ملاک بلوغ امر تکوینی و تغییرات واقعی است نه سن / تاملاتی در آیات بلوغ الحُلُم و بلوغ النکاح

ملاک بلوغ امر تکوینی و تغییرات واقعی است نه سن / تاملاتی در آیات بلوغ الحُلُم و بلوغ النکاح
حجت الاسلام سروش محلاتی با اشاره به آیاتی از سوره های نساء و نور که ناظر بر مسئله بلوغ الحُلُم و بلوغ النکاح هستند، بیان کرد: احتمالی که از ظاهر این دو برمی آید این است که ملاک برای بلوغ، یک امر طبیعی، تکوینی و تغییرات واقعی است که در نوجوان اتفاق می افتد و این تغییرات براساس تمایلات شهوانی است که ...
ملاک بلوغ امر تکوینی و تغییرات واقعی است نه سن / تاملاتی در آیات بلوغ الحُلُم و بلوغ النکاح

به گزارش ایکنا، سومین جلسه از درس خارج فقه حجت الاسلام والمسلمین محمد سروش محلاتی، با موضوع «بلوغ (عبادی) دختران»، امروز، 25 فروردین ماه، برگزار شد که در ادامه مشروح آن را می خوانید؛

بحث در مورد بلوغ دختران است. در جلسه گذشته، اشاره شد که در زمینه بلوغ، سه آیه در قرآن کریم وجود دارد؛ آیه نخست، آیه استیذان است که پیرامون آن سخن گفتیم. در این مورد، آیه، موضوع بلوغ حُلُم را مطرح کرده و فرموده: «وَإِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ». یک بحث در مورد معنای بلوغ حُلُم است و بحث دیگر در مورد حکم آن.

شبهه ای هم در این زمینه ممکن است مطرح شود و آن اینکه، اگر حُلُم به معنای احتلام باشد، آن وقت آیا چنین وضعی اختصاص به پسران دارد یا در مورد دختران هم اتفاق می افتد. قهراً این موضوع باعث می شود که در مورد شمول آیه شریفه، حکم و ملاکی که از آن استفاده می شود تردید کنیم و نتوانیم در مورد دختران و ملاک بلوغ نزد آنها چیزی از آیه شریفه استفاده کنیم. این شبهه پاسخ های مختلفی می تواند داشته باشد؛ یک جهت این است که اساساً حُلُم به لحاظ واقعی اختصاص به پسران ندارد و در پسر و دختر اتفاق می افتد و بسیاری از علمای ما این موضوع را مطرح کرده اند.

جنبه دیگر این است که بگوییم در این مورد، همان طور که در تکالیف عمومی زنان و مردان، از صیغه اختصاصی مذکر استفاده می شود، اما خصوصیت مدنظر نیست، در اینجا نیز یک علامتی که در پسران هست، مطرح شده، اما صنف ذکور خصوصیتی ندارد و شامل دختران هم می شود، ولو اینکه در دختران احتلام اتفاق نیفتد. آن وضعی که مشابه احتلام در پسران است، وقتی برای دختران به وجود می آید، همان علامت بلوغ است و بلوغ حُلُم صدق می کند و مقصود این است که طفل به حدی برسد که درکی از شهوت جنسی پیدا کند و قوای جنسی در او فعال شود. احتلام در پسران علامت فعل شدن این قوای جنسی است و در دختران نیز وقتی این حالت رخ دهد، ملاک بلوغ است.

تناسب حکم و موضوع؛ راهی در سعه و ضیق موضوع حکم

علاوه بر این، خود آیه شریفه نشان دهنده عموم حکم نسبت به پسران و دختران است و در بسیاری از موارد عموم و شمول حکم را نسبت به افراد از راه عموم لفظ و یا اطلاق استفاده می کنیم، اما علاوه بر این، تناسبات حکم و موضوع هم یک راهی است که در سعه و ضیق موضوع حکم، می تواند بسیار مفید باشد و فهم عرفی را جهت دهد. آیه در مورد لزوم استیذان در مواردی است که پدر و مادر در خلوت هستند. مانند پس از نماز عشا و قبل از طلوع فجر که وقتی فرزندان می خواهند وارد بر آنها شوند باید اجازه بگیرند، حتی اگر به سن بلوغ هم نرسیده باشند.

