بررسی دلالی دو روایت که ملاک بلوغ را 9 سال می دانند

بررسی دلالی دو روایت که ملاک بلوغ را 9 سال می دانند
حجت الاسلام والمسلمین محمد سروش محلاتی در ادامه درس خارج فقه خود با موضوع بلوغ دختران، به طرح روایاتی پرداخت که ملاک برای بلوغ را 9 سالگی می دانند که البته دلالت دو روایت مطرح شده در این جلسه، روشن نیست و نمی توان به آنها استناد کرد.
بررسی دلالی دو روایت که ملاک بلوغ را 9 سال می دانند

به گزارش ایکنا؛ یازدهمین جلسه درس خارج فقه حجت الاسلام والمسلمین محمد سروش محلاتی، با موضوع «بلوغ (عبادی) دختران»، 13 اردیبهشت ماه برگزار شد.

یک دسته از روایات دلالت می کند که حد بلوغ دختران، 9 سال است که دسته چهارم روایات است و در مقابل دسته پنجم است که 9 سال را مشروط به امور دیگری می داند. همین دسته از روایات است که مبنای فتوای مشهور قرار گرفته است و بر این اساس فقها فتوا داده اند که دختران در 9 سالگی بالغ و مکلف می شوند. در این زمینه سه روایت داریم؛ روایت اول صحیحه یزید کناسی از امام باقر(ع) بود که فرمود: «اَلْجَارِيَةُ إِذَا بَلَغَتْ تِسْعَ سِنِينَ ذَهَبَ عَنْهَا اَلْيُتْمُ وَ زُوِّجَتْ وَ أُقِيمَ عَلَيْهَا اَلْحُدُودُ اَلتَّامَّةُ عَلَيْهَا وَ لَهَا ...»، این روایت مورد بحث قرار گرفت و هرچند سندا مورد اعتبار است، اما به دلیل اختلاف در نقل این حدیث نمی توان به آن استناد کرد. نقل دیگری هم از همین حدیث وجود دارد که در آنجا 9 سالگی با یک شرط خاصی موجب بلوغ دانسته شده است که عبارت «إِذَا دَخَلَتْ عَلَى زَوْجِهَا» را دارد. در حقیقت روایت بر اساس نقل دوم جزو دسته پنجم قرار می گیرد. تردید در اینکه کلام امام(ع) که از ناحیه حضرت صادر شده چیست، موجب می شود که نتوانیم به روایت استناد کنیم و بر مبنای آن حکمی بدهیم.

روایت دوم، روایتی است که کلینی در کافی از ابن ابی عمیر و او از امام صادق(ع) نقل کرده است: «وَ عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنِ اِبْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: قُلْتُ اَلْجَارِيَةُ اِبْنَةُ كَمْ لاَ تُسْتَصْبَى أَ بِنْتُ سِتٍّ أَوْ سَبْعٍ فَقَالَ لاَ اِبْنَةُ تِسْعٍ لاَ تُسْتَصْبَى وَ أَجْمَعُوا كُلُّهُمْ عَلَى أَنَّ اِبْنَةَ تِسْعٍ لاَ تُسْتَصْبَى إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِي عَقْلِهَا ضَعْفٌ وَ إِلاَّ فَإِذَا بَلَغَتْ تِسْعاً فَقَدْ بَلَغَتْ». این روایت از مراسیل ابن ابی عمیر است. سند تا وی معتبر است، اما ابن ابی عمیر «عن رجل» نقل می کند که برای ما ناشناخته است، اما براساس قاعده ای که بسیاری پذیرفته اند او از جمله کسانی است که فقط از افراد ثقه نقل می کرده است، پس ضرورتی ندارد که این شخص برای ما معلوم باشد. هرکه هست فردی است که از نظر وی ثقه است. بر این اساس سند روایت معتبر است. البته برخی فقها نیز این مبنا را قبول نداشته اند، اما مبنای معروف و مشهور، اعتبار مراسیل ابن ابی عمیر است.

