«شبیه خوانی»؛ نمایشی ایرانی برای تعزیت و سوگورای

«شبیه خوانی»؛ نمایشی ایرانی برای تعزیت و سوگورای
شبیه خوانی یا تعزیه نمایشی مذهبی برگرفته از آیین های ایرانی مثل «سوگ سیاوش» که در رویدادهای تاریخی و حماسی حزن انگیز همانند واقعه کربلا و شهادت امام حسین(ع) همزمان با ایام محرم و صفر به اجرا در می آید.
«شبیه خوانی»؛ نمایشی ایرانی برای تعزیت و سوگورای

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان، آغاز ماه محرم برای ما با مراسم سوگورای سرور و سالار شهیدان و اجرای نمایش آئینی «تعزیه خوانی» گره خورده است، تعزیه در لغت به معنای سوگواری و عزاداری است. در واقع شبیه خوانی یا تعزیه خوانی گونه نمایشی ایرانی است که در رثای شهادت امام حسین(ع) اهل بیت و یاران او و مصایب خاندان پیامبر(ص) با شعر و موسیقی اجرا می شود. اگر تعزیه را به معنی عزاداری و سوگواری و نه به معنی شبیه خوانی امروز گمان کنیم، نخستین سوگواری بعد از پیشامد عاشورا از سوی گواهان عینی واقعه کربلا بوده که در سنین کودکی و نوجوانی پس از عاشورا به اسارت رفتند، در واقع از هنگامی که قافله اسرا به طرف شام حرکت نمودند. برخی شبیه خوانی و برپایی تعزیه را جهت تماشای عینی واقعه کربلا را به یزید که از عاملین واقعه کربلا خواسته بود تا اعمال زشتی را که مرتکب شده اند نمایش دهند .

برخی پژوهشگران، پیشینه تعزیه را به آیین هایی چون مصائب میترا، سوگ سیاوش، و یادگار زریران باز می گردانند و برخی پدید آمدن آن را متأثر از عناصر اساطیری میان رودان، آناطولی و مصر، و کسانی نیز مصائب مسیح و دیگر افسانه های تاریخی در فرهنگ های هند و اروپایی و سامی را در پیدایی آن کارساز دانسته اند. ولی به گمان بسیار، تعزیه جدا از شباهت هایش با عزاداری های آیینی گذشته شکل تکامل یافته تر و پیچیده ترِ سوگواری های ساده شیعیان سده های نخستین برای شهدای کربلا است.

اجرای تعزیه در ایران تاریخ طولانی دارد، به گفته تاریخ دانان نشانه های اولیه تعزیه خوانی در زمان دیلمیان و پس از آن دوران آل بویه در ایران دیده می شود؛ ولی تعزیه به صورت امروزی از زمان صفویه شروع شده است و در زمان قاجار به اوج خود رسیده است.

تعزیه در ادبیات مذهبی ایران بر بنیاد فرهنگ عاشورا و وقایع تاریخی کربلا در 61ق/680م، و نبرد دلیرانه و شهادت مظلومانه امام حسین(ع) نهاده شده و به صورت تعزیه خوانی یا شبیه خوانی، شکلی ویژه از نمایش یا درام مذهبی، تجلی کرده است.

مورخان آغاز تعزیه خوانی را از زمان دیلمیان دانسته اند که در زمان صفویه به شکل فعلی درآمد و در زمان قاجار به اوج خود رسید و دامنه آن از مرزهای ایران فراتر رفت. نمایش تعزیه در سال 1389ش در فهرست آثار معنوی ایران در یونسکو ثبت شده است. یکی از شیفتگان نمایش سنتی تعزیه، الکساندر خوجکو، ایران شناس لهستانی و کنسول روسیه در ایران از 1830 تا 1840م بود. در اصطلاح تعزیه خوانی، کارگردان: «مُعین البُکا»، بازیگر: «شَبیه» و تهیه کننده: «بانی» نامیده می شود.

تعزیه خوانی که از زمان دیلمیان شروع شد، پس از آل بویه خبری از آن نیست ولی دوباره در زمان صفویه با روشی جدید به عرصه فرهنگی، مذهبی بازگشت.