این مسئله که در آیه مطرح شده، لزوم استیذان و رعایت خلوت نسبت به والدین است. در این مسئله تفاوتی بین اینکه شخصی که در خلوت وارد می شود، پسر و یا دختر باشد وجود ندارد. این احتمال نزد عرف و عقلا مطرح نیست که کسی بگوید پسران حق اینکه سرزده در این ساعات وارد بر والدین شوند ندارند، اما دختران مجاز هستند که به صورت سرزده در این ساعات بر والدین وارد شوند. بحث، بحث خلوت و به تعبیری حریم خصوصی است و از این حیث، خصوصیتی در پسر و یا خصوصیتی در دختر نیست. هرکدام که وارد شوند خلوت را نقض کرده اند و هرکدام که وارد شوند، با حقی که برای والدین وجود دارد، مخالفت کرده اند.

تناسب حکم و موضوع را نیز باید در سعه و ضیق حکم درنظر گرفت. در این جهت است که اگر استیذان بر پسران واجب باشد، بر دختران نیز واجب است و از این حیث، تفاوتی نیست و مبدأ این لزوم نیز تغییراتی است که در نوجوانی در طفل اتفاق می افتد و آیه شریفه از آن، تعبیر به حُلُم کرده است. این نکته مربوط به بحث پیش بود و بد نیست نکته ای که مربوط به بحث ما هم نمی شود اضافه کنم؛ چون برای دیگر مباحث مفید است. آن مطلب این است که بسیاری از افراد در مواجهه با قرآن، به نکات عرفی که در آیات قرآن و به خصوص در زمینه احکام وجود دارد، توجه نمی کنند.

تلقی برخی از افراد و ذهنیت بسیاری از طلاب این است که آنچه در قرآن آمده در هر جهت و از هر جهت فراتر از خصوصیات عرفی زمان نزول است، اما این فکر اشتباه است. در قرآن هم مسائل عرف زمان وارد شده و قرآن توجه به عرف عصر نزول دارد و گاهی احکام را با توجه به آن عرف بیان می کند. البته این به معنای آن نیست که احکام را مقید به آن عرف بدانیم، بلکه بدان معنا است که وقتی حکمی در قرآن بیان شده، توجه کنیم که موضوع آن چیست؟ آیا یک موضوع کاملاً کلی است و یا یک موضوع وابسته به شرایط خاص است؟ که باید از خود آیات استفاده کنیم.

در مورد استیذان، اصل اینکه استیذان برای وارد شدن به خلوت پدر و مادر لازم است و به طریق اولی برای وارد شدن به خلوت دیگران باید صورت گیرد، این یک اصل کلی است و دیروز و امروز و فردا ندارد. زمان هایی وجود دارد که در این زمان ها ساعاتی هست و در این ساعات انسان می خواهد از خلوت استفاده کند و این حق هر کسی است که ساعاتی را به عنوان ساعات خلوت خود انتخاب کند و این یک مطلب کلی است که در این ساعات خلوت نباید بدون استیذان بر کسی وارد شد، اما در این آیه، مسئله استیذان اختصاص به سه ساعت پیدا کرده است؛ فرمود: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ وَالَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِنْ قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُمْ مِنَ الظَّهِيرَةِ وَمِنْ بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاءِ ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَكُمْ»، بردگان یا اطفال شما باید در سه مرتبه استیذان کنند.

