بررسی سندی روایاتی که ملاک بلوغ را «حیض» می دانند / پاسخ به مناقشات آیت الله سبحانی

بررسی سندی روایاتی که ملاک بلوغ را «حیض» می دانند / پاسخ به مناقشات آیت الله سبحانی
حجت الاسلام والمسلمین سروش محلاتی در ادامه درس خارج فقه خود پیرامون بلوغ دختران به بررسی روایاتی پرداخت که ملاک بلوغ را حیض می دانند و بیان کرد: به رغم مناقشاتی که آیت الله سبحانی در سند برخی از این این روایات وارد کرده، این روایات به لحاظ سندی مشکلی ندارند و این مناقشات قابل پاسخ هستند ، هرچند که ...
بررسی سندی روایاتی که ملاک بلوغ را «حیض» می دانند / پاسخ به مناقشات آیت الله سبحانی

به گزارش ایکنا؛ هفتمین جلسه درس خارج فقه حجت الاسلام والمسلمین محمد سروش محلاتی، با موضوع «بلوغ (عبادی) دختران»، 4 اردیبهشت ماه، برگزار شد که در ادامه مشروح آن را می خوانید؛

بحث در مورد رویاتی است که در زمینه بلوغ دختران از ائمه معصومین(ع) رسیده است. اشاره شد که این روایات در چند دسته تقسیم می شوند و به دلیل اختلافی که در تعابیر آنها هست، باید آنها را تفکیک کرد. دسته دوم از این روایات را مطرح کردیم؛ روایاتی که معیار بلوغ دختران را حیض می داند. اولین روایتی که مورد بحث قرار گرفت روایت ابی بصیر بود که مرحوم شیخ صدوق این روایت را در «من لا یحضر» آورده و در برخی منابع دیگر هم نقل شده است. علاوه بر این روایت، روایات دیگری هم هست که مبدا بلوغ دختران را حیض میداند. این روایات را در جلسه امروز تکمیل می کنیم. از جمله این روایات، یکی روایت اسحاق بن عمار است که در کتاب الحج مطرح شده و دیگر روایت شهاب که آن هم در کتاب الحج است. روایت اسحاق بن عمار این طور است: از فردی که 10 ساله است سوال کردم که آیا لازم است حج به جا آورد؟ سوال در مورد پسر است. امام(ع) در پاسخ فرمودند اگر پسر است 10 ساله است در این سال حج واجب می شود، در صورتی که احتلام واقع شده باشد و بر دختران هم حج واجب می شود در صورتی که حائض شده باشند.

یعنی 10 سالگی معیار نیست و سپس امام اضافه می کنند بر جاریه هم حج واجب می شود وقتی که او خون حیض را ببیند. یعنی ملاک 10 سال در پسر و دختر موضوعیت ندارد و معیار برای تکلیف نیست. آنچه که معیار است در پسران احتلام و در دختران حیض. این روایت دلالت روشنی دارد و بر این اساس است که استاد کاظم حائری در کتاب فقه العقود خود بر این روایت استناد کرده اند. روایت دیگری از شهاب بن عبدربه از امام صادق داریم که میگوید از ایشان پرسیدم آیا پسر بچه 10 ساله حج به جا می آورد؟ اینکه بتوان حج به جا آورد محل سوال نیست، بلکه این سوال از وجوب حج است؛ آیا بر او حج واجب می شود؟ حضرت ملاک 10 سال را نفی کردند و در پسران ملاک را احتلام و در دختران نیز حیض دانستند.

اما روایت چهارم، روایتی از یونس بن یعقوب است که از امام صادق سوال می کند آیا مرد می تواند در یک لباس نماز بخواند؟ حضرت فرمودند مانعی ندارد. پرسیدم زن چطور؟ امام فرمودند خیر. در ادامه روایت آمده است که حضرت فرمودند برای زن حره وقتی به مرحله حیض رسید، باید از خمار استفاده کنند. اینجا حضرت خمار را لازم می کنند. چون ذیل روایتی در کنار صدر آمد، این طور فهمیده می شود که حضرت فرمودند لباس واحد کافی نیست، یعنی یک پوشش برای بدن لازم است و اگر حره باشد، باید سر را نیز بپوشاند، اما اگر امه باشد، این پوشش دوم برای او لازم نیست، اما اگر حره باشد باید از خمار هم استفاده کند، مگر کسی که خمار ندارد و فقیر است.