متن روایت این طور است که دختران در چه سنی باشند استبصا ندارند؟ دختران وقتی به شش سال می رسند یا به هفت سال می رسند؟ حضرت(ع) فرمودند خیر، وقتی که به 9 سالگی رسیدند استبصایی وجود ندارد. روایت ادامه دارد و در ادامه روایت است که همه اجماع دارند که دختران در 9 سالگی استبصا ندارند، مگر کسانی که در 9 سالگی از نظر عقل ضعیف باشند، والا دخترانی که در 9 سالگی ضعف عقلی و فکری ندارند، بالغ شده اند.

در این روایت جمله «فَإِذَا بَلَغَتْ تِسْعاً فَقَدْ بَلَغَتْ»، وقتی که دختر به 9 سالگی می رسد؛ یعنی بالغ شده است. این روایتی است که در این زمینه وجود دارد. ذیل روایت در 9 سال صراحت دارد و قید و شرطی هم نزده است. برای فهم روایت باید مفهوم استبصا که در سوال و جواب آمده است روشن شود. بسیاری از علمای ما این را تعبیر از همان صبابت گرفته اند و عبارت را این طور معنا کرده اند که سوال کرد دختران در چند سالگی از حالت صبابت و بچه بودن خارج می شوند و احکام طفل بر آنها مترتب نیست؟ در هفت سالگی خارج می شوند؟ حضرت(ع) فرمودند شش یا هفت ساله صبیه است. اما در 9 سالگی کودک شمرده نمی شود و دوران صبابت تمام می شود.

بر این اساس، در ادامه روایت مطرح می شود که همه پذیرفته اند که دختر در 9 سالگی طفل نیست، مگر اینکه ضعف فکری و عقلی داشته باشد والا وقتی به 9 سال رسید، دیگر بالغ شده است. وجه استدلال به این روایت روشن است و سند آن نیز قابل قبول است.

آنچه باید مورد توجه بیشتر قرار بگیرد همین کلمه «لاَ تُسْتَصْبَى» است. در لغت معنای دیگری برای این استبصا ذکر شده است. برای نمونه فیروزآبادی نقل می کند که از ماده «صبو» است و به معنای خدعه و نیرگ است و تصواها یعنی او را فریب داد. بر اساس این معنا، معنای روایت این می شود که در چه زمانی دختران فریب می خورند؟ شش یا هفت سالگی؟ یعنی اگر دختر نظری داشت آن را حمل بر نظر واقعی اش می کنیم.

یک مقدار این سوال دارای ابهام است. ابهامی که در آن هست با یک توجه مختصر برطرف می شود و آن نکته این است که در شرایطی که ازدواج با دختر می خواهد صورت بگیرد در یک مرحله ای پدر باید نظر بدهد و آن مرحله ای است که خود دختر تشخیص کافی ندارد و چون تشخیص کافی ندارد، قهرا فریب می خورد. در حقیقت سوال از این است که دختران در چه سنی می توانند ازدواج کنند و این طور نیست که بگوییم گول خورده است. در لغت تصباها و تصاباها در کتاب تاج العروس به معنای دختری را گول زدن آمده است.

این دو احتمال در معنای روایت است. مرحوم مجلسی در مرآه معنای اول را مطرح کرده است. اینکه دختران در چه سنی بالغ می شوند و معنای دوم را نیز به عنوان نظری که گفته شده آورده که در چه سنی دختر فریب نمی خورد. فیض نیز در وافی هر دو معنا را در عرض هم آورده است. ممکن است روایت بر اساس هر دو معنا قابل تفسیر باشد، اما باید به دو نکته توجه کرد و با توجه به دو نکته دیگر می توان فهمید که در اینجا معنای دوم که مسئله خدعه است می تواند مورد نظر باشد و نه معنای اول که حد صبابت باشد و آن قرینه روایات دیگری است که در مورد خدعه دختران وجود دارد.