عرف زمان که در آیه مورد توجه قرار گرفته، سه زمان برای لزوم استیذان است که این ها سه زمانی است که در عصر نزول در بین مردم برای خلوت وجود داشته است. مثلاً یکی از آنها در هنگام ظهر است که لباس خود را کم می کنید تا استراحت کنید، اما آیا در همه جوامع در هنگام ظهر، استراحتی وجود دارد و افراد به خلوت خود می روند و لباس های خود را از تن بیرون می آورند و این رویه کلی وجود دارد؟ آیا آیه می خواهد این را به عنوان یک قاعده در مورد خلوت ظهرگاهی مطرح کند؟ یا این آیه ناظر به یک عرف است که در آن زمان بوده است؟

مراد آیه از مشخص کردن سه زمان برای استیذان

آیه می گوید خلوت والدین را توجه داشته باشید و بدون استیذان وارد نشوید، سپس سه ساعت خلوت را که رایج بوده نام برده است، اما بدین معنا نیست که در همه جا و همیشه همین سه ساعت ساعات خلوت است. ممکن است در برخی از موارد همین سه مورد و در برخی از امکنه و ازمنه، دو مورد و یا حتی در فضای دیگری، کاملاً مسئله متفاوت شود. حکم کلی در آیه در ضمن خصوصیات عرف عصر نزول بیان شده و باید اینها را از هم تفکیک کنیم. نباید گمان کرد که این خصوصیات عصر نزول در بیان آیه دیده نشده و آنچه در آیه آمده جنبه های کلی و دائمی دارد. آیه فرمود استیذان باید در سه مورد باشد، ولی اینها مصداق برای آن خلوت ها هستند، نه اینکه حکم روی این موارد به صورت خاص رفته باشد و این موارد موضوع باشند بلکه اینها مصادیقی از آن خلوت ها هستند که البته آن خلوت ها در آن زمان در ضمن این مصادیق محقق می شده است.

آیه شریفه حکم را به صورت یک قاعده کلی که در خلوت استیذان کنید، بیان نکرده و مصداق را نیز روشن کرده است و ما هستیم که باید جنبه عمومی آیه را از جنبه خصوصی آن تفکیک کنیم. اگر آیه را منحصر در اوقاتی که شمرده شده منحصر کنیم، دچار بدفهمی شده ایم. در بسیاری از آیات قرآن درهم تنیدگی بین جنبه عمومی و خصوصی وجود دارد و آن نگاه فقیه است که باید با تأمل خود این جنبه ها را از یکدیگر تفکیک کند؛ لذا این بحث یک بحث کلی و مهمی است که خواستیم به آن اشاره کنیم و جنبه استطرادی داشت.

اما آیه دوم که بدان اشاره کردیم، آیه بلوغ نکاح بود که در سوره نساء آمده است: «وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ»؛ یتیمان اموالی در اختیار شما دارند، اما در چه زمانی می توانید این اموال را در اختیار آنها قرار دهید؟ می فرماید آنها را بیازمایید تا وقتی به حد نکاح برسند. اگر در این آزمون ها رشد آنها احراز شد، اموال را به آنها بازگردانید. صحبت در مورد بلوغ النکاح است. بلوغ النکاح می تواند بدین معنا باشد که وقتی یتیمان به حد نکاح شرعی رسیدند؛ یعنی بالغ شدند اموالشان داده شود. آیه ابهام پیدا می کند و حد بلوغ نکاح را مطرح نمی کند که چه چیزی است و بعد در سنت روشن می شود که مثلاً برای پسران 15 سال و برای دختران 9 سال است.

ابن ادریس حلی چنین نظری دارد. وقتی که مسئله تکلیف دختران در 9 سالگی را مطرح می کند آیه را مورد استناد قرار می دهد که یک بیان است. در کتاب «فقه العقود» آیت الله سیدکاظم حائری هم چنین بیانی است که بلوغ النکاح از نظر شرع در دختران همان 9 سال است و این آیه را بدین معنا دانسته اند که دختران در 9 سالگی به این حد یعنی به حد بلوغ نکاح می رسند؛ چون ازدواجشان در 9 سالگی جایز است. لذا بلوغ النکاح یک معنای شرعی پیدا می کند که شرع باید آن را معنا و تفسیر کند.

بلوغ النکاح ارجاع به عرف است

احتمال دوم در آیه، این است که بلوغ النکاح ارجاع به عرف باشد و مراد این است که در هر جامعه ای باید عرف روشن کند که آیا اطفال به حد بلوغ نکاح رسیده اند یا خیر و در این زمینه عرف ها می توانند مختلف و متفاوت باشند. در جامعه ای ممکن است دختر 9 ساله برای ازدواج آمادگی داشته باشد و دریک جامعه دیگر، این طور نباشد و دختران در سن بالاتری به این بلوغ برسند. پس ملاک تشخیص، عرف است و عرف نیز قاعده کلی ندارد و قهراً مسئله سیلان پیدا می کند.