در این روایت نیز ملاک برای پوشش مسئله حیض قرار گرفته است. وقتی به مرحله حیض رسید، برای او استفاده کردن از خمار لازم است. البته بعداً باید صحبت کرد که چطور اینجا مسئله حیض مطرح شده و برخی روایات مسئله 9 سال را مطرح کرده اند.

روایت پنجم، روایتی است که در قرب الاسناد است و ابوالبختری از امام صادق نقل می کند که فرمودند دختران وقتی به مرحله حیض رسیدند، نباید نماز بدون خمار داشته باشند. اینجا نیز ملاک حیض قرار گرفته که استفاده از خمار در نماز در صورتی که جاریه به حیض رسیده باشد، لازم است. اما روایت ششم از کلینی است که امام باقر فرمودند روا نیست برای جاریه که وقتی به مرحله حیض رسید، از خمار استفاده نکند، مگر اینکه دسترسی نداشته باشد. پس ملاک برای تکلیف نسبت به پوشش سر در صورتی است که جاریه به مرحله حیض رسیده باشد. ظاهراً این روایت نقل دیگری از همان حدیثی است که قبلاً خواندیم که از شیخ صدوق بود.

روایت بعد را نیز مرحوم صدوق نقل می کند که از امام سوال شد اگر امه ای صاحب فرزند شود، آیا بر او واجب است از خمار استفاده کند؟ فرمودند اگر بر امه پوشاندن سر واجب باشد، به ملاک فرزنددار شدن نیست، در صورتی است که او به حیض برسد، اما بر همه پوشاندن سر واجب نیست. یعنی جایی که پوشاندن سر واجب می شود، در حره به ملاک حیض است و نه فرزنددار شدن. چون فرزنددار بودن ملاک تکالیف شرعی نیست.

این روایات مورد مناقشه قرار گرفته است و برخی از بزرگان به آنها استناد کرده اند و برخی نیز مناقشه کرده اند که از لحاظ سند و دلالت است، اما به نظر ما هیچ کدام از این مناقشات در مورد روایات صحیح نیست. آقای سبحانی برخی روایات را از حیث سندی مورد مناقشه قرار داده اند. روایت چهارم، این بود که وقتی حره به مرحله حیض می رسد، باید خمار را استفاده کند و تکلیف پوشاندن کامل به ملاک حیض است و در سند این روایت اشکال کرده اند و فرموده اند روایت را شیخ صدوق در «من لا یحضر» نقل کرده است و طریق شیخ صدوق به یونس بن یعقوب معتبر نیست. یک مطلبی وجود دارد و آن اینکه یک نوع اضطرابی در این ارزیابی های سندی ایشان دیده می شود. یک جا می خواهند روایت را کنار بگذارند، می گویند سندش معتبر نیست. یک جا می خواهند روایت را اخذ کنند، می گویند روایت سندش معتبر است. بالاخره معیار واحدی باید باشد. وقتی می گوییم سند صدوق به یونس معتبر نیست، یا سند در مشیخه آمده و شیخ سند خود را ذکر کرده است، در این سند آنکه مورد اشکال واقع شده، حکم بن مسکین است. ایشان در کتاب الحج تصریح می کند که حکم از مشایخ ابن ابی عمیر است و او از ثقه نقل می کند، پس وثاقت حکم نیز از این طریق اثبات می شود، پس پاسخ اشکال در کلام ایشان آمده است و سند ایرادی ندارد. البته وجوه وثاقت حکم نیز مختلف است و مرحوم خویی به وقوع وی در اسناد کامل الزیارات استناد کرده اند. یک مبنای دیگر نیز این است که مشایخ ثلاثه از او نقل حدیث دارند. پس سند اشکالی ندارد.