صاحب وسائل این روایت را آورده است؛ سوالی که از ائمه(ع) مطرح می شده این بود اگر از دختری خواستگاری صورت گیرد، در چه سنی لازم است که پدر او در جریان باشد. تعبیری که از موضوع می شود این است که سنی که اگر دختر نظر بدهد نظرش موثر و شرعی است و اگر کمتر از آن سن باشد نظری که او می دهد اثر ندارد و فریب خورده است و هرچند موافقت کند، فریب خورده است. این روایت با دو سند نقل شده است؛ یکی سندی است که شیخ طوسی و یکی هم سندی که صدوق دارد. در روایت دارد که اگر مردی بخواهد متعه ای داشته باشد جایز است؟ حضرت(ع) فرمودند مانعی ندارد، مگر صبیه ای باشد که مورد خدعه ای باشد. سوال کرد چطور می شود تشخیص داد فریبی در کار هست یا نیست؟ یعنی حدی که جاریه به آن حد برسد مسئله خدعه مطرح نیست و اثر بر موافقت او مترتب می شود و متعه جایز است چیست؟ حضرت(ع) فرمودند دختر باید به 10 سالگی برسد. یعنی 9 سال را تمام کرده باشد. 9 سالگی حدی است که اگر موافقت بر ازدواج باشد حمل بر فریب نمی شود و این دختر از رشد برخوردار است.

این قید مربوط به امر بلوغ که محل بحث ما می شود نیست، بلکه مربوط به قید رشد است. ملاک برای رشد را در معاملات نیز مطرح کرده اند. اگر کسی اموالی را خرید و فروش می کند، چطور می شود فهمید رشد دارد یا خیر؟ رشد عرفا به این است که شخص در معامله گول می خورد یا خیر؛ یعنی در همین امور عادی شخص آیا فریب می خورد یا خیر که اگر فریب نخورد رشید است. در روایت سوال از حدی است که وقتی به آن حد رسید یعنی فریب نمی خورد و بر نظر او اثر مترتب می شود. این فریب نخوردن عبارة اخرای رشید بودن است. تعبیری که به کار رفته نیز بلوغ است، اما مراد آن بلوغی که در بحث ما می شود نیست، بلکه این بلوغ، همان بلوغ لغوی است. یعنی حدی که دیگر فریب نمی خورد و بر نظر او اثر مترتب می شود.

روایت دوم را مرحوم شیخ طوسی از صفار، از موسی بن عمیر از حسن بن یوسف از نصر از محمد بن هاشم از ابی الحسن الاول(ع) نقل می کند که فرمود وقتی دختر باکره ای ازدواج می کند و 9 سال دارد دیگر مخدوعه نیست. اینجا نیز مسئله خدعه با 9 سالگی نفی شده است. در بحث هایی که آیت الله شبیری در این زمینه داشتند، مخدوعه نبودن را به معنای رشیده تفسیر کرده اند که البته ظاهر آن نیز همین است و معنای دیگری تصور نمی شود.

پس ما احتمال اینکه در روایت ابن ابی عمیر که از حضرت سوال کرد «قُلْتُ اَلْجَارِيَةُ اِبْنَةُ كَمْ لاَ تُسْتَصْبَى أَ بِنْتُ سِتٍّ أَوْ سَبْعٍ»، این مسئله خدعه مورد توجه بوده است و این سوال می تواند مشابه دیگر سوال ها باشد که مربوط به بلوغ نیست، بلکه مربوط به سنی است که آنها می توانند برای ازدواج خود تصمیم بگیرند که مسئله دیگری است و ملازمه ای با بلوغ هم ندارد. بنابراین با این قرینه روایت را نمی توان به معنای خروج از صبابت معنا کرد.