احتمال سوم اینکه، بلوغ النکاح ارجاع به طبیعت و واقعیت تغییر و تحولاتی است که در دوران نوجوانی در دختر و پسر رخ می دهد و برای ازدواج در آنها استعداد به وجود می آید؛ یعنی استعداد برای توالد و تناسل برای آنها به وجود می آید و این تغییرات نشان دهنده آمادگی برای نکاح است که یک امر واقعی است، نه شرعی و عرفی. ظاهر آیه همین معنای سوم است. اطفال را بیازمایید تا به حد نکاح برسند؛ یعنی برای نکاح آمادگی پیدا کنند و روشن است که مقصود، بلوغ بالفعل برای نکاح به این معنا که ازدواج کنند، نیست که بگوییم این یتیم در مهجوریت خود باقی است، تا وقتی ازدواج کند. ازدواج به فعل ملاک نیست، بلکه مراد این است که این نوجوان در یک سنی و در یک شرایطی قرار بگیرد که به لحاظ طبیعی تغییراتی در او رخ داده و برای او آمادگی ازدواج پدید آمده باشد.

این معنای سوم، معنایی است که از ظاهر آیه استفاده می شود و بسیاری از علما نیز همین طور گرفته اند. علامه در تذکره فرموده اند در آیه، بلوغ نکاح مطرح شده و بلوغ به نکاح اضافه شده است. چرا؟ برای اینکه شخص وقتی در مرحله بلوغ قرار گرفت، تمایل به نکاح پیدا می کند و بلوغ النکاح یعنی زنده شدن این تمایلاتی که در انسان هست که شخص تمایل پیدا می کند و شهوت در او زنده می شود و به ازدواج کردن احساس نیاز می کند و این ملاک طبیعی است که وجود دارد. این بلوغ النکاح یک علامتش همان مسئله احتلام است و از این حیث این آیات سوره نور و نساء بر هم منطبق هستند؛ یعنی دو علامت و ملاک برای بلوغ نیست. در آیه شریفه که ابتدا بیان شد این بود که: «وَإِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا ...»، این نیز نشان دهنده یک آمادگی بود که تمایلات او فعال شده است و در این آیه نیز تعبیر «بَلَغُوا النِّكَاحَ» را دارد که همان بلغ الحلم است.

پس این آیه یک ملاک طبیعی برای بلوغ ذکر می کند، همچنان که در آیه پیش هم یک ملاک طبیعی ذکر شده بود. علما و بزرگان دیگر هم در فرمایشات خود ذیل این آیه چنین نکاتی را آورده اند که باید این آمادگی برای شخص به وجود آید. از جمله کسانی که این بحث را دارند، مرحوم آیت الله خوانساری است.

یکی از نکات هم این است که اگر بین 9 سالگی و رسیدن به این حد طبیعی از بلوغ النکاح فاصله بیفتد، آیه 9 سالگی را نفی می کند، چون آیه مسئله بلوغ نکاح را می گوید که پایان طفولیت است. اگر در 12 سالگی رخ دهد، قبل از آن طفولیت است و پیش از آن احکام بلوغ مترتب نمی شود و ایشان هم می گویند بلوغ یک امر طبیعی و تکوینی است. مسئله بلوغ النکاح مسئله سن نیست و نمی شود بر اساس یک ملاک و سن خاص به صورت کلی و دائمی آن را مطرح کرد. بله، ممکن است در یک شرایطی، بلوغ النکاح برای پسران در 15 سالگی رخ دهد و یا ممکن است زودتر و یا دیرتر باشد و برای دختران نیز به تناسب وضع خودشان باید بلوغ النکاح صدق کند و روشن است که بلوغ النکاح برای دختران در 9 سالگی رخ نمی دهد.