تاورنیه به شبیه سازی شخصیت های وقایع کربلا و نمایش برخی صحنه ها در دسته های عزاداری در حضور شاه صفی (1038-1052ق) در میدان نقش جهان اصفهان اشاره نموده و اسب های زین و یراق شده شهیدان و شبیه نعش کودکان در تابوت هایی بر روی عماری را وصف کرده است.

سالامون انگلیسی و وان گوک هلندی در 1152ق/1739م در دورهء شاه سلطان حسین، یا دورهء سلطنت بسیار کوتاه طهماسب دوم، به نمایش واقعه کربلا بر روی ارابه هایی در حال حرکت اشاره کرده اند.

گزارش این دو سیاح در کتابی به زبان آلمانی با عنوان « تاریخ و جغرافیای امروز ایران و یا کشور شاهنشاهی ایران در عهد معاصر1 »، کهن ترین سند شرح واقعه کربلا را به صورت نمایش بر روی ارابه تأیید می کند.

شبیه خوانی از اواخر دورهء صفوی شکل نمایشی کنونی خود را گرفت و در دوره های بعد توسعه و تکامل یافت.

در دوره قاجار تعزیه خوانی روند تحولی ویژه و شتابنده ای را پیمود. فتحعلی شاه به تعزیه خوانی علاقه ای مخصوص نشان می داد. وی سرپرستی امور عزاداری و تعزیه خوانی دربار و حکومت را در ماه محرم به چند تن از رجال درباری سپرده بود و در برخی مجالس تعزیه، به ویژه تعزیه روز تاسوعا و عاشورا حاضر می شد. برخی از رجال درباری و اعیان و اشراف مملکت هم در دهه محرم در تکیه ها یا حیاط های خانه هایشان مجالس سوگ و تعزیه خوانی برپا می کردند. رواج تعزیه در این دوران تا به حدی بود که به صورت یک فرهنگ درآمده بود و در بیشتر مراسم شادی و عزا، تعزیه های خاص مربوط به آن برگزار می شد.

پایان پیام/32

کلیدواژه های این خبر
هندوستان   روسیه   مذهبی   یونسکو   ماه محرم   هلندی   بازیگر   پژوهشگران   سلطنت   شهیدان   واقعه کربلا   صفویه   کارگردان   تعزیه   کودکی   میدان نقش جهان اصفهان   موسیقی   شبیه خوانی   عرصه فرهنگی   اهل بیت   قافله   فهرست آثار   یزید   نمایش سنتی   محرم و صفر   سالار شهیدان   امام حسین علیه السلام   مصر   درآمد   عزاداری   انگلیسی  
محتوای این خبر به صورت خودکار از «شبستان» دریافت شده و «مخبرنیوز» بدون هیچ دخل و تصرفی آنرا باز نشر داده است. اگر به هر دلیلی احساس می کنید محتوای منتشر شده مطلوب نیست، خواهشمند است با استفاده از این لینک ما را مطلع نمایید تا بدون درنگ آنرا حذف نماییم.
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه مخبرنیوز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