قرینه دوم این است که حضرت فرمودند همه اجماع دارند بر اینکه استبصا بر دختر 9 ساله وجود ندارد. اگر استبصا را به معنای خروج از صبابت بگیرید که کودکی چه زمانی تمام می شود، این ذیل را نمی توان معنا کرد چون اجماعی از ناحیه فقها وجود ندارد که دختر در 9 سالگی دوران صبابتش تمام می شود و مکلف می شود. علمای عامه عموما با بلوغ دختران در 9 سالگی مخالفت دارند. اما اگر لاَ تُسْتَصْبَى را مربوط به رشد برای ازدواج تلقی کنیم که دختر در چه زمانی می تواند برای ازدواج تصمیم بگیرد؟ حضرت فرمودند همه قبول دارند که در این سن مسئله فریب مطرح نیست و می تواند در مورد خودش تصمیم بگیرد. اگر این باشد فقهای عامه نیز موافق هستند و ازدواج در 9 سالگی را آنها نیز قبول دارند. بنابراین باید این ذیل را نیز در نظر داشته باشیم که فرمود: «أَجْمَعُوا كُلُّهُمْ عَلَى أَنَّ اِبْنَةَ تِسْعٍ لاَ تُسْتَصْبَى إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِي عَقْلِهَا ضَعْفٌ وَ إِلاَّ فَإِذَا بَلَغَتْ تِسْعاً فَقَدْ بَلَغَتْ»، این مویدی است برای اینکه استبصا مربوط به رشد عقلی و فکری است که فرمودند در 9 سالگی این تشخیص هست. وقتی آمدیم و لاَ تُسْتَصْبَى را به معنای عدم خدعه دانستیم جمله پایانی نیز به همین صورت معنا می شود و یعنی وقتی به 9 سالگی رسید، به حدی رسیده که می تواند ازدواج کند و دیگر مسئله خدعه برای او مطرح نیست.

نکته دیگر اینکه این بخش «أَجْمَعُوا كُلُّهُمْ عَلَى أَنَّ اِبْنَةَ تِسْعٍ لاَ تُسْتَصْبَى إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِي عَقْلِهَا ضَعْفٌ وَ إِلاَّ فَإِذَا بَلَغَتْ تِسْعاً فَقَدْ بَلَغَتْ»، آیا واقعا جزو روایت است و ادامه کلام امام است؟ وقتی از امام سوال می شود با اجماع چه کار دارد؟ امام که فقیه نیست و از تعابیر رایج فقهی به کار نمی برد. این بخش را امام فرمودند؟ یا خیر، این کلام، مثلا برای ابن ابی عمیر است که این روایت را نقل کرده است. از کجا می توان تشخیص داد که کلام امام است یا راوی دارد توضیح می دهد؟ بنابراین انتساب این عبارت به امام روشن نیست که جزئی از روایت تلقی کنیم که یک مشکل دیگری است.

اگر فرض کردیم که لاَ تُسْتَصْبَى در این روایت همان مسئله صبابت و کودکی است و سوال سائل مربوط به این است که دختران چه زمانی به بلوغ می رسند، چطور می شود؟ در اینجا باید «أَجْمَعُوا كُلُّهُمْ عَلَى أَنَّ اِبْنَةَ تِسْعٍ لاَ تُسْتَصْبَى إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِي عَقْلِهَا ضَعْفٌ وَ إِلاَّ فَإِذَا بَلَغَتْ تِسْعاً فَقَدْ بَلَغَتْ»، را چه از کلام امام باشد و یا کلام ابن ابی عمیر، باید با آن سخن ابتدایی سازگار باشد و ذیل نشان می دهد که معنای صدر چیست. یک احتمال این بود که مسئله مربوط به رشد است اما فرض را بر این می گیریم که مسئله مربوط به کودکی است. آنکه مورد اجماع علمای اهل سنت است که 9 سال صبی نیست، آیا این اجماع وجود دارد؟ اگر وجود داشته باشد می شود گفت حکم امام نیز مطابق با حکمی است که در عامه مورد توافق است. اجماع عامه این است که از 9 سالگی دختر می تواند بالغ شود؛ یعنی بلوغ دختران با حیض است و حیض آنی است که پس از 9 سالگی دیده شود. پس 9 سال را نیز آنها قبول دارند، اما به عنوان اقل حد البلوغ.