ازدواج به عنوان یک پیوند حقوقی و اعتباری، مشروط به 9 سالگی و بلوغ النکاح طبیعی نیست و یک امر اعتباری است که قانون روشن می کند، دختران در چه سنی می توانند ازدواج کنند که می تواند عرف یا شرع باشد، اما آیه ناظر به آن واقعیت است. در سن 9 سالگی در دختران این اتفاق نمی افتد که بلوغ النکاح باشد؛ یعنی تغییراتی در دختر به وجود آمده باشد که بر این اساس او برای تولید نسل آمادگی داشته باشد که آن مسئله عبارت از حیض است که دو یا سه سال بعد از 9 سالگی اتفاق می افتد.

به نظر نمی رسد آیه ابهامی داشته باشد و این دو آیه چه بلوغ الحلم و یا بلوغ النکاح، گویای آن است که ملاک برای بلوغ یک امر طبیعی و تکوینی و تغییرات واقعی است که در نوجوان اتفاق می افتد و این تغییرات تغییراتی است که بر اساس تمایلات شهوانی است که شخص بر امر نکاح قدرت پیدا می کند و می تواند فرزند داشته باشد.

گزارش از مرتضی اوحدی

انتهای پیام

کلیدواژه های این خبر
سرزده   قرآن کریم   نماز عشا   طلوع   قوای جنسی   محمد سروش محلاتی   سروش محلاتی   سن بلوغ   بانوان   پدر و مادر   درس خارج فقه  
محتوای این خبر به صورت خودکار از «ایکنا» دریافت شده و «مخبرنیوز» بدون هیچ دخل و تصرفی آنرا باز نشر داده است. اگر به هر دلیلی احساس می کنید محتوای منتشر شده مطلوب نیست، خواهشمند است با استفاده از این لینک ما را مطلع نمایید تا بدون درنگ آنرا حذف نماییم.
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه مخبرنیوز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