اخبار مرتبط
بوستان لاله تهران میزبان مجالس «تعزیت خورشید» است
ایرنا
بر حذر از روضه های بی سند و سبک های موسیقایی غربی!
مشرق نیوز
شووی خوانی؛ آیین عزاداری ابا عبدالله (ع) در دارالولایه سیستان/ سیستانی ها در زمره پایه گذاران تعزیه در ایران هستند
راه دانا
نگاهی به سنت تعزیه در هند
ایکنا
کرونا و مدرنیته، سایه هایی بر تعزیه ریشه دار خراسان رضوی
ایرنا
نشانه شناسی علم های عاشورایی و ساختار هنری آنها +عکس
مشرق نیوز
هیات های پایتخت با رعایت شیوه نامه های بهداشتی مراسم عاشورا برگزار کردند
ایران آنلاین
عزاداری سالار شهیدان در استان البرز با رعایت شیوه نامه های بهداشتی برگزار شد
تسنیم
نماز ظهرعاشورا در استان یزد اقامه شد
ایرنا
عشق به حسین (ع) در یکی از قدیمی ترین کانون های تشیع
ایرنا
تکیه ارمغانخانه؛ احیاگر سنت دیرینه تعزیه در کشور
ایسنا
دلتنگی دامغانی ها برای آئین های سنتی عزاداری ماه محرم
ایرنا
برگزاری مسابقه نقاشی «عاشورا، شهیدان کربلا، عزاداری در ایام محرم» در فضای مجازی به همت کانون «منتظران ظهور» کازرون
شبستان
برگزاری کرسی های تفسیر قرآن در طول سال یاریگر تبیین قیام حسینی خواهد بود
ایکنا
عزاداری رهبر انقلاب و مراجع بهترین الگوی مراسم عاشورایی است
ایسنا
نگاهی به آیین های سوگواری محرم در مراغه
ایرنا
آیین های سنتی عاشورا در کهگیلویه و بویراحمد
ایرنا
می نویسم عشق و بی تردید می خوانم حسین
همشهری آنلاین
نمازظهر عاشورا با رعایت نکات بهداشتی در 100 محل یزد اقامه می شود
ایرنا
موسیقی در هنری که با نام حسین (ع) زنده است
خبرگزاری دانشجو
نگاهی به آیین های سوگواری ماه محرم در قم / از چاووشی خوانی تا مشق شمشیر
قم نیوز
نقش موسیقی در تعزیه خوانی
مشرق نیوز
موسیقی در هنری که با نام حسین(ع) زنده است/ نواهای شبیه خوانی
مهر نیوز
روی خط پایتخت، برپایی کوچه های حسینی و چهارپایه خوانی در منطقه 2
ایرنا
عرض ارادتی خالصانه به ساحت امام حسین(ع)
ایران آنلاین
تصاویری از برگزاری مراسم تعزیه خوانی در روستای توآباد آبگرم
باشگاه خبرنگاران
شور حسینی در عزاداری محرم مردم ابرکوه زیر سایه کرونا
ایرنا
رادیو گفت وگو به استقبال کاروان عاشقی می رود
رادیو گفتگو
مجموعه اقدامات و برنامه های شهرداری منطقه 16 به مناسبت ایام ماه محرم
آریا
آیا امام حسین(ع) دختری به نام رقیه داشته است؟
ایکنا
جریان سیدالشهدا تقابل علم با جهل و حق با باطل بود
رسانیوز
نام هر شب محرم بنام کدام شهید کربلاست؟
صدا و سیما
ایران سیاهپوش شد/ عزاداری در ایام محرم خودباوری و ایثار را تقویت می کند
رکنا نت
2 خبر کوتاه از بافق و میبد
ایرنا
فرهنگسرای بهمن میزبان «جلوه سوگ» می شود
خبرگزاری ایلنا
شور و نوای ارباب کربلا در گلستان/ دیار دارالمومنین سیاه پوش شد
مهر نیوز
برگزاری عزاداری دهه اول محرم در حرم های اهل بیت(ع) کشور+جزئیات
عقیق
برنامه های سازمان فرهنگی هنری شهرداری در محرم و صفر/ «پرده عشاق» احیا می شود
خبرگزاری دفاع مقدس
افزایش بودجه تئاتر به 32 میلیارد تومان، پیچیدن عطر تعزیه در تهران
ایرنا
دهه اول محرم 1400 در کرمان هیات کجا برویم؟
تسنیم
اخبار مرتبط
bltایرنا : بوستان لاله تهران میزبان مجالس «تعزیت خورشید» است
bltمشرق نیوز : بر حذر از روضه های بی سند و سبک های موسیقایی غربی!