ذیل، یا جزو روایت هست یا جزو روایت نیست؛ اگر جزو روایت نباشد که قهراً «فَإِذَا بَلَغَتْ تِسْعاً فَقَدْ بَلَغَتْ»، قابل استناد نیست و اگر جزو روایت هم باشد باید طوری معنا کنیم که سخن امام در عدم استصبا با اجماع عامه سازگار باشد که یا بر عدم مخدوعه بودن دختر در 9 سال است و یا به عنوان اقل حد بلوغ می شود که مورد اجماع آنها است، اما باز هم روایت دلالت خودش را از دست می دهد؛ لذا این روایت نیز که بدوا به نظر می رسید از دلالت روشنی برخوردار است، اشکالات مختلفی به آن وارد است.

روایت سوم را شیخ صدوق در خصال نقل کرده است حد بلوغ دختران 9 سالگی است. سند روایت معتبر است. مطلبی در ذهن می آید و آن اینکه چطور شیخ صدوق در کتب فتوایی خودش این روایت گویا را نیاورده است و در کتابی که جنبه فقهی ندارد آورده است و چرا فقهای دیگر در آثارشان ردی از این روایت ذکر نکرده اند؟ پاسخ احتمالی این است که این روایت خلاصه ای از روایت قبلی باشد که دختران در 9 سالگی به حد بلوغ می رسند که یا به صورت کلی است و همه احکام بر آنها مترتب می شود و یا بلوغی که بتوانند ازدواج کنند. اسناد روایت قبل با این روایت یکسان است. به نظر می رسد این روایت خلاصه ای باشد که راوی از روایت قبل استفاده کرده است.

انتهای پیام

کلیدواژه های این خبر
حدیث   اجماع   مشروط   امام محمد باقر علیه السلام   احکام   مکلف   هفت سال   امام جعفر صادق علیه السلام   فقها   یزید   مبنا   دلالت   محمد سروش محلاتی   درس خارج فقه  
محتوای این خبر به صورت خودکار از «ایکنا» دریافت شده و «مخبرنیوز» بدون هیچ دخل و تصرفی آنرا باز نشر داده است. اگر به هر دلیلی احساس می کنید محتوای منتشر شده مطلوب نیست، خواهشمند است با استفاده از این لینک ما را مطلع نمایید تا بدون درنگ آنرا حذف نماییم.
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه مخبرنیوز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