روایت پنجم روایتی است که حمیری نقل کرد و این سند نیز مورد مناقشه قرار گرفته چون ابی البختری در این سند است و او توسط نجاشی تضعیف شده است اما آیت الله شبیری این اشکال را وارد نمی کنند، چون دو قرینه وجود دارد که روایات وی را معتبر می کند؛ اول اینکه نجاشی که او را کذاب دانسته، این مطلب را اضافه می کند که او کتابی دارد که جماعتی از محدثین این کتاب را نقل می کنند. او فرزند عیال امام صادق بوده و به همین دلیل ارتباط زیادی با امام صادق داشته است و این روایات را در کتابی نوشته و جماعتی آن را نقل کرده اند. خودش عامی مذهب است، اما در عین حال این کتاب مورد قبول قرار گرفته است. لذا سند روایت اشکالی ندارد.

روایت کلینی مورد اشکال قرار نگرفته و در روایت هفتم اشکال گرفته اند. گفته اند سند شیخ صدوق به محمد بن مسلم، سند معتبری نیست. تعجب است که این اشکال را مطرح می کنند اما در جای دیگر خودشان به آن پاسخ داده اند؛ مثلاً در کتاب الحج سخنی از صدوق و محمد بن مسلم دارند و می گویند این سند معتبر است و می گوید سند صدوق به محمد بن مسلم هرچند در مشیخه ضعیف است، اما اعتبار ا خدشه دار نمی کند، چون کتبی که در اختیار شیخ صدوق بوده است، معتبر بوده اند. پس کاری به سندی که او ذکر می کند، نداریم. کتابی که روایت محمد بن مسلم در آن بوده، معتبر بوده است. لذا این اشکال هم وارد نیست.

این روایات، ملاک را حیض می داند و روایات معتبری است. برخی از آنها بر اساس همه مبانی رجالی معتبر است و برخی از این روایات هم بنا بر تحقیق معتبر است. اما در مرحله نوبت به بررسی دلالی روایات می رسد که برخی از اینها روشن است. روایات چهارم تا هفتم، روایاتی است که از نظر دلالت مورد مناقشه نیست، اما سوال اینکه در این روایات، محور سوال و جواب مسئله خمار است، اما آیا از این روایات می توان به طور کلی استفاده کرد که در مورد دخترانی که به حد حیض نرسیده اند، نه خمار واجب است و نه تکلیف دیگری وجود دارد؟ و نسبت به خمار یک تکلیف خاصی وجود دارد؟ آیا از روایات می توان یک حکم کلی را استنباط کرد؟ نکته دیگر اینکه این روایات مطابق با روایتی است که در منابع عامه نقل شده که قبل از حیض، خمار بر دختران واجب نیست. این موافقت با عامه آیا به اعتبار روایات، لطمه ای میزند یا خیر. اما نسبت به دو روایت سوم و دوم که مربوط به حج بود، نسبت به دلالتشان اشکال دیگری مطرح است که در جلسه بعد مورد بحث قرار می دهیم.

گزارش از مرتضی اوحدی

انتهای پیام

کلیدواژه های این خبر
نماز   شیخ صدوق   امام محمد باقر علیه السلام   آیت الله سبحانی   عمار   امام جعفر صادق علیه السلام   ائمه اطهار   دلالت   محمد سروش محلاتی   سروش محلاتی   فقه   درس خارج فقه   حج تمتع  
محتوای این خبر به صورت خودکار از «ایکنا» دریافت شده و «مخبرنیوز» بدون هیچ دخل و تصرفی آنرا باز نشر داده است. اگر به هر دلیلی احساس می کنید محتوای منتشر شده مطلوب نیست، خواهشمند است با استفاده از این لینک ما را مطلع نمایید تا بدون درنگ آنرا حذف نماییم.
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه مخبرنیوز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