اخبار مرتبط
دوره تخصصی آموزش صوت و لحن در بوشهر برگزار شد + عکس
ایکنا
منظومه فکری آیت الله العظمی مکارم شیرازی، جدیدترین اثر عبدالحسین خسروپناه
خبرگزاری دانشجو
چرا برای ازدواج و بارداری محدوده سنی تعیین می کنیم؟
رادیو گفتگو
«شرح و تحلیل خطبه امام حسین(ع) در منا» قسمت اول: سکوت عالمان در برابر فساد حاکمان – استاد سروش محلاتی
سایت جماران
نگاهی به زندگی نامه شهید «سیّد یحیی موسوی احمد آبادی»
خبرگزاری دفاع مقدس
برگزیدگان سومین دوره جایزه کتاب اشراق زنجان معرفی شدند
خبرگزاری کتاب ایران
امام کاظم (ع) فقیه ترین اهل زمان و حافظ ترین نسبت به سنت و کتاب بود
شبستان
روش های تشویق کودکان به نماز
ایکنا
طرح نظریه فیض کاشانی در جمع روایات ملاک بلوغ دختران و نقد آن
ایکنا
روایات مبین ملاک بلوغ برای دختران، منافاتی باهم ندارند / چگونگی جمع بین روایات
ایکنا
پیام آیت الله سعیدی درپی حادثه تروریستی افغانستان و فلسطین
خبرگزاری موج
خون دانش آموزان افغان و مردم فلسطین انتقام سخت را سرعت خواهد بخشید
ایرنا
خون دانش آموزان افغان و مردم فلسطین جریان انتقام سخت را سرعت خواهد بخشید
خبرگزاری حوزه
دودمه «مکن ای صبح طلوع» چگونه ماندگار شد؟
عقیق
نظریه و کتاب «قرآن، کتاب انقلاب» فاقد استدلال علمی است / حوزه علمیه و مراجع تقلید ورود کنند
ایکنا
راه های رسیدن به سبک زندگی قرآنی 
خبرگزاری حوزه
عداوت زمینه خروج از تقواست / پیامد های عداوت؛ از دشنام به دشمن تا تهی شدن از تدبیر
ایکنا
اعتکاف در چه مسجدی جایز است؟
ایکنا
طرح روایات بلوغ دختران در 9 سال و بررسی اجمالی پاره ای از آنها
ایکنا
نگاهی به کتاب «قاعده لاضرر» / قاعده ای اساسی و بنیادین در فقه شیعی
خبرگزاری ایلنا
بررسی سندی روایاتی که ملاک بلوغ را «حیض» می دانند / پاسخ به مناقشات آیت الله سبحانی
ایکنا
قرآن حضور اجتماعی و سیاسی زن را به رسمیت می شناسد
ایکنا
سه نتیجه حاصل از آیات مربوط به بلوغ در قرآن کریم
ایکنا
جایگاه واقعی زن در غرب
رسانیوز
برروح بلند بانوان انقلاب صلوات
خبرگزاری بسیج
واکنش ها به ماجرای طرح مسئله عادت ماهیانه در تلویزیون
آفتاب
واکنش یک کارشناس به پرداختن به مسئله عادت ماهیانه در تلویزیون
باشگاه خبرنگاران
بررسی فقهی کفائت شغلی زوجین در دوفصلنامه پژوهش های فقهی زن و خانواده
ایکنا
نقد و بررسی روایت وارده از امام صادق(ع) درباره حرمت استماع غنا
ایکنا
به یاد اولین بانوی شهید مقاومت خرمشهر
آریا
زیارتگاه سید غلام رسول، جلوه گاه معنویت در چابهار/ لزوم احیای مراسم سنتی در بقعه غلامرسول
عصر هامون
کدام نفرین اجابت و کدامیک به خود شخص برمی گردد؟
روز پلاس
نگاهی به ابتکارات دستگاه قضایی در سال 99 برای به صلح و سازش کشاندن دعاوی خانوادگی
میزان
ابتکارات دستگاه قضا در سال 99 برای سازش دعاوی خانوادگی
مشرق نیوز
همیشه در سنگر جهاد در راه خدا قدم بردارید
خبرگزاری دفاع مقدس
محیط زیست نباید قربانی توسعه بی رویه شود
شبستان
زنان و مقاومت/ نگاهی به زندگی شهید شهناز حاجی شاه
میزان
چند نکته تا رسیدن به رتبه اول مسابقات بین المللی قرآن ایران
ایکنا
نسخه خانگی درمان افسردگی فصلی / زنان 4 برابر بیشتر به افسردگی فصلی مبتلا می شوند
رکنا نت
وزیر بهداشت: برخی فکر می کنند واکسن را حراج کرده اند و ما نمی خریم / ما را به باد تمسخر گرفتند درحالیکه ما بصیرت داشتیم/ هدایت رهبری بی نظیر بود
خرداد نیوز
اخبار مرتبط
bltایکنا : دوره تخصصی آموزش صوت و لحن در بوشهر برگزار شد + عکس
bltخبرگزاری دانشجو : منظومه فکری آیت الله العظمی مکارم شیرازی، جدیدترین اثر عبدالحسین خسروپناه
bltرادیو گفتگو : چرا برای ازدواج و بارداری محدوده سنی تعیین می کنیم؟