اخبار مرتبط
آیت الله علیدوست ؛ گلایه از کم توجهی علما نسبت به ظرفیت قرآن/ باید از قرآن عذرخواهی کنیم
پایگاه وارث
گلایه از کم توجهی علما نسبت به ظرفیت قرآن/ باید از قرآن عذرخواهی کنیم
ایکنا
حدیث | 4 ثواب ویژه اطعام نیازمندان / توصیه آخرالزمانی امام باقر (ع) در اهمیت مواسات
تسنیم
مرور پیام های خطبه امام سجاد (ع) در مجلس شام
شیعه نیوز
زیارت عاشورا حدیث قدسی است/ کسی که نمی تواند روز عاشورا در کربلا باشد،چگونه باید زیارت کند؟
عقیق
تاریخ جریان عاشورا و قیام حسینی را باید به خوبی مطالعه کرد
تسنیم
حدیث امام صادق (ع) درباره نماز جمعه
روز پلاس
چرا امام حسین(ع) آیه 21 سوره قصص را کنار مزار پیامبر تلاوت کرد؟
روز پلاس
برکت های اقامه نماز شب در کلام امام صادق (ع)
باشگاه خبرنگاران
ضرورت راه اندازی پلتفرم های مشترک با کشورهای اسلامی
مهر نیوز
جنبه های علم و حلم در مکتب باقرالعلوم(ع)
شبستان
تاثیر کنترل خشم روی اعمال انسان در روز قیامت
خبرگزاری دانشجو
طرح نظریه فیض کاشانی در جمع روایات ملاک بلوغ دختران و نقد آن
ایکنا
دو الگوی پیشنهادی شهید مطهری برای شناسایی علم دینی
ایکنا
برنامه ارایه شده عباس آخوندی به «جبهه اصلاحات ایران»/یک ملت، یک دولت
ساعت 24
آیت الله محمد صادق سعیدی کاشمری؛ محقق و مفسری برجسته
ایرنا
بررسی سندی و دلالی روایت بلوغ دختران در 9 سالگی مشروط بر ازدواج
ایکنا
طرح روایات بلوغ دختران در 9 سال و بررسی اجمالی پاره ای از آنها
ایکنا
طرح دو روایت در تعیین ملاک بلوغ و بررسی اجمالی سند و متن آنها
ایکنا
بالاترین پاداش ها در قیامت متعلق به کدام عمل است؟
روز پلاس
هر کس احکام را نشناسد بخشی از قواعد و مناسک امامت را نشناخته است
پایگاه وارث
عمل به مشترکات در ماه مبارک رمضان، جلوه ای از تقویت وحدت و همگرایی امت اسلامی است
تقریب نیوز
احتمال تقیه چه زمانی حجیت روایت را خدشه دار می کند؟
ایکنا
طلاب جوان قدردان تلاش های علمی محققان و پژوهشگران دینی باشند
خبرگزاری حوزه
بررسی سندی روایاتی که ملاک بلوغ را «حیض» می دانند / پاسخ به مناقشات آیت الله سبحانی
ایکنا
بررسی سندی و دلالی دو دسته روایات در بلوغ دختران
ایکنا
روایت رفع قلم ملاک بلوغ را روشن نمی کند / تقریری بر وضعیت سند و دلالت روایت
ایکنا
شرح دعای روز ششم ماه رمضان/قهر الهی حکمتی خداوندی برای کمال انسانی
ایسنا
چگونه فرزندمان را به روزه گرفتن تشویق کنیم؟
مشرق نیوز
کتاب «تحلیل فرهنگی هویت شیعی در عصر صادقین» منتشر شد
ایکنا
خانواده ایرانی|توصیه های قرآن و اهل بیت(ع) درخصوص روزه نوجوانان/ چگونه فرزندمان را به روزه گرفتن تشویق کنیم؟
تسنیم
آموزش احکام و معارف دینی با چاشنی سرگرمی
رسانیوز
زینت اسلام در میان مردم چیست؟
پارسینه
آموزش احکام و معارف دینی با چاشنی بازی به دختران نومکلف
خبرگزاری حوزه
وجوب شرعی زیارت امام حسین علیه السلام
پایگاه وارث
ناروایی پرسش و اظهارنظر درباره زمانِ ظهور و زمانِ قیامت
انصاف نیوز
نقد و بررسی روایت وارده از امام صادق(ع) درباره حرمت استماع غنا
ایکنا
تمرین ظهور در قرارگاه بی قرارها
مشرق نیوز
«حق حکومت مربوط به امام زمان و فقها است»
انصاف نیوز
حرمت غنا و موسیقی؛ مسئله عقلی یا تعبدی
ایکنا
اخبار مرتبط
bltپایگاه وارث : آیت الله علیدوست ؛ گلایه از کم توجهی علما نسبت به ظرفیت قرآن/ باید از قرآن عذرخواهی کنیم