اخبار مرتبط
بررسی مبانی رجالی محدث نوری در فصلنامه «سفینه»
شبستان
امام زمان(عج) در وقت ظهور چه یارانی می خواهند؟
شهدای ایران
حساسیت نسبت به خون مظلوم یکی از درس های مهم عاشوراست
ایکنا
آیت الله علم الهدی: عشق و محبت به سیدالشهدا(ع) باید آمیخته با معرفت باشد
تسنیم
حجت الاسلام پیشوایی دار فانی را وداع گفت
خبرگزاری دفاع مقدس
حجت الاسلام مهدی پیشوایی دار فانی را وداع گفت
روز پلاس
حجت الاسلام والمسلمین مهدی پیشوایی درگذشت
شیعه نیوز
رمزگشایی از یک نقاشی فاخر مذهبی درباره حدیث سلسله الذهب
شیعه نیوز
ماجرای تهدید به ترور آیت الله قزوینی از سوی وهابیت
تسنیم
این مداح می خواست پیرغلام شود، اما حتی به محرم نرسید
مشرق نیوز
ادعیه و اعمال شب آخر ماه مبارک رمضان
صدا و سیما
هفت روایت در باب فقه نظام صیام
ایکنا
اعمال شب بیست وسوم ماه مبارک رمضان
راه امروز
راه های رسیدن به سبک زندگی قرآنی 
خبرگزاری حوزه
روش خوارج تکفیر بدون حجت و برهان است
ایکنا
بررسی دلالی دو روایت که ملاک بلوغ را 9 سال می دانند
ایکنا
300 اثر به دبیرخانه جشنواره صالح رسیده است/ حمایت مالی از 20 فیلم کوتاه و مستند با محوریت امامزاده صالح(ع)
تسنیم
طرح روایات بلوغ دختران در 9 سال و بررسی اجمالی پاره ای از آنها
ایکنا
ماه رمضان کارگاه خودسازی است/ رزق اصلی انسان در شب قدر به او عطا می شود
راه دانا
طرح دو روایت در تعیین ملاک بلوغ و بررسی اجمالی سند و متن آنها
ایکنا
عاشقانه روز پانزدهم ماه ضیافت خدا
صدا و سیما
احتمال تقیه چه زمانی حجیت روایت را خدشه دار می کند؟
ایکنا
کرامت ماه رمضان به برکت نزول قرآن کریم در این ماه است
ایسنا
بررسی سندی و دلالی دو دسته روایات در بلوغ دختران
ایکنا
روایت رفع قلم ملاک بلوغ را روشن نمی کند / تقریری بر وضعیت سند و دلالت روایت
ایکنا
چگونه فرزندمان را به روزه گرفتن تشویق کنیم؟
مردم نیوز
سه نتیجه حاصل از آیات مربوط به بلوغ در قرآن کریم
ایکنا
آیت الله کشمیری همیشه در فکر حرم امیرالمومنین بود
رسانیوز
دعای حجامت امام رضا (ع)
پارسینه
ویژگى هاى حضرت مهدى در گفتاری از آیت الله سبحانی
رسانیوز
در حقّ حوزه انقلابی و حوزه بعد از انقلاب در گفتار و عمل جفا شده است
خبرگزاری حوزه
جشن نیمه شعبان در مزارشریف افغانستان برگزار شد
ایرنا
در تعطیلات نوروزی این دو کتاب را حتما بخوانید
رسانیوز
توصیه آیت الله فاضل لنکرانی در پایان درس خارج اصول پیرامون عظمت ماه شعبان
برنا نیوز
درس فقه استدلالی با موضوع «غنا و موسیقی» برگزار می شود
ایکنا
مراسم عمامه گذاری طلاب مدرسه امام صادق (ع) قم برگزار شد
خبرگزاری حوزه
روحانی: ملت ایران در برابر سختی ها زانو نزد
تابناک
روحانی: گرانی برخی کالاها از عوارض تحریم گسترده کشور است
آفتاب
نقدی بر «هزینه ی نقض متقابل» و پاسخ سروش محلاتی
انصاف نیوز
انقلاب اسلامی تحول بسیار بزرگ علمی و فرهنگی و اجتماعی در پاکستان ایجاد کرد
خبرگزاری حوزه
اخبار مرتبط
bltشبستان : بررسی مبانی رجالی محدث نوری در فصلنامه «سفینه»
bltشهدای ایران : امام زمان(عج) در وقت ظهور چه یارانی می خواهند؟