bltراه دانا : شووی خوانی؛ آیین عزاداری ابا عبدالله (ع) در دارالولایه سیستان/ سیستانی ها در زمره پایه گذاران تعزیه در ایران هستند
bltایکنا : نگاهی به سنت تعزیه در هند
bltایرنا : کرونا و مدرنیته، سایه هایی بر تعزیه ریشه دار خراسان رضوی
bltمشرق نیوز : نشانه شناسی علم های عاشورایی و ساختار هنری آنها +عکس
bltایران آنلاین : هیات های پایتخت با رعایت شیوه نامه های بهداشتی مراسم عاشورا برگزار کردند
bltتسنیم : عزاداری سالار شهیدان در استان البرز با رعایت شیوه نامه های بهداشتی برگزار شد
bltایرنا : نماز ظهرعاشورا در استان یزد اقامه شد
bltایرنا : عشق به حسین (ع) در یکی از قدیمی ترین کانون های تشیع
bltایسنا : تکیه ارمغانخانه؛ احیاگر سنت دیرینه تعزیه در کشور
bltایرنا : دلتنگی دامغانی ها برای آئین های سنتی عزاداری ماه محرم
bltشبستان : برگزاری مسابقه نقاشی «عاشورا، شهیدان کربلا، عزاداری در ایام محرم» در فضای مجازی به همت کانون «منتظران ظهور» کازرون
bltایکنا : برگزاری کرسی های تفسیر قرآن در طول سال یاریگر تبیین قیام حسینی خواهد بود
bltایسنا : عزاداری رهبر انقلاب و مراجع بهترین الگوی مراسم عاشورایی است
bltایرنا : نگاهی به آیین های سوگواری محرم در مراغه
bltایرنا : آیین های سنتی عاشورا در کهگیلویه و بویراحمد
bltهمشهری آنلاین : می نویسم عشق و بی تردید می خوانم حسین
bltایرنا : نمازظهر عاشورا با رعایت نکات بهداشتی در 100 محل یزد اقامه می شود
bltخبرگزاری دانشجو : موسیقی در هنری که با نام حسین (ع) زنده است
bltقم نیوز : نگاهی به آیین های سوگواری ماه محرم در قم / از چاووشی خوانی تا مشق شمشیر
bltمشرق نیوز : نقش موسیقی در تعزیه خوانی
bltمهر نیوز : موسیقی در هنری که با نام حسین(ع) زنده است/ نواهای شبیه خوانی
bltایرنا : روی خط پایتخت، برپایی کوچه های حسینی و چهارپایه خوانی در منطقه 2
bltایران آنلاین : عرض ارادتی خالصانه به ساحت امام حسین(ع)
bltباشگاه خبرنگاران : تصاویری از برگزاری مراسم تعزیه خوانی در روستای توآباد آبگرم
bltایرنا : شور حسینی در عزاداری محرم مردم ابرکوه زیر سایه کرونا
bltرادیو گفتگو : رادیو گفت وگو به استقبال کاروان عاشقی می رود
bltآریا : مجموعه اقدامات و برنامه های شهرداری منطقه 16 به مناسبت ایام ماه محرم
bltایکنا : آیا امام حسین(ع) دختری به نام رقیه داشته است؟
bltرسانیوز : جریان سیدالشهدا تقابل علم با جهل و حق با باطل بود
bltصدا و سیما : نام هر شب محرم بنام کدام شهید کربلاست؟
bltرکنا نت : ایران سیاهپوش شد/ عزاداری در ایام محرم خودباوری و ایثار را تقویت می کند
bltایرنا : 2 خبر کوتاه از بافق و میبد
bltخبرگزاری ایلنا : فرهنگسرای بهمن میزبان «جلوه سوگ» می شود
bltمهر نیوز : شور و نوای ارباب کربلا در گلستان/ دیار دارالمومنین سیاه پوش شد
bltعقیق : برگزاری عزاداری دهه اول محرم در حرم های اهل بیت(ع) کشور+جزئیات
bltخبرگزاری دفاع مقدس : برنامه های سازمان فرهنگی هنری شهرداری در محرم و صفر/ «پرده عشاق» احیا می شود
bltایرنا : افزایش بودجه تئاتر به 32 میلیارد تومان، پیچیدن عطر تعزیه در تهران
bltتسنیم : دهه اول محرم 1400 در کرمان هیات کجا برویم؟




 |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.