bltایکنا : گلایه از کم توجهی علما نسبت به ظرفیت قرآن/ باید از قرآن عذرخواهی کنیم
bltتسنیم : حدیث | 4 ثواب ویژه اطعام نیازمندان / توصیه آخرالزمانی امام باقر (ع) در اهمیت مواسات
bltشیعه نیوز : مرور پیام های خطبه امام سجاد (ع) در مجلس شام
bltعقیق : زیارت عاشورا حدیث قدسی است/ کسی که نمی تواند روز عاشورا در کربلا باشد،چگونه باید زیارت کند؟
bltتسنیم : تاریخ جریان عاشورا و قیام حسینی را باید به خوبی مطالعه کرد
bltروز پلاس : حدیث امام صادق (ع) درباره نماز جمعه
bltروز پلاس : چرا امام حسین(ع) آیه 21 سوره قصص را کنار مزار پیامبر تلاوت کرد؟
bltباشگاه خبرنگاران : برکت های اقامه نماز شب در کلام امام صادق (ع)
bltمهر نیوز : ضرورت راه اندازی پلتفرم های مشترک با کشورهای اسلامی
bltشبستان : جنبه های علم و حلم در مکتب باقرالعلوم(ع)
bltخبرگزاری دانشجو : تاثیر کنترل خشم روی اعمال انسان در روز قیامت
bltایکنا : طرح نظریه فیض کاشانی در جمع روایات ملاک بلوغ دختران و نقد آن
bltایکنا : دو الگوی پیشنهادی شهید مطهری برای شناسایی علم دینی
bltساعت 24 : برنامه ارایه شده عباس آخوندی به «جبهه اصلاحات ایران»/یک ملت، یک دولت
bltایرنا : آیت الله محمد صادق سعیدی کاشمری؛ محقق و مفسری برجسته
bltایکنا : بررسی سندی و دلالی روایت بلوغ دختران در 9 سالگی مشروط بر ازدواج
bltایکنا : طرح روایات بلوغ دختران در 9 سال و بررسی اجمالی پاره ای از آنها
bltایکنا : طرح دو روایت در تعیین ملاک بلوغ و بررسی اجمالی سند و متن آنها
bltروز پلاس : بالاترین پاداش ها در قیامت متعلق به کدام عمل است؟
bltپایگاه وارث : هر کس احکام را نشناسد بخشی از قواعد و مناسک امامت را نشناخته است
bltتقریب نیوز : عمل به مشترکات در ماه مبارک رمضان، جلوه ای از تقویت وحدت و همگرایی امت اسلامی است
bltایکنا : احتمال تقیه چه زمانی حجیت روایت را خدشه دار می کند؟
bltخبرگزاری حوزه : طلاب جوان قدردان تلاش های علمی محققان و پژوهشگران دینی باشند
bltایکنا : بررسی سندی روایاتی که ملاک بلوغ را «حیض» می دانند / پاسخ به مناقشات آیت الله سبحانی
bltایکنا : بررسی سندی و دلالی دو دسته روایات در بلوغ دختران
bltایکنا : روایت رفع قلم ملاک بلوغ را روشن نمی کند / تقریری بر وضعیت سند و دلالت روایت
bltایسنا : شرح دعای روز ششم ماه رمضان/قهر الهی حکمتی خداوندی برای کمال انسانی
bltمشرق نیوز : چگونه فرزندمان را به روزه گرفتن تشویق کنیم؟
bltایکنا : کتاب «تحلیل فرهنگی هویت شیعی در عصر صادقین» منتشر شد
bltتسنیم : خانواده ایرانی|توصیه های قرآن و اهل بیت(ع) درخصوص روزه نوجوانان/ چگونه فرزندمان را به روزه گرفتن تشویق کنیم؟
bltرسانیوز : آموزش احکام و معارف دینی با چاشنی سرگرمی
bltپارسینه : زینت اسلام در میان مردم چیست؟
bltخبرگزاری حوزه : آموزش احکام و معارف دینی با چاشنی بازی به دختران نومکلف
bltپایگاه وارث : وجوب شرعی زیارت امام حسین علیه السلام
bltانصاف نیوز : ناروایی پرسش و اظهارنظر درباره زمانِ ظهور و زمانِ قیامت
bltایکنا : نقد و بررسی روایت وارده از امام صادق(ع) درباره حرمت استماع غنا
bltمشرق نیوز : تمرین ظهور در قرارگاه بی قرارها
bltانصاف نیوز : «حق حکومت مربوط به امام زمان و فقها است»
bltایکنا : حرمت غنا و موسیقی؛ مسئله عقلی یا تعبدی




 |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.