bltایکنا : حساسیت نسبت به خون مظلوم یکی از درس های مهم عاشوراست
bltتسنیم : آیت الله علم الهدی: عشق و محبت به سیدالشهدا(ع) باید آمیخته با معرفت باشد
bltخبرگزاری دفاع مقدس : حجت الاسلام پیشوایی دار فانی را وداع گفت
bltروز پلاس : حجت الاسلام مهدی پیشوایی دار فانی را وداع گفت
bltشیعه نیوز : حجت الاسلام والمسلمین مهدی پیشوایی درگذشت
bltشیعه نیوز : رمزگشایی از یک نقاشی فاخر مذهبی درباره حدیث سلسله الذهب
bltتسنیم : ماجرای تهدید به ترور آیت الله قزوینی از سوی وهابیت
bltمشرق نیوز : این مداح می خواست پیرغلام شود، اما حتی به محرم نرسید
bltصدا و سیما : ادعیه و اعمال شب آخر ماه مبارک رمضان
bltایکنا : هفت روایت در باب فقه نظام صیام
bltراه امروز : اعمال شب بیست وسوم ماه مبارک رمضان
bltخبرگزاری حوزه : راه های رسیدن به سبک زندگی قرآنی 
bltایکنا : روش خوارج تکفیر بدون حجت و برهان است
bltایکنا : بررسی دلالی دو روایت که ملاک بلوغ را 9 سال می دانند
bltتسنیم : 300 اثر به دبیرخانه جشنواره صالح رسیده است/ حمایت مالی از 20 فیلم کوتاه و مستند با محوریت امامزاده صالح(ع)
bltایکنا : طرح روایات بلوغ دختران در 9 سال و بررسی اجمالی پاره ای از آنها
bltراه دانا : ماه رمضان کارگاه خودسازی است/ رزق اصلی انسان در شب قدر به او عطا می شود
bltایکنا : طرح دو روایت در تعیین ملاک بلوغ و بررسی اجمالی سند و متن آنها
bltصدا و سیما : عاشقانه روز پانزدهم ماه ضیافت خدا
bltایکنا : احتمال تقیه چه زمانی حجیت روایت را خدشه دار می کند؟
bltایسنا : کرامت ماه رمضان به برکت نزول قرآن کریم در این ماه است
bltایکنا : بررسی سندی و دلالی دو دسته روایات در بلوغ دختران
bltایکنا : روایت رفع قلم ملاک بلوغ را روشن نمی کند / تقریری بر وضعیت سند و دلالت روایت
bltمردم نیوز : چگونه فرزندمان را به روزه گرفتن تشویق کنیم؟
bltایکنا : سه نتیجه حاصل از آیات مربوط به بلوغ در قرآن کریم
bltرسانیوز : آیت الله کشمیری همیشه در فکر حرم امیرالمومنین بود
bltپارسینه : دعای حجامت امام رضا (ع)
bltرسانیوز : ویژگى هاى حضرت مهدى در گفتاری از آیت الله سبحانی
bltخبرگزاری حوزه : در حقّ حوزه انقلابی و حوزه بعد از انقلاب در گفتار و عمل جفا شده است
bltایرنا : جشن نیمه شعبان در مزارشریف افغانستان برگزار شد
bltرسانیوز : در تعطیلات نوروزی این دو کتاب را حتما بخوانید
bltبرنا نیوز : توصیه آیت الله فاضل لنکرانی در پایان درس خارج اصول پیرامون عظمت ماه شعبان
bltایکنا : درس فقه استدلالی با موضوع «غنا و موسیقی» برگزار می شود
bltخبرگزاری حوزه : مراسم عمامه گذاری طلاب مدرسه امام صادق (ع) قم برگزار شد
bltتابناک : روحانی: ملت ایران در برابر سختی ها زانو نزد
bltآفتاب : روحانی: گرانی برخی کالاها از عوارض تحریم گسترده کشور است
bltانصاف نیوز : نقدی بر «هزینه ی نقض متقابل» و پاسخ سروش محلاتی
bltخبرگزاری حوزه : انقلاب اسلامی تحول بسیار بزرگ علمی و فرهنگی و اجتماعی در پاکستان ایجاد کرد




 |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.