bltسایت جماران : «شرح و تحلیل خطبه امام حسین(ع) در منا» قسمت اول: سکوت عالمان در برابر فساد حاکمان – استاد سروش محلاتی
bltخبرگزاری دفاع مقدس : نگاهی به زندگی نامه شهید «سیّد یحیی موسوی احمد آبادی»
bltخبرگزاری کتاب ایران : برگزیدگان سومین دوره جایزه کتاب اشراق زنجان معرفی شدند
bltشبستان : امام کاظم (ع) فقیه ترین اهل زمان و حافظ ترین نسبت به سنت و کتاب بود
bltایکنا : روش های تشویق کودکان به نماز
bltایکنا : طرح نظریه فیض کاشانی در جمع روایات ملاک بلوغ دختران و نقد آن
bltایکنا : روایات مبین ملاک بلوغ برای دختران، منافاتی باهم ندارند / چگونگی جمع بین روایات
bltخبرگزاری موج : پیام آیت الله سعیدی درپی حادثه تروریستی افغانستان و فلسطین
bltایرنا : خون دانش آموزان افغان و مردم فلسطین انتقام سخت را سرعت خواهد بخشید
bltخبرگزاری حوزه : خون دانش آموزان افغان و مردم فلسطین جریان انتقام سخت را سرعت خواهد بخشید
bltعقیق : دودمه «مکن ای صبح طلوع» چگونه ماندگار شد؟
bltایکنا : نظریه و کتاب «قرآن، کتاب انقلاب» فاقد استدلال علمی است / حوزه علمیه و مراجع تقلید ورود کنند
bltخبرگزاری حوزه : راه های رسیدن به سبک زندگی قرآنی 
bltایکنا : عداوت زمینه خروج از تقواست / پیامد های عداوت؛ از دشنام به دشمن تا تهی شدن از تدبیر
bltایکنا : اعتکاف در چه مسجدی جایز است؟
bltایکنا : طرح روایات بلوغ دختران در 9 سال و بررسی اجمالی پاره ای از آنها
bltخبرگزاری ایلنا : نگاهی به کتاب «قاعده لاضرر» / قاعده ای اساسی و بنیادین در فقه شیعی
bltایکنا : بررسی سندی روایاتی که ملاک بلوغ را «حیض» می دانند / پاسخ به مناقشات آیت الله سبحانی
bltایکنا : قرآن حضور اجتماعی و سیاسی زن را به رسمیت می شناسد
bltایکنا : سه نتیجه حاصل از آیات مربوط به بلوغ در قرآن کریم
bltرسانیوز : جایگاه واقعی زن در غرب
bltخبرگزاری بسیج : برروح بلند بانوان انقلاب صلوات
bltآفتاب : واکنش ها به ماجرای طرح مسئله عادت ماهیانه در تلویزیون
bltباشگاه خبرنگاران : واکنش یک کارشناس به پرداختن به مسئله عادت ماهیانه در تلویزیون
bltایکنا : بررسی فقهی کفائت شغلی زوجین در دوفصلنامه پژوهش های فقهی زن و خانواده
bltایکنا : نقد و بررسی روایت وارده از امام صادق(ع) درباره حرمت استماع غنا
bltآریا : به یاد اولین بانوی شهید مقاومت خرمشهر
bltعصر هامون : زیارتگاه سید غلام رسول، جلوه گاه معنویت در چابهار/ لزوم احیای مراسم سنتی در بقعه غلامرسول
bltروز پلاس : کدام نفرین اجابت و کدامیک به خود شخص برمی گردد؟
bltمیزان : نگاهی به ابتکارات دستگاه قضایی در سال 99 برای به صلح و سازش کشاندن دعاوی خانوادگی
bltمشرق نیوز : ابتکارات دستگاه قضا در سال 99 برای سازش دعاوی خانوادگی
bltخبرگزاری دفاع مقدس : همیشه در سنگر جهاد در راه خدا قدم بردارید
bltشبستان : محیط زیست نباید قربانی توسعه بی رویه شود
bltمیزان : زنان و مقاومت/ نگاهی به زندگی شهید شهناز حاجی شاه
bltایکنا : چند نکته تا رسیدن به رتبه اول مسابقات بین المللی قرآن ایران
bltرکنا نت : نسخه خانگی درمان افسردگی فصلی / زنان 4 برابر بیشتر به افسردگی فصلی مبتلا می شوند
bltخرداد نیوز : وزیر بهداشت: برخی فکر می کنند واکسن را حراج کرده اند و ما نمی خریم / ما را به باد تمسخر گرفتند درحالیکه ما بصیرت داشتیم/ هدایت رهبری بی نظیر بود




 |  درباره ما |  ارتباط با ما |  تبلیغات |  آخرین پستها |  تیتراخبار |  خبرگزاریها |  صفحه اصلی | 

مخبر جامعترین و بزرگترین سایت جمع آوری اخبار ایران می باشد که توسط موتور هوشمند جمع آوری و پیش پردازش اخبار هزاران فید خبری را جمع آوری نموده و در اختیار مخاطبان قرار می دهد.
مخبر هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای منتشر شده نخواهد داشت.