داشت؟
bltاقتصاد نیوز : چرا عربستان درباره وضعیت آرامکو دروغ می گوید؟
bltایران آنلاین : گردهمایی مجمع عمومی سازمان ملل
bltرجانیوز : تحلیل گران اقتصادی: راه حل جبران کمبود نفت جهان بازگشت کشورهای تحریم شده است/ بازار جهانی تشنه نفت ایران و ونزوئلا است/ جهان بدون ایران قدرت تامین نفت مورد نیاز بازار را ندارد
bltتابناک : صنعت نفت عربستان تا 6 ماه مختل خواهد بود
bltبولتن نیوز : بازسازی صنعت نفت عربستان 3 تا 6 ماه زمان می برد
bltخبرگزاری دانشجو : بازسازی صنعت نفت عربستان 3 تا 6 ماه زمان می برد / تلاش آمریکا برای جلوگیری از افزایش قیمت نفت
bltفرتاک نیوز : بازسازی صنعت نفت عربستان 3 تا 6 ماه زمان می برد/ تلاش آمریکا برای جلوگیری از افزایش قیمت نفت
bltالف : تحلیل نوام چامسکی از اخراج بولتون




 